ساقتاندىرۋ سالاسىنداعى وزگەرىستەر

كەلەسى جىلدان باستاپ الما­تىدا 95 مىڭعا جۋىق ادام قوسىمشا ساقتان­دى­رى­لا­تىنىن ايتا كەتكەن ءجون. ويتكەنى مەگا­پوليستە تۇراتىن 2,3 ملن حالىق­تىڭ 80%-ى نەمەسە 1,8 ملن ادام ساقتاندىرىلعان. وكىنىشكە قاراي, 475 مىڭداي ادام ءمامس جۇيەسىنەن تىس قالىپ وتىر.

مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورى الماتى قالالىق فيليالى ديرەك­تورىنىڭ ورىنباسارى نۇردوس قادىربەكوۆ ءمامس تۋرالى زاڭعا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەرگە سايكەس, 2026 جىلدان باستاپ جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگاندارى حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاع­دا­يى تومەن بولىگى ءۇشىن ساقتان­دىرۋ جارناسىن تولەي باستايتىنىن ايتادى. سونىڭ ارقاسىندا الماتىدا 95 مىڭعا جۋىق ادام ءمامس جۇيەسىندەگى مەدي­تسينالىق كومەككە جۇگىنۋگە مۇم­كىندىك الماق.

«مۇقتاج جانداردىڭ ىشىنەن مەدي­تسينالىق كومەكتى ءجيى قولداناتىن ازاماتتار ىرىكتەلىپ, جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن ساقتاندىرىلادى. 2026 جىلى 26 مىڭنان استام ادامنىڭ ارقايسىسىنا اي سايىن 9 189 تەڭگەدەن, جالپى 2,9 ملرد تەڭگەدەن استام قاراجات جۇمسالماق. سونداي-اق بۇدان بىلاي جۇمىسسىز رەتىندە رەسمي تىركەلگەندەر ءۇشىن دە ءمامس جارناسىن جەرگىلىكتى اتقارۋ ورگاندارى تولەيدى», دەيدى ن.قادىربەكوۆ.

سونىمەن قاتار ساقتاندىرۋ جۇيە­سىنىڭ قارجىلىق تۇراقتىلىعىن قامتا­ماسىز ەتۋ ماقساتىندا 2026 جىلدان باستاپ جارنا تولەنەتىن جالاقى شەگى وزگەرەتىنىن ەسكە سالا كەتۋ كەرەك. تاعى ءبىر اتاپ وتەتىن جايت, قازىردە الماتىدا 1,2 ملن-نان استام, ەل كولەمىندە 11,2 ملن-عا جۋىق ادام مەملەكەت ەسە­بىنەن ساق­تاندىرىلىپ وتىر. بيىل مەم­لەكەت ولار ءۇشىن اي سايىن ورتاشا ايلىق جالاقىنىڭ 2%-ىن اۋدارادى. 2027 جىلدان باستاپ جارنا مولشەرى بىرتىندەپ ءوسىپ, 2037 جىلى 4,7% دەيىن جەتۋى ءتيىس.

ءمامس ارقىلى كورسەتىلەتىن مەدي­تسي­نالىق كومەكتىڭ قولجەتىم­دىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا زاڭعا تاعى ءبىر جاڭا نورما ەنگىزىلدى. ەندى كەمىندە 5 جىل قاتارىنان جۇيەگە جارنا اۋدا­رىپ كەلگەن ازاماتتار ۋاقىتشا تولەم قابىلەتىنەن ايرىلعان جاعدايدا, ساقتاندىرۋ مارتەبەسى التى ايعا دەيىن ساقتالادى. بۇعان دەيىن ساقتاندىرۋ مارتەبەسى سوڭعى تولەم جاسالعان ساتتەن باستاپ ءۇش اي عانا ساقتالاتىن.

«كەيىنگى جىلداردا ءبىز ءبىرىنشى رەت ساقتاندىرۋ رەفورماسىن تەح­ني­كالىق ەمەس, الەۋمەتتىك تۇرعىدان قاراس­تىرىپ وتىرمىز. ەنگىزىلگەن وزگەرىس­تەر ارقاسىندا مەديتسينا شىنىمەن قولجەتىمدى بولا باس­تايدى. حالىقتى ساق­تاندىرۋ جۇيە­سىمەن قامتۋ دەڭگەيى جاق­سارىپ, مەدي­­تسي­نا­لىق كومەكتى پايدالانۋ مۇم­كىندىگى ارتا­دى», دەدى ساراپشى ۆياچەسلاۆ لوكشين.

زاڭعا ەنگىزىلگەن وزگەرىستەرگە سايكەس, 2025 جىلدىڭ ەكىنشى جارتىسىنان باس­تاپ بارلىق ونكولوگيالىق سكرينينگتەر تەگىن جۇرگىزىلەدى. ياعني ونكوسكرينينگتەن وتۋگە ساقتاندىرۋ مارتەبەسى تالاپ ەتىل­مەيدى. سونداي-اق 2026 جىلدان باس­تاپ الەۋمەتتىك ماڭىزى بار سەگىز دەرتكە كۇدىك كەلتىرىلگەن جاعدايدا كونسۋل­تا­تيۆتىك-دياگنوستيكالىق كومەك تەگىن كورسەتىلەدى. بۇعان دەيىن اتالعان قىز­مەت­تەر تەك ايتۆ مەن تۋبەركۋلەز سىندى ەكى سىرقات بويىنشا عانا تەگىن بولاتىن.

2026 جىلدان باستاپ امبۋلا­تور­لىق دياليز, كونسۋلتا­تيۆتىك-دياگ­نوس­تيكالىق كومەك, امبۋلاتورلىق دەڭ­گەيدە ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ, ديناميكالىق باقىلاۋعا جاتاتىن 12 سىرقات توبى بويىنشا جوس­پار­لى ستاتسيونارلىق, ستاتسيوناردى الماس­تىراتىن كومەك ءمامس پاكەتى ارقىلى كورسەتىلەدى. بۇلاردىڭ قاتا­رىن­دا با­ۋىر, قان مەن قان شىعارۋ ورگاندارىنىڭ, ءىش قۇرىلىس اۋرۋلارى, جۇقپالى ەمەس ەنتەريت, كوليت, ارتروپاتيا, دورسوپاتيا, قالقانشا بەزى اۋرۋلارى, قاتەرلى ەمەس ادەنوما ىسىگى, ءسۇت بەزدەرىنىڭ قاتەرلى ەمەس ديسپلازياسى, ايەلدەردىڭ جىنىستىق اۋرۋلارى, برونح-وكپە ديسپلازياسى, ءتۋابىتتى جۇرەك كىناراتى, ىشتە پايدا بولعان كەمىستىكتەر بار.

الماتى قالالىق قوعامدىق دەنساۋ­لىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ ءبولىم جەتەكشىسى ءلايلا يمانعاليەۆانىڭ ايتۋىنشا, بۇل باستامالار 2027 جىلدان باستاپ قارجىلاندىرۋدىڭ ساقتاندىرۋ ۇلگىسىنە باسىمدىق بەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ناتيجەسىندە, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا جۇمسالاتىن شىعىن­نىڭ 35%-ى تەگىن مەديتسينالىق كومەك پاكەتىنەن (تمككك), 65%-ى ءمامس پاكەتىنەن الىنباق. قازىر­دە شىعىننىڭ 57%-ى تمككك پاكە­تىنە, قالعان 43%-ى ءمامس-كە تيە­سىلى.

الماتى