جاقىندا عانا تۇراقتالا باستاعان الەمدىك مۇناي نارىعى تاعى دا نازارعا ىلىكتى. وپەك+ ۇيىمىنىڭ مامىر-ماۋسىم ايلارىندا مۇناي ءوندىرۋ كولەمىن تاۋلىگىنە 411 مىڭ باررەلگە ارتتىرۋ تۋرالى شەشىمى – جاي عانا تەحنيكالىق تۇزەتۋ ەمەس. بۇل – ەنەرگەتيكالىق ۇستەمدىك ءۇشىن ءجۇرىپ جاتقان گەوساياسي ويىن, وندا جەكەلەگەن ەلدەردى «تارتىپكە شاقىرۋدىڭ» استارىندا ۇيىمنىڭ جاھاندىق ىقپالىن ناقتى كورسەتىپ وتىر, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
جاڭا تولقىن با, الدە ەسكى ءتاسىل مە؟
مۇنداي كەزەڭدە مۇناي ءوندىرۋدى ۇلعايتۋ – بۇل قاراپايىم جوسپاردى ورىنداۋدان گورى, ناقتى مالىمدەمە ىسپەتتى. وپەك+ ۇيىمى نارىقتى باقىلاۋدا ۇستاۋ ءۇشىن بارلىق تەتىكتەردى قولدانۋعا دايىن ەكەنىن اشىق اڭعارتادى. الەم باعانىڭ تومەندەۋىن قۇپ كورىپ جاتقاندا, كارتەل مۇلدە باسقا ماقساتتاردى كوزدەيدى: باعانى قۇلاتپاي-اق, جوعالعان نارىق ۇلەسىن قايتارۋ جانە ەنەرگەتيكاعا دەگەن ءوسىپ كەلە جاتقان سۇرانىس اياسىندا ءوز پوزيتسياسىن كۇشەيتۋ. ەندى ەسەپ-قيساپتان گورى گەوساياسي ەسەپتەۋلەر ماڭىزدىراق.
سىرتقى قىسىمدى ەلەمەۋ اڭعالدىق بولار ەدى. اق ءۇي ءوز ازاماتتارى ءۇشىن بەنزين باعاسىنا الاڭداپ, نارىقتا كوبىرەك مۇناي بولۋىن قالايدى. بۇل – ايسبەرگتىڭ تەك توبەسى عانا. وپەك+ ۇيىمىنان تىس, مۇناي ءوندىرىسىن تاۋەلسىز ارتتىرىپ جاتقان ويىنشىلار دا بار – اقش-تىڭ تاقتاتاس الپاۋىتتارىنان باستاپ, گايانا مەن لاتىن امەريكاسىنداعى جاڭا مەملەكەتتەرگە دەيىن. ولاردىڭ ءار باررەلى – كارتەلدىڭ ىقپالىنا تونگەن ناقتى قاۋىپ. مۇنداي جاعدايدا وپەك+ ۇيىمىنىڭ جاۋابى – جاي عانا رەاكتسيا ەمەس, الدىن الا جاسالعان ستراتەگيالىق قادام.
كۆوتالار – شىنايى سەبەپ پە, الدە سىلتاۋ ما؟
يراك پەن قازاقستان سىندى ەلدەرگە كۆوتادان ارتىق وندىرگەنى ءۇشىن تارتىپتىك شارا قولدانۋ تۋرالى سوزدەر ايتىلىپ جاتىر. الايدا شىندىققا تۋرا قاراساق, بۇل ەلدەردىڭ ۇلەسى جالپى ءوندىرىس كولەمىندە ماردىمسىز عانا. ولاردىڭ ارتىق ءوندىرىسى جاھاندىق نارىقتى شايقاي المايدى. دەمەك, مۇنداي «بۇزۋشىلىقتار» ۇيىمعا يكەمدى ارەكەت ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن فورمالدى سەبەپ قانا بولۋى مۇمكىن. بۇل ءتارتىپ تۋرالى ەمەس, ستراتەگيالىق مۇددەلەر تۋرالى.
ءوندىرۋدى ارتتىرۋ شەشىمى – وپەك+ ىشكى بىرلىگىن سىناقتان وتكىزۋ. ساۋد ارابياسى, رەسەي جانە ءباا سىندى ءىرى ويىنشىلار تابىستى ارتتىرۋ مەن نارىقتى باسەكەلەستەرگە بەرىپ قويماۋ اراسىندا تەپە-تەڭدىك ساقتاۋعا تىرىسۋدا. بۇل شەشىم – ۇيىمنىڭ بىرلىگىن, قاجەت جاعدايدا ورتاق ارەكەتكە كەلۋگە قابىلەتتى ەكەنىن كورسەتەدى. نەگىزگى ماقسات – ناقتى كۆوتالاردى ۇستانۋ ەمەس, جاھاندىق نارىقتا ءوز ەرەجەسىن قالىپتاستىرۋ.
تاكتيكالىق ءجۇرىس
وپەك+ – ۇلكەن گەوساياسي ويىنداعى نەگىزگى ويىنشى, جانە ونىڭ ستاۆكاسى جوعارى. مۇناي ءوندىرۋ كولەمىن ارتتىرۋ – جەكەلەگەن ەلدەرگە ەسكەرتۋ ەمەس, جاھاندىق ەنەرگەتيكالىق اعىنداردى باسقارۋ ءۇشىن ەسەپتەلگەن قادام. بۇل كوپ قىرلى شاحمات پارتياسىندا ۇساق ويىنشىلاردىڭ ارەكەتى تەك ۇلكەن ستراتەگيانىڭ ءبىر بولىگى عانا. كارتەلدىڭ تابىسى – بارلىعىنا بىردەي كۆوتا ورىنداتۋىندا ەمەس, قارسىلاستاردىڭ كەلەسى قادامدارىن الدىن الا بولجاۋدا جانە سولاردىڭ الدىن وراۋدا. جاڭا ەنەرگەتيكالىق داۋىردە ومىرشەڭدىك پەن ۇستەمدىكتىڭ باستى شارتى – يكەمدىلىك پەن دەر كەزىندە شەشىم قابىلداي ءبىلۋ.