قازاق شىبىن جان دەيدى. «شىبىن جانىم شىرقىراپ», «شىبىن جانىم كوزىمە كورىندى» دەگەن ءسوز تىركەستەرى تاڭسىق ەمەس. كىسى باسى مەن كەۋدەسىن كوتەرىپ تۇرعان جانە وعان قوسىمشا قانشاما جۇكتى ارقالاۋعا قۋاتى جەتكەن جاننىڭ سالماعى الدە كولەمى دەيسىز بە, شىبىنداي-اق. قۇدايدىڭ قۇدىرەتى دەگەن وسى شىعار.
اتاسى شىبىن عوي, اناۋ جولى ارالار ءوز ىشىندە شاراپقا ماس بولعان ارانى ءولىم جازاسىنا كەسەتىنى تۋرالى وقىعانمىن. اراعا اراقتى كىم اپەرسىن؟ كەيبىر گۇل شىرىنى تۇرا-تۇرا اشيدى ەكەن دە, وزىنەن-ءوزى شاراپقا اينالاتىن كورىنەدى. ونى ارا بايعۇس ءبىلسىن بە؟ سىلقيا تويعان سورماڭداي قاناتى سىنعان ۇشاقتاي ۇياسىنا تۇمسىق تىرەگەندە, كۇزەتتەگى ۇيالاستارى باس ساپ ۇستاپ, باسقالارعا ۇلگى رەتىندە قاناتتارى مەن قول-اياعىنان ايىرادى, اقىرىندا اناۋ قينالىپ ولەدى. شىبىن جانىڭىز شىرقىراي ما؟
ەندى عالىمدار دروزوفيلا اتالاتىن قاراپايىم شىبىندارعا كوكاين بەرۋ ارقىلى ادامزاتتىڭ ناشاقورلىق تابيعاتىن زەرتتەۋگە كىرىسىپ جاتىر. كوكاين اششى, ال شىبىندار اششىعا جولامايدى. عالىمدار گەنەتيكالىق ادىستەر ارقىلى شىبىننىڭ اششى ءدامدى سەزۋ قابىلەتىن جويعان. ناتيجەسىندە, شىبىندار كوكاين تۇتىنا باستادى. از دوزادان كەيىن ولار قيمىلداپ, جۇگىرىپ كەتەدى, ال كوپ مولشەردە سال بولا قالادى. قىسقاسى, ەسىرتكى قابىلداعان اداممەن ۇقساس كۇيگە تۇسكەن.
باستىسى, بۇل – عىلىم ءۇشىن ۇلكەن جەتىستىك. ويتكەنى دروزوفيلا شىبىندارىنىڭ گەنەتيكالىق كودى اداممەن 75% سايكەس كەلەدى, دەمەك ولار ارقىلى ادامنىڭ ميىنداعى ەسىرتكىگە بايلانىستى وزگەرىستەردى زەرتتەۋگە ناقتى مۇمكىندىك اشىلىپ وتىر.
سونىمەن قاتار مۇنداي شىبىندار جانۋارلاردى قورعاۋ زاڭىنا ىلىنبەگەن, عالىمدار ەتيكالىق جانە بيۋروكراتيالىق شەكتەۋسىز جۇمىس ىستەي بەرە الادى. وسىلايشا, ءبىر گرامم دا سالماعى جوق شىبىن ادامزات تاعدىرىنا ولشەۋسىز قاتەر توندىرگەن ەسىرتكى تاۋەلدىلىگىن جەڭۋگە كومەكتەسۋى مۇمكىن. بۇدان عىلىم مەن ادامگەرشىلىك اراسىنداعى نازىك تەپە-تەڭدىكتى بايقايمىز.
P.S. دۇنيەدەگى سالماقتىڭ ءبارىنىڭ ءمانىن سالماقسىزدىق ارقىلى شەشۋگە بولارىن پايىم قىلا بەرمەيمىز, ارينە.