سالىق مامانى بالجان باقىتقاليقىزىنىڭ جاۋابى:
جەكە كاسىپكەرلىكتى (جك) اشۋ بۇگىندە بارىنشا جەڭىلدەدى. الايدا كاسىپكەرلىكتى جابۋ – مۇلدە باسقا اڭگىمە.
ءبىرىنشى كەزەكتە جك جابۋعا ءوتىنىش بەرمەي تۇرىپ, بەرەشەك بار-جوعىن مىندەتتى تۇردە تەكسەرىڭىز. ول ءۇشىن kgd.gov.kz سايتىنداعى سالىق تولەۋشى كابينەتىنە ەتسق ارقىلى كىرىپ, بارلىق سالىق پەن الەۋمەتتىك تولەمدەر بويىنشا قارىزداردى قاراپ شىعۋعا بولادى. كوبىنە كاسىپكەرلەر ءوتىنىش بەرىپ, ارتىنشا سالىق بويىنشا ءوسىمپۇلدار پايدا بولعانىن كەش ەستيدى. بۇل اسىرەسە, جۇيەدە اقپارات كەشىگىپ كورسەتىلگەن كەزدە بايقالادى. سالدارىنان جەكە تۇلعانىڭ بانكتەگى شوتتارى بۇعاتتالۋى مۇمكىن.
ەكىنشى ماڭىزدى قادام – بارلىق سالىق پەن الەۋمەتتىك تولەمدەردى تولەۋ. كاسىپ جابىلار ايدىڭ سالىقتارى دا ەسەپكە الىنۋعا ءتيىس. كوبىنە وسى كەزەڭ ۇمىت قالىپ جاتادى. كەيىن بۇل جاعداي بولاشاقتا كۇردەلى ماسەلەلەرگە ۇلاسادى.
ءۇشىنشى ەسكەرەتىن جايت, ەگەر جۇمىسشىلارىڭىز بولسا, ولارمەن زاڭدى تۇردە ەسەپ ايىرىسىپ, جۇمىستان بوساتۋدى رەسمي راسىمدەۋ كەرەك. ەڭبەك شارتتارى enbek.kz پورتالىندا تىركەلەدى. ەگەر ءسىز قىزمەتكەردى جۇمىستان شىعارماعان بولساڭىز, كەلەسى جۇمىس بەرۋشى ونى تىركەي الماي, قيىندىقتار تۋىندايدى. بولاشاقتا ونىڭ ەڭبەك ءوتىلى دالەلدەنبەي قالۋى دا ىقتيمال. بۇل ۇدەرىستىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى بولىگى – كەلىسىمشارتتار بويىنشا مىندەتتەمەلەردى ورىنداۋ. ەگەر قارىزىڭىز بولسا, ونى وتەۋ كەرەك. كەرىسىنشە, كليەنتتەردەن اقشا تۇسەتىن بولسا, ولاردى ءوندىرىپ العان ءجون. جك جابىلار الدىندا بارلىق قارجىلىق اعىمداردى توقتاتىپ, ەسەپ-قيساپتى ناقتىلاعان ءجون. سەبەبى جەكە كاسىپكەر مەن جەكە تۇلعانىڭ جسن-ءى بىردەي, ياعني كاسىپ جابىلسا دا, زاڭ الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىك جەكە تۇلعاعا كوشەدى.
ونلاين-كاسسالىق اپپاراتتى دا تىركەۋدەن شىعارۋ قاجەت. 2025 جىلدان باستاپ ونى تەك پروۆايدەردىڭ سايتىنان ءوشىرۋ جەتكىلىكسىز. ە-ءوتىنىش ارقىلى زاۋىتتىق ءنومىرى مەن تىركەلگەن دەرەكتەرىن كورسەتە وتىرىپ, سالىق ورگانىنا شەشۋ تۋرالى حات جولداۋ كەرەك. بانك شوتىن جابۋ دا ماڭىزدى. كەيبىر كاسىپكەرلەر جك جابىلعان سوڭ شوتتى اشىق قالدىرىپ, ءالى دە اقشا قابىلداي بەرەدى. بۇل – ۇلكەن قاتەلىك. شوت جابىلماعان جاعدايدا سالىق ورگاندارى كەز كەلگەن ءتۇسىمدى «جاسىرىلعان كىرىس» دەپ تانۋى مۇمكىن.
جك جالپىعا بىردەي تارتىپپەن جۇمىس ىستەسە, ونى جابۋ ءۇشىن سالىق ورگاندارىنىڭ قۇجاتتىق تەكسەرۋى مىندەتتى تۇردە جۇرگىزىلەدى. بۇل ءۇشىن سالىقتىق ءوتىنىم, ققس ەسەبى, تاراتۋ ەسەبى تاپسىرىلادى. تەكسەرۋ 20 جۇمىس كۇنى ىشىندە باستالىپ, 30 كۇنگە دەيىن, كۇردەلى جاعدايدا 60-180 كۇنگە دەيىن جالعاسۋى مۇمكىن. ناتيجەسىندە, كاسىپكەر تەكسەرۋ اكتىسى مەن حابارلاما الادى. ەگەر كەلىسسەڭىز, 25 جۇمىس كۇنى ىشىندە سالىق ورگاندارىنا كەلىسىم جىبەرىپ, بەرەشەك بويىنشا تولەم قۇجاتتارىن تاپسىرۋ قاجەت.
قازىرگى زاڭناما بويىنشا ەگەر جەكە كاسىپكەردىڭ سالىق بەرەشەگى بولسا, ونى ءوندىرىپ الۋ زاڭدى تۇلعالارداعىداي تارتىپپەن جۇزەگە اسادى. العاشقى شارا – بارلىق بانكتىك شوتتاردان اقشا الۋ. بۇل جەردە ەڭ ۇلكەن قاۋىپ – سالىق ورگاندارى تەك كاسىپكەرلىككە قاتىستى ەمەس, جەكە ماقساتتاعى شوتتاردى دا بۇعاتتاپ جاتادى. نەگىزى ونداي شەكتەۋگە جول بەرىلمەۋى كەرەك. بىراق مۇنداي جاعدايلار ءجيى كەزدەسەدى.
ەگەر جك شوتىندا قاراجات بولماسا, قارىزدى بورىشكەرلەر ارقىلى ءوندىرۋ ۇدەرىسى باستالادى. مىسالى, سىزگە بىرەۋ اقشا قارىز. تولەۋ مەرزىمى كەلمەگەن كۇننىڭ وزىندە, سالىستىرۋ اكتىسى بولسا, سالىق ورگانى سول قاراجاتتى سول ادامنان ءوندىرىپ الا الادى. كاسىپكەرلەر وسىنى دا ەسكەرگەنى ءجون. ەگەر اقشا دا, بورىشكەر دە بولماسا, وندا سالىق ورگاندارى كاسىپكەرگە تيەسىلى م ۇلىكتى ساتا باستايدى. الدىمەن مەنشىككە يەلىك ەتۋ قۇقىعىنا شەكتەۋ قويىلادى, ياعني ونى ساتۋعا تىيىم سالىنادى. سوسىن بۇل م ۇلىك اۋكتسيون ارقىلى وتكىزىلەدى. بۇل – ء«ۇشىنشى تۇلعانىڭ مۇلكىن ساتۋ ەرەجەلەرى» بويىنشا ىسكە اسادى.
جك-ءنىڭ جابىلعانىن cabinet.kgd.gov.kz سايتىنان نەمەسە e-Salyq Azamat ءموبيلدى قوسىمشاسى ارقىلى تەكسەرۋگە بولادى. وندا «قىزمەتى توقتاتىلعان» دەگەن بەلگى كورىنەدى.
دايىنداعان –
ەلىگىماي توڭكەر,
«Egemen Qazaqstan»