عۇمار قاراشقا ارنالعان كونفەرەنتسيا

قازتالوۆ اۋدانىنداعى عۇمار قاراش اتىنداعى مەكتەپ-گيمنازيا ۇيىمداستىرعان جيىنعا ورال قالاسىنان جانە اۋدان ورتالىقتارىنان تاريحشىلار, ولكەتانۋشىلار, مۋزەي قىزمەتكەرلەرى شاقىرىلدى.

ايتا كەتەيىك, اعارتۋشى اتىنداعى مەكتەپ وقۋشىلارى عۇمار قاراشتىڭ ءومىر جولى مەن شىعارماشىلىعىن جاقسى بىلەدى. ءبىلىم ورداسىندا «عۇمار قاراش ىزىمەن» اتتى عىلىمي جوبا قولعا الىنعان. بۇل ساپار بارىسىندا مەكتەپ شاكىرتتەرى اقىننىڭ ءىزى قالعان تاريحي ورىنداردى ارالاپ, تۇلعاتانۋ كۋرسىنان وتەدى. بۇل جوبا «مەنىڭ وتانىم — قازاقستان» تۋريستىك ەكسپەديتسيالىق سلەتىنىڭ وبلىستىق كەزەڭىندە جۇلدەگەر بولعان. مەكتەپتىڭ 11 سىنىپ وقۋشىسى دارحان نابيدوللا عىلىمي جوبانىڭ ءمان-جايىن كونفەرەنتسيا قوناقتارىنا ءتۇسىندىرىپ بەردى.

جيىن بارىسىندا تۇڭعىش ۇلتتىق باسىلىمداردىڭ ءبىرى «قازاقستان» گازەتى تۋرالى, عۇمار قاراشتىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعى جايىندا «قازاقستان» 1911-1913» دەرەكتى ءفيلمى كورسەتىلدى.

ماحامبەت وتەمىس ۇلى اتىنداعى بقۋ-دىڭ دوتسەنتى, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, «قۇرمەت» وردەنى جانە «ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن» مەدالىنىڭ يەگەرى جاڭابەك جاقسىعاليەۆ «تەكتىلىك فەنومەنى» (الاش ارىستارى مىسالىندا) تاقىرىبىندا بايانداما جاسادى. ال «DANA» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى جانتاس سافۋللين 2018 جىلى باسپادان جارىق كورگەن «عۇمار قاراش» ۇشتومدىعىنىڭ تاريحىنا توقتالدى. ايتا كەتەيىك, جانتاس ءنابيوللا ۇلى – عۇمار قاراشتىڭ تۋعان نەمەرەسى ءناديا بۇرحانقىزى قاراشەۆامەن بىرنەشە مارتە جولىعىپ, اقىن-اعارتۋشىنىڭ مۇراسىن تۇگەندەۋ جولىندا كوپ ەڭبەك ەتكەن ازامات. ءناديا اپاي جانتاستىڭ شىنايى ىقىلاسىن, العاۋسىز پەيىلىن كورگەن سوڭ ءوزى ءومىر بويى تىرنەكتەپ جيناعان بىرنەشە توم قولجازبا قۇجاتتى امانات ەتىپ تاپسىرعان ەكەن. جوعارىدا اتالعان ۇشتومدىقتىڭ نەگىزىن سول ماتەريالدار قۇراعان بولاتىن.

«عۇمار قاراش – حح عاسىردىڭ باسىنداعى وي-سانانىڭ ويانۋىنا, رۋحاني جاڭعىرۋىنا ولشەۋسىز ۇلەس قوسقان تاريحي تۇلعا. ول – ەل ەرتەڭى ءۇشىن ءبىلىم مەن ءىلىمنىڭ شامىن جاققان, ءوز زامانىنىڭ شىن جاناشىرى, ۇلت مۇراتى جولىندا قايمىقپاي سويلەگەن, قايراتپەن ارەكەت ەتكەن ازامات. ادەبيەتتە دە, ساياساتتا دا, اعارتۋشىلىقتا دا بابامىزدىڭ مول مۇراسى قالعان. ونىڭ كوزى تىرىسىندە جارىق كورگەن ەڭبەكتەرى مەن باسپاسوزدەگى ماقالالارى – ۇلتتىق سانانى قالىپتاستىرۋدا ۇلكەن ءرول اتقاردى. الاش يدەياسىن – تەڭدىك, ءبىلىم, ۇلت بىرلىگى سىندى قاعيداتتاردى ول جۇرەگىمەن سەزىنىپ, حالقى ءۇشىن ىسكە اسىرۋعا تالپىندى. بۇل كونفەرەنتسيا – ع.قاراشتىڭ ءومىرى مەن قىزمەتىنە تاعزىم ەتۋ, جاس ۇرپاققا ونىڭ ەرلىككە تولى عۇمىرىن ناسيحاتتاۋ, تاريحي ادىلەتتى قالپىنا كەلتىرۋ جولىنداعى ماڭىزدى قادام. وسىنداي الىپ تۇلعالاردىڭ تاعىلىمى – ماڭگىلىك ەل يدەياسىنىڭ رۋحاني تىرەگى دەپ بىلەمىن», دەدى ءوز سوزىندە قازتالوۆ اۋدانى اكىمىنىڭ ورىنباسارى سەرىك قايىرليەۆ.

جيىندا جانىبەك اۋداندىق مۋزەيىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى مەڭدىگۇل فازىلوۆا, ع.قاراش اتىنداعى مەكتەپ-گيمنازياسىنىڭ تاريح ءپانى مۇعالىمى نۇريا ساپاروۆا دا ءسوز سويلەدى. شىنىندا دا عۇمار – اۋىلى ارالاس, مالى قورالاس جاتقان قازتالوۆ پەن جانىبەك اۋداندارىنا ورتاق تۇلعا. اقىننىڭ ءومىرى, قىزمەت جولى وتكەن تىلەنشىساي مەن قۇرقۇدىق, قاراوبا مەن كولبورسى ىرگەلەس, قاناتتاس جاتىر. سوندىقتان ەكى اۋداننىڭ ءبىلىم مەكەمەلەرى, مەكتەپ وقۋشىلارى بىرگە اتقاراتىن, جۇمىلا قولعا الاتىن جۇمىس جەتەرلىك.

جيىن سوڭىندا كونفەرەنتسيا قارارى قابىلدانىپ, جينالعاندار عۇمار مۇراسىن مەكتەپ باعدارلامالارىندا قوسىمشا وقۋ قۇرالى رەتىندە كەڭىنەن پايدالانۋعا, عۇمار قاراشتىڭ رۋحاني, ادەبي مۇراسىن زەرتتەۋ مەن ناسيحاتتاۋ ءىسىن جۇيەلى تۇردە جالعاستىرۋعا, تۇلعانىڭ شىعارماشىلىعىنا ارنالعان ەسسە, جوبا, شىعارما بايقاۋلارىن ۇيىمداستىرۋعا ۋاعدالاستى. بولاشاقتا اۋدان مەكتەپتەرىندە «عۇمار قاراش – ۇلتتىق سانانىڭ جارشىسى» اتتى تاربيە ساعاتتارى مەن اشىق ساباقتار تۇراقتى تۇردە وتكىزىلىپ تۇراتىن بولدى. كونفەرەنتسيا ماتەريالدارى جيناق بولىپ شىعىپ, ءتيىستى مەكەمە-ۇيىمدارعا تاراتىلادى.

كونفەرەنتسيا قوناقتارى عۇمار قاراشتىڭ 150 جىلدىعىنا ارنالعان «عۇمار قاراشتىڭ تۋعانىنا 150 جىل» ەستەلىك مەدالىمەن ماراپاتتالدى.

باتىس قازاقستان وبلىسى