پرەزيدەنت جاڭا سالىق كودەكسىنە جانە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە سالىق سالۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭعا قول قويدى. جاڭا كودەكستەگى باستى جاڭالىق – قوسىلعان قۇن سالىعى مولشەرلەمەسىنىڭ 16% دەڭگەيىندە بەكىتىلۋى. سونىمەن قاتار سالىقتىق اكىمشىلەندىرۋدىڭ جاپپاي جەڭىلدەتىلىپ, سالىق سانىنىڭ ءبىرشاما ازايۋى دا – ەلەۋلى وزگەرىستەر ساناتىندا.
قاراپايىم ازاماتتارعا قالاي اسەر ەتەدى؟
ماڭىزدى وزگەرىستەردىڭ ءبىرى – جەكە تابىس سالىعىنىڭ جاڭا جۇيەسى. جىلدىق تابىسى 8 500 اەك-تەن (بولجاممەن 40 ملن تەڭگەدەن) اساتىن ادامدار 15% مولشەرىندە سالىق تولەيدى. بۇعان دەيىن بارىنە بىردەي 10% مولشەرلەمە قولدانىلاتىن. ال فەرمەرلەردىڭ تابىسىنا بۇرىنعىداي 70% جەڭىلدىك ساقتالادى.
زەينەتكەرلەر مەن الەۋمەتتىك جاعىنان وسال توپتارعا جەڭىلدىك بار. بىرىڭعاي زەينەتاقى جيناق قورىنان (بزجق) تولەنەتىن تولەمدەر ەندى سالىقتان بوساتىلادى. ال مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندار ءۇشىن الەۋمەتتىك شەگەرىم 882 اەك-تەن 5000 اەك-كە دەيىن وسىرىلەدى. كولىك سالىعى مەن م ۇلىك سالىعىندا دا وزگەرىس بار. قولدانىستاعى مەرزىمى 10 جىلدان اسقان كولىكتەر ءۇشىن سالىق ازايادى. كەرىسىنشە, قۇنى 75 ملن تەڭگەدەن اساتىن اۆتوكولىك, 100 ملن تەڭگەلىك كەمەلەر, قىمبات الكوگول مەن تەمەكى ونىمدەرىنە جانە جالپى قۇنى 450 ملن تەڭگەدەن اساتىن جىلجىمايتىن م ۇلىككە 10% كولەمىندە قوسىمشا سالىق سالىنادى.
تولەمدەردى تولەۋ ۇدەرىسى جەڭىلدەيدى. ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندار سالىقتارىن ءموبيلدى قوسىمشا ارقىلى وڭاي تولەي الادى. سالىق بەرەشەگى از بولسا, شوت بۇعاتتالمايدى, تولەمدى كەيىنگە شەگەرۋ دە جەڭىلدەيدى. مەديتسينا مەن بىلىمگە دە ءتيىمدى وزگەرىستەر بار. ءدارى-دارمەك پەن مەديتسينالىق قىزمەتتەرگە ققس مولشەرلەمەسى 2026 جىلى 5%, 2027 جىلى 10% بولادى. ال مەملەكەت كەپىلدىك بەرگەن مەديتسينالىق قىزمەتتەر مەن ورفاندىق اۋرۋلاردى ەمدەۋ ققس-دان مۇلدە بوساتىلادى.
ەندى بارىنە دەكلاراتسيا تاپسىرۋ مىندەت پە؟
ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەردىڭ ماقساتى ەسكى نورمالاردى جاڭارتۋ, قايتالاناتىن نەمەسە ەسكىرگەن ەرەجەلەردى الىپ تاستاۋ, سالىق سالۋ جۇيەسىنە ناقتى, نۇكتەلى تەتىكتەردى ەنگىزۋ ەكەنىن حابارلادى. كودەكستەگى ەڭ ماڭىزدى وزگەرىستەردىڭ ءبىرى – جەكە تۇلعالاردىڭ اكتيۆتەرى مەن مىندەتتەمەلەرى تۋرالى دەكلاراتسيا تاپسىرۋعا مىندەتتى تۇلعالار ءتىزىمى كەڭەيدى دەگەن باپ. ساراپشى دميتري كازانتسەۆتىڭ ايتۋىنشا, زاڭناماداعى بۇل تۇجىرىمدامانىڭ فورماسى كەڭەيگەنىمەن, شىن مانىندە, ەسەپ تاپسىرۋعا ءتيىس ادامداردىڭ سانى ازايادى.
– قازىر ەسەپ تاپسىرۋعا ءتيىس تۇلعالار ناقتى بەلگىلەندى. بۇل تىزىمگە ەلدەن تىس جەردە جىلجىمايتىن مۇلكى, اكتسيالارى, اۆتورلىق قۇقىقتارى مەن باسقا دا مۇلكى بار ازاماتتار كىرەدى. ال تەك ەل اۋماعىندا عانا مۇلكى مەن شوتتارى بار ازاماتتارعا ەسەپ تاپسىرۋدىڭ قاجەتى جوق. شىنىندا, دەكلاراتسيا تاپسىرۋ باسقا ماسەلە, ال اقشانى باقىلاۋ مۇلدە باسقا. ءسىز تابىسىڭىزدان ارتىق اقشا جۇمساپ جاتساڭىز, سىزگە ەسەپ تاپسىر دەگەن ەشكىم بولماسا دا, مەملەكەت ونى كورەدى, سالىق ورگاندارى سۇراق قويۋى دا مۇمكىن, – دەيدى ول.
دەمەك ەندى مەملەكەتتىك ورگانداردا اقشا اۋدارىمدارىڭىز بەن كىرىس-شىعىسىڭىزدى باقىلاۋعا رەسمي مۇمكىندىك بار. سوندىقتان ەرتە قۋانۋدىڭ قاجەتى جوق. جاڭا تۇزەتۋلەرگە سايكەس, ءىرى ساتىپ الۋلار مەن تابىستار بويىنشا باقىلاۋ دا كۇشەيەدى. الايدا ساراپشى بۇل تەتىك بۇرىننان بار ەكەنىن, تەك ەندى باقىلاۋ ناقتى ءارى اۆتوماتتاندىرىلعان تۇردە جۇرگىزىلەتىنىن ايتادى.
– بۇرىن ەگەر سالىق ورگاندارىنا قانداي دا ءبىر اقپارات كەرەك بولسا, ولار رەسمي سۇراۋ جىبەرەتىن. ەندى بانكتەر وپەراتسيا كولەمى 20 مىڭ اەك-تەن (78,6 ملن تەڭگە) اسقان جاعدايدا اۆتوماتتى تۇردە مالىمەت بەرۋگە مىندەتتى. ياعني اكتسيالاردى ۇلكەن سوماعا ساتىپ الساڭىز, بانك بۇل تۋرالى سالىق ورگاندارىنا تولىق ەسەپ بەرەدى. ازامات رەتىندە قالاي تابىس تاۋىپ, قايدا جۇمساپ جاتقانىڭىز ءبارى اشىق بولۋى كەرەك. بۇل – حالىقارالىق تاجىريبە. مەملەكەتپەن اشىق جۇمىس ىستەيمىن دەسەڭىز, قارجىلىق ءتارتىپتى ساقتاۋعا تۋرا كەلەدى. بۇرىن دەكلاراتسيانى جالپىعا بىردەي تاپسىرادى دەگەن تۇسىنىك بولدى. ءىس جۇزىندە كوپ ادام ونى تولتىرماي جاتتى, ال تولتىرعانداردىڭ ءوزى كوپ جاعدايدا فورمالدى تۇردە عانا ورىنداپ ءجۇردى. ەندى مەملەكەت «كىرىس ەسەبىن» تاپسىرۋدى تەك شەتەلدە اكتيۆى, ەسەپشوتى, بيزنەسى نەمەسە مۇلكى بار ازاماتتارعا عانا مىندەتتەپ وتىر. ەل اۋماعىنان تىس تابىس نەمەسە م ۇلىك بولماسا, ەسەپ تاپسىرۋ مىندەتتى ەمەس, – دەپ تۇسىندىرەدى ساراپشى.
ينتەرنەت پلاتفورما مەن كريپتوۆاليۋتا
سالىق كودەكسىندە العاش رەت «ينتەرنەت-پلاتفورما» ۇعىمى ناقتى سيپاتتالىپ, مۇنداي پلاتفورمالارعا سالىق اگەنتى مارتەبەسى بەرىلدى. ەندى «Glovo», «ياندەكس Go», «Naimi.kz» سەكىلدى قىزمەتتەر جەكە ورىنداۋشىلاردىڭ ورنىنا سالىق تولەيدى.
– بۇعان دەيىن وسىنداي پلاتفورمالار ارقىلى تابىس تاپقىسى كەلگەن ادام جەكە كاسىپكەر (جك) بولىپ تىركەلىپ, ەسەپ تاپسىرىپ, سالىق تولەۋى كەرەك بولاتىن. ال ەندى پلاتفورما سالىقتى وزدىگىنەن ۇستاپ قالادى جانە ەسەپتى ءوزى تاپسىرادى. فريلانسەرگە, كۋرەرگە نەمەسە تاكسيستكە تەك جك اشۋ عانا قالدى. بىراق 2026 جىلدان باستاپ ءتىپتى جك اشۋ دا تالاپ ەتىلمەيدى, – دەيدى دميتري كازانتسەۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل باستامانىڭ باستاماشىسى ينتەرنەت پلاتفورمالاردىڭ وزدەرى بولعان. سەبەبى ولار ءۇشىن بۇل ادامداردىڭ كىرۋىن جەڭىلدەتۋدىڭ جولى. سالىق مولشەرى 4%, ونىڭ ىشىندە زەينەتاقى اۋدارىمى, مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ ء(مامس) جانە باسقا دا مىندەتتەمەلەر كىرەدى. ياعني 4% تولەپ, جۇمىستى جالعاستىرا بەرۋگە بولادى.
سالىق كودەكسىندەگى تاعى ءبىر ماڭىزدى وزگەرىس – تسيفرلىق اكتيۆتەردى, ياعني كريپتوۆاليۋتانى سالىقتىق رەتتەۋ. بۇدان بىلاي كريپتوۆاليۋتا ارقىلى تابىس تاپقان ازاماتتار 10% تابىس سالىعىن تولەۋى قاجەت. ەگەر تەك كريپتوۆاليۋتا ساتىپ الىپ جۇرسەڭىز, ەسەپتە تەك اقپاراتتىق ماقساتتا كورسەتەسىز. بىراق ونى پايدامەن ساتساڭىز, وندا مىندەتتى تۇردە 10% سالىق تولەۋىڭىز كەرەك.
جاڭا كودەكس 2026 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ قولدانىسقا ەنگىزىلەدى.