جاھاندىق سىن قاتەرگە قاراماستان 2024 جىلى ەلىمىزدە ساۋدانىڭ ءوسۋى 9,1%-دى قۇرادى. ساۋدا سالاسىنا 884,6 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلىپ, 2023 جىلمەن سالىستىرعاندا 14,6%-عا ءوستى. ىشكى تاۋار اينالىمى دا تۇراقتى وڭ ديناميكادا قالىپ وتىر. بىلتىر ىشكى تاۋار اينالىمى 14,1%-عا ءوسىپ, 69,6 ترلن تەڭگەگە جەتتى. قازىر ەل الدىندا مەملەكەت باسشىسى جۇكتەگەن ەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتى نىعايتۋ مەن ساۋدا ساياساتى بويىنشا بىرقاتار ىرگەلى مىندەت تۇر.
ءبىرىنشى – ەكسپورتتى ىلگەرىلەتۋگە قاجەتتى قۇرالداردى شوعىرلاندىرىپ, ەكسپورتتى قولداۋدىڭ بىرىڭعاي تەرەزەسىن قۇرۋ. بىلتىر قاڭتاردا ساقتاندىرۋ مەن قارجىلىق قولداۋ شاراسىنىڭ كەڭ سپەكترىن جۇزەگە اسىرۋعا باعىتتالعان «ەكسپورتتىق نەسيە اگەنتتىگى تۋرالى» زاڭ قابىلداندى. وسى باعىتتا ەلدىڭ ەكسپورتتىق نەسيە اگەنتتىگى قولداۋ قۇرالىنىڭ قاتارىن كەڭەيتتى.
سۋبسيديالاۋعا بالاما رەتىندە كەپىلدىك بەرۋ, ەكسپورت الدىنداعى جانە ساۋدا قارجىلاندىرۋ قۇرالدارى ەنگىزىلدى. سىرتقى ساۋدا بايلانىسىن كەڭەيتۋ ماقساتىندا قازاقستان مەن سينگاپۋر اراسىندا كورسەتىلەتىن قىزمەت پەن ينۆەستيتسيانىڭ ەركىن ساۋداسى تۋرالى كەلىسىم راتيفيكاتسيالاندى. بۇعان قوسا تولىق فورماتتى كەلىسىم بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىمەن جۇرگىزىلىپ جاتىر.
ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ءمينيسترى ارمان شاققاليەۆتىڭ ايتۋىنشا, ينۆەستور تارتۋ ورتالىعىنا اينالاتىن جانە كورشى ەلمەن شيكىزاتتىق ەمەس ەكسپورتتىڭ وسۋىنە مۇمكىندىك بەرەتىن 5 ترانسشەكارالىق حاب سالىنادى.
«ەلشىلىكتەردىڭ قولداۋىمەن قىتايدا 2 سەرىكتەس كەڭسەنىڭ كورمە الاڭدارى ىسكە قوسىلىپ, ۇرىمشىدە ساۋدا وكىلدىگى اشىلدى. دۋبايدا «Qazaq Trade House» ساۋدا ءۇيى جۇمىسىن باستادى. ءباا, اۋعانستان, تاجىكستان, يتاليا, وزبەكستان, رەسەي مەن قىرعىزستاندى قوسا العاندا, نەگىزگى سەرىكتەس ەلدەردە 10 ساۋدا-ەكونوميكالىق ميسسيا ۇيىمداستىرىلدى», دەدى مينيستر.
ەكىنشى مىندەت – پرەزيدەنتتىڭ وتاندىق ءوندىرۋشىنى قورعاۋدى رەتتەۋشى شارا ازىرلەۋگە قاتىستى تاپسىرماسى. ىشكى نارىقتى قورعاۋ مەن وتاندىق تاۋار ءوندىرۋشىنى قولداۋ ماقساتىندا تاريفتىك جانە تاريفتىك ەمەس رەتتەۋ شاراسى, سونداي-اق وتاندىق تاۋار ءوندىرۋشىنى قورعاۋ شاراسى قابىلداندى. تاريفتىك رەتتەۋ شاراسى بولىگىندە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كوميسسيانىڭ يمپورتتىق كەدەندىك باج مولشەرىن بەلگىلەۋ مەن وزگەرتۋ جونىندە 24 شەشىم بەكىدى.
«تاريفتىك ەمەس رەتتەۋ شاراسىندا وتاندىق ءوندىرۋشىنى قورعاۋ مەن ىشكى نارىقتى تاۋاردىڭ جەكەلەگەن تۇرىمەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا وتكەن جىلى يمپورت جانە ەكسپورتقا 20-عا جۋىق تىيىم سالۋ مەن شەكتەۋ ەنگىزىلدى. قورعاۋ شاراسىندا قىتاي, ۋكراينا مەن ءۇندىستاننان كەلەتىن ونەركاسىپتىك تاۋارلارعا قاتىستى دەمپينگكە قارسى 6 شارا ۇزارتىلدى. ىشكى نارىقتى قورعاۋعا تەحنيكالىق رەتتەۋ مەن تۇتىنۋشى قۇقىعىن قورعاۋ قۇرالى بەلسەندى قولدانىلادى», دەدى ا.شاققاليەۆ.
ينفوگرافيكانى جاساعان – زاۋرەش سماعۇل, «ەQ»
كەيىنگى كەزدە ەلىمىز شيكىزاتتىق ەمەس سەكتوردى دامىتۋ جانە شيكىزات ەكسپورتىنا تاۋەلدىلىكتى ازايتۋ باعىتىندا بەلسەندى جۇمىس جۇرگىزىپ كەلەدى. بۇل باعىتتاعى جۇمىس ءوز ناتيجەسىن بەرىپ, ناقتى كورسەتكىشتەرمەن دالەلدەنىپ تە جاتىر. كەيىنگى 3 جىلدا 780-نەن استام جاڭا كومپانيا حالىقارالىق نارىققا شىعىپتى. 2024 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەلىمىزدىڭ شيكىزاتتىق ەمەس ەكسپورتى 40,6 ميلليارد دوللارعا جەتىپ, جوسپارلانعان 37,7 ميلليارد دوللارلىق مەجەدەن اسىپ ءتۇستى. ونىڭ ىشىندە 28,8 ميلليارد دوللار – تاۋارلار ەكسپورتى, 11,8 ميلليارد دوللار – قىزمەتتەر ەكسپورتى.
ەكسپورتتى دامىتۋ جونىندەگى بىرىڭعاي وپەراتور – «QazTrade» كومپانياسىنىڭ مالىمەتىنشە, وڭ ديناميكاعا قاراماستان, شيكىزاتتىق ەمەس تاۋارلار ەكسپورتىن ودان ءارى ۇلعايتۋعا مەملەكەت تاراپىنان جۇيەلى قارجىلىق قولداۋ قاجەت. بۇل قادام بيزنەس كولەمىن ارتتىرۋعا, جاڭا نارىققا شىعۋعا جانە قوسىلعان قۇنى جوعارى ونىمدەردىڭ ۇلەسىن كوبەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
«ەكسپورت اياسىن كەڭەيتۋ مەن قۇرىلىمىن ءارتاراپتاندىرۋ – ەلىمىزدىڭ جاھاندىق نارىقتاعى باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋدىڭ ماڭىزدى فاكتورى. ەلىمىز شەتەلگە تەك شيكىزات ەمەس, دايىن ونىمدەردى, تسيفرلىق شەشىمدەر مەن قىزمەتتەردى دە كوبىرەك ەكسپورتتاۋعا ۇمتىلىپ جاتىر», دەپ مالىمدەدى ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگى.
قازىرگى ۋاقىتتا نەگىزگى جۇمىس مىنا باعىتتار بويىنشا جۇرگىزىلۋدە:
ماشينا جاساۋ, قۇرىلىس ماتەريالدارى مەن حيميا ونەركاسىبىن قوسا قامتيتىن ءوندىرىس سالاسى; ەت, استىق جانە مايلى داقىلداردى قايتا وڭدەۋگە باسىمدىق بەرىلگەن اۋىل شارۋاشىلىعى; اقپاراتتىق تەحنولوگيالار, باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتۋ, اۋتسورسينگ جانە فينتەح; كولىك-لوگيستيكا, ونىڭ ىشىندە نەگىزگى باعىتتار, پورتتار مەن تەمىر جولداردى دامىتۋ.سونىمەن قاتار وتكىزۋ نارىقتارىن كەڭەيتۋ جانە جاڭا ساۋدا سەرىكتەستەرىن تابۋ باعىتىندا دا جۇمىستار قولعا الىنعان.
2021 جىلدان بەرى 14 مەملەكەتتە 40-تان استام ىسكەرلىك ءىس-شارا وتكىزىلىپ, 2 500-دەن استام B2B فورماتىنداعى كەزدەسۋ ۇيىمداستىرىلىپتى. بۇل وتاندىق ەكسپورتتاۋشىلار مەن شەتەلدىك ارىپتەستەر اراسىندا تىكەلەي ىسكەرلىك بايلانىستار ورناتۋعا, جاڭا نارىقتارعا شىعۋعا, ءتيىمدى كەلىسىمشارتتار جاساۋعا جول اشتى. تەك 2024 جىلدىڭ وزىندە عانا ەكسپورتتىق كەلىسىمشارت كولەمى 1,3 ميلليارد دوللاردان استى. 2025 جىلعا قاراي حالىقارالىق نارىققا شىعاتىن كومپانيا سانى 1 000-نان اسادى دەپ كۇتىلەدى.