پرەزيدەنت حالىققا ارناعان جولداۋىندا جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگىن قۇرۋدى تاپسىردى. بۇل شەشىم جاھاندىق ءۇردىستى ايقىن كورسەتەدى. بۇگىندە جي زەرتحانالىق تاجىريبەدەن شىعىپ, ەنەرگەتيكا مەن كولىك سياقتى ينفراقۇرىلىمدىق ماڭىزدى سالاعا اينالىپ وتىر.
حالىقارالىق ۆاليۋتا قورىنىڭ دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ بەس جىل ىشىندە ەڭبەك ونىمدىلىگىنىڭ ورتاشا جىلدىق ءوسىمىن 1,1 پايىزعا ارتتىرا الادى. دامىعان ەلدەر ءۇشىن بۇل تۇتاس تەحنولوگيالىق رەۆوليۋتسيانىڭ اسەرىمەن تەڭ. حالىقارالىق دەرەكتەر كورپوراتسياسىنىڭ (IDC) بولجامىنشا, الەمدىك جي-عا جۇمسالاتىن شىعىندار 2028 جىلعا قاراي $632 ملرد-قا جەتەدى, ال 2025–2029 جىلدار ارالىعىندا ورتاشا جىلدىق ءوسىم شامامەن 32 پايىز بولادى.
جي ەكونوميكانىڭ جاڭا قوزعالتقىشىنا اينالىپ بارا جاتقاندىعىنىڭ تاعى ءبىر دالەلى «جي-بۋمنىڭ» رامىزىنە اينالعان «Nvidia» كومپانياسىن ايتۋعا بولادى. بيىل شىلدە ايىندا ول الەمدە العاش بولىپ 4 ترلن دوللار كاپيتالداندىرۋعا جەتتى. بۇل – جي مودەلدەرىن وقىتۋ مەن قولدانۋعا ارنالعان ەسەپتەۋ قۋاتىنا جاھاندىق سۇرانىستىڭ تىكەلەي كورىنىسى.
وسى ورايدا دامىعان ەلدەردىڭ دە قولعا الىپ جاتقان باستامالارىنا توقتالا كەتەيىن. بۇگىندە اقش اكىمشىلىگى ەنەرگەتيكا مەن ينفراقۇرىلىمعا باسىمدىق بەرىپ وتىر. بيىل ولار 14 قاڭتاردا جي دەرەكتەر ورتالىقتارىن كەپىلدەندىرىلگەن ەنەرگيامەن قامتۋ تۋرالى جارلىق قابىلدادى. كورشىمىز قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى «تومەننەن جوعارىعا» ستراتەگياسىن تاڭدادى. بىلتىر جىلدىڭ سوڭىنان باستاپ ءبىلىم مينيسترلىگى مەكتەپ وقۋشىلارىنا جي ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ باعدارلاماسىن ەنگىزدى. كەيبىر ايماقتاردا كۋرستار ءبىرىنشى سىنىپتان باستاپ وقىتىلاتىن مىندەتتى پانگە اينالدى. وسىلايشا, قىتاي جاساندى ينتەللەكتىمەن جۇمىس ىستەي الاتىن ۇرپاقتى بالا كۇنىنەن تاربيەلەپ جاتىر.
الەمدىك تاجىريبە كورسەتكەندەي, جي سالاسىنداعى ءتيىمدى ساياسات ءۇش «تىرەككە» نەگىزدەلەدى: ينفراقۇرىلىم – دەرەكتەر ورتالىقتارى, ەنەرگەتيكا, ەسەپتەۋ قۋاتىنا قولجەتىمدىلىك. كادرلار – مەكتەپتەن باستاپ مامانداردى دايارلاۋ. رەتتەۋ – بيزنەس پەن قوعام ءۇشىن «ويىن ەرەجەلەرىن» قالىپتاستىرۋ. سوندىقتان وسى جولداۋداعى جاڭا مينيسترلىك قۇرۋعا قاتىستى پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسى جوعارىدا ايتىلعان ءۇش باعىتتى ءبىر ارناعا توعىستىرۋ ارقىلى ادام كاپيتالى مەن ينفراقۇرىلىمدىق شەشىمدەردىڭ ءوزارا ۇيلەسىمدىلىگىنە قول جەتكىزە الامىز.
ءامىرحان تەمىرباەۆ,
ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى «Farabi Supercomputer Center» ديرەكتورى