ىشكى جالپى ءونىم ءوسىمى 6%-عا جەتتى

كولىك سالاسىندا 22,4%-دىق ءوسىم تىركەلدى. بۇل كورسەتكىش تەمىرجول مەن قۇبىر ارقىلى جۇك تاسىمالىنىڭ ­ارتۋىنا بايلانىستى. ايماقتار بو­يىنشا ەڭ جوعارى ءوسىم تۇركىستان وبلىسىندا (21,8%), جامبىل وبلىسىندا (11,2%) جانە اباي وبلىسىندا (14,9%) بايقالدى. بۇل ايماقتارداعى لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىمنىڭ دامۋى جانە جۇك تاسىمالى كولەمى­نىڭ ارتۋى وسىمگە ىقپال ەتتى. قۇرىلىس سالاسى 16,2%-دىق ءوسىم كورسەتتى. بۇل تۇرعىن ءۇي جانە ينفراقۇرىلىم­دىق جوبالاردىڭ ارتۋىمەن, سو­نىمەن قاتار قۇرىلىس نىساندارىن ۋاقتىلى اياقتاۋ شارالارىمەن بايلانىستى. جەرگىلىكتى اكىمدىكتەرگە قۇرىلىس جۇمىستارىن ۇيلەستىرۋ جانە باعالاردى باقىلاۋدا ۇستاۋ تاپسىرىلدى.

– ساۋدا سالاسى ءبىرىنشى توقساندا­عى 6,3%-عا قاراعاندا 7% تۇراقتى ءوسۋ­دى كورسەتتى. كوتەرمە ساۋدا كور­سەتكى­شى 7,4%-عا, بولشەك ساۋدا كور­سەت­كىشى 6,1%-عا دەيىن ءوستى. بىر­قاتار ءوڭىر: تۇركىستان وبلىسى جە­مىس, كوكونىس, فارماتسەۆتيكالىق تاۋار ساتاتىن كاسىپورىندار ەسەبى­نەن 60,4%; اقمولا وبلىسى استىق, تۇقىم جانە مال ازىعىن ساتاتىن كاسىپ­ورىنداردىڭ ارقاسىندا 44%; شىم­كەنت ديزەل وتىنىن, فارما­تسەۆتيكالىق تاۋار, قارا جانە ءتۇستى مەتالل سىنىقتارى مەن قالدىقتار­دى ساتاتىن كاسىپورىندار ەسەبى­نەن 19,8%-عا جوعارى ءوسىمدى كورسەتتى, – دەپ جازىلعان حابارلامادا.

ونەركاسىپ سالاسىندا جالپى ءوندىرىس يندەكسى 6,4%-عا جەتتى. تاۋ-كەن وندىرىسىندە ءوسىم 7,1%-دى قۇرادى, بۇل كومىر ءوندىرۋدىڭ 11,2%-عا ارتۋى­نا بايلانىستى. وڭدەۋ ونەركاسىبى دە 7,2%-دىق ءوسىم كورسەتتى. مۇندا تاماق ونىمدەرىن ءوندىرۋ 12%-عا, تەمەكى ونىمدەرى 26,3%-عا, حيميالىق ونىمدەر 11,2%-عا, ماشينا جاساۋ 11,2%-عا ءوستى. اۋىل شارۋاشىلىعىندا جالپى ءونىم يندەكسى 3,9%-دى قۇرادى. بۇل سالاداعى ءوسىم نەگىزىنەن وسىم­دىك جانە مال شارۋاشىلىعىنداعى ونىم­­دىلىكتىڭ ارتۋىمەن بايلانىستى. اۋا رايىنىڭ قولايسىزدىعى كەي­بىر ايماق­تارداعى ءوسىمدى شەكتەگەنى­مەن, جالپى ناتيجە وڭ بولىپ وتىر.

ەكونوميست ساپارباي جۇباەۆ­­­­تىڭ پىكىرىنشە, ەلىمىزدىڭ قۇ­رى­­لىس ­سا­­لا­سى قارقىندى دامىپ كە­لەدى. ۇل­كەن قالالارداعى جاڭا عيما­رات­تار, زاۋىت­تار مەن جولدار – ءوسىم­نىڭ ايقىن كورىنىسى. دەسە دە, تەك قۇرىلىسپەن شەكتەلىپ قالۋعا بولمايدى.

– كەڭەس ءداۋىرى كەزىندە ءىرى ماشينا جاساۋ زاۋىتتارى بول­عان. ءبىز سول دارەجەگە قايتا كەلۋ ءۇشىن ءبىراز ارەكەت جاساپ جاتىرمىز. 10 پايىز­دىق ءوسىم بىزگە از. ەكونوميكانىڭ نە­گىز­گى تىرەگى­نىڭ ءبىرى ساۋدا سالاسىندا دا جەتىس­تىك بار. بىردەن 7 پايىزعا ارت­قان. ناقتىراق, كوتەرمە 7%, بولشەك ساۋدا 6%-عا دەيىن ءوستى. تۇركىستان ­وبلىسى جەمىس, كوكونىس, فارماتسەۆ­تي­كا­لىق تاۋاردى ساتۋ بويىن­شا كوش باستاسا, اقمولا وبلىسى استىق, تۇقىم جانە مال ازىعىن ساتاتىن كاسىپورىنداردىڭ ارقاسىندا ءبىراز ناتيجەگە قول جەتكىزدى. ال شىمكەنت ديزەل, قارا جانە ءتۇستى مەتالل سى­نىقتارى مەن قالدىقتارىن ساتۋدان كوش باستاپ تۇر, – دەيدى ساراپشى.

ال ەكونوميست راسۋل رىسمامبەتوۆ ساننان ساپاعا كوشۋ قاجەت دەيدى. ەكونوميكاداعى ءوسىم تەك پايىزدىق كورسەتكىشتەرمەن شەكتەلمەۋى كەرەك. قازىر باستى ماقسات – 6% ءوسىمدى ساقتاپ قالۋ. ەكونوميست سونداي-اق حالىقتىڭ ناقتى تابىسىنىڭ ارتۋىن قاداعالاۋدى ۇسىنادى. ءىجو ءوسىمى حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىنە تىكەلەي اسەر ەتۋى كەرەك. ەگەر حالىق ءوسىمدى تەك ستاتيستيكادان كورىپ, بىراق كۇندەلىكتى ومىردە سەزىنبەسە, بۇل ساپالى دامۋدىڭ بەلگىسى ەمەس.

پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى پاۆەل كازانتسەۆ اۋىل شارۋا­شىلىعىنداعى قيىن­دىقتاردى ەستەن شىعارماۋ كە­رەگىن ايتتى. كازانتسەۆتىڭ پىكىرىنشە, اۋىل شارۋاشىلىعى – تۇراقسىز كلي­ماتتىق جاعدايلارعا تاۋەلدى سالا. سوندىقتان بۇل سەكتوردا تۇراقتى ءوسىمدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ, يرريگاتسيا جۇيەلەرىن جەتىلدىرۋ جانە اگرارلىق عىلىمدى دامىتۋ قاجەت.

– كەيىنگى ەكى جىلدا ءتۇرلى جاع­دايدى باستاپ كەشتىك. الدىمەن قۇر­عاقشىلىق قىسپاققا الدى. وتكەن جىلعى سۋ تاسقىنى ەسەڭگىرە­تىپ تاس­تادى. سوعان قاراماستان جەتىس­تىك بايقالىپ وتىر. ءبىز وسىنداي جاع­دايدا دا ارەكەت ەتۋگە ۇيرەن­دىك. مەم­لەكەت باسشىسى ءوزىنىڭ ءار سو­زىندە ەكونوميكانى دامىتۋ ءۇشىن بار كۇش-جىگەردى بىرىكتىرۋ كەرەك دەپ شەگەلەيدى. مينيسترلىكتىڭ بەر­گەن بۇل مالىمەتى – كەيىنگى ءتورت ايداعى كورسەتكىش. الدا ونى ءارى قاراي دامىتۋ دەگەن ۇلكەن ءىس تۇر, – دەيدى پ.كازانتسەۆ.

قازىرگى باستى سۇراق – «ەكونو­ميكالىق ءوسىمدى 6% دەڭگەيىندە ساقتاۋ ءۇشىن قانداي ۇزاقمەرزىمدى شارالار قابىلدانادى؟ ەكونوميكالىق تۇرعىدان ءالسىز وڭىرلەردەگى جاعداي­دى قالاي جاقسارتۋعا بولادى؟ بۇعان «دامۋ» كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورى باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى تالعات سماعۇلوۆ جاۋاپ بەردى.

ونىڭ ايتۋىنشا, تۇراقتى ەكو­نوميكالىق ءوسىمدى ساقتاۋ ءۇشىن شاعىن جانە ورتا بيزنەستى (شوب) قول­داۋ ماڭىزدى.

– وسى ماقساتتا ەلدە بىرنەشە ۇزاق­­مەرزىمدى ءىس-شارالار جوسپارلان­عان. بىرىنشىدەن, كەپىلدىك قورلا­رىن دامىتۋ قاراستىرىلعان. كەپىل­دىك قورى – كاسىپكەرلەرگە نەسيە الۋ كەزىندە كەپىلدىك قامتاماسىزدىعى جەتكىلىكسىز بولعان جاعدايدا, مەملەكەت نەمەسە «دامۋ» قورى بەرەتىن كەپىلدىك. بۇل كاسىپكەرلەرگە بانك­تەردەن نەسيە الۋدى جەڭىلدەتەدى. ماسەلەن, ءبىرىنشى كەپىلدىك قورى كاسىپكەرلەرگە 7 ملرد تەڭگەگە دەيىنگى جوبالارعا قارجىلاندىرۋ الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. نەسيە سوماسىنىڭ 85%-نا دەيىنگى كەپىلدىك بەرىلەدى. بۇل شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە, اسىرەسە جاڭا جوبالارعا نەمەسە كەپىلدىگى جوق كا­سىپكەرلەرگە ءتيىمدى. ال ەكىنشى كە­پىلدىك قورى ءىرى جوبالارعا ارنالعان (7 ملرد تەڭگەدەن جوعارى). ءار جو­بادا ونىڭ ەرەكشەلىكتەرى ەسكەرىلەدى. بۇل كەپىلدىكتەر كاسىپكەرلەردىڭ نەسيە الۋ مۇمكىندىگىن ارتتىرىپ, قارجى­لىق تاۋەكەلدەردى ازايتادى. بانكتەر ءۇشىن مۇنداي كەپىلدىك سەنىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتەدى, – دەيدى ت.سماعۇلوۆ.

ودان كەيىن جەڭىلدەتىلگەن نەسيەلەۋ باعدارلامالارىنىڭ دا ماڭىزى زور. «دامۋ» قورى 2025 جىلى شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە جىلدىق 12,6% مولشەرلەمەمەن جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرۋ باعدارلاماسىن ىسكە قوسۋدى جوسپارلاپ وتىر. باعدارلاما ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەرمەن ارىپتەستىك نەگىزىندە جۇزەگە اسادى, 40% – قوردىڭ قارجىسى, 60% – بانكتەردىڭ قارجىسى.  نەگىزگى سالالار: وڭدەۋ ونەركاسىبى ء(وندىرىس), اۋىل شارۋاشىلىعىن وڭدەۋ (ونىمدەردى قايتا وڭدەۋ), كولىك جانە لوگيستيكا, مەديتسينا, ءبىلىم بەرۋ جانە تۋريزم.

– سۋبسيديالاۋدى دا ۇمىتپاۋ كەرەك. جاقىندا ونىڭ  مەحانيزمى ىسكە قوسىلادى. سۋبسيديالاۋ – كا­سىپكەرلەردىڭ العان نەسيەلەرى بو­يىنشا پايىزدىق مولشەرلەمەنىڭ ءبىر بولىگىن مەملەكەت وتەيدى. بۇل كا­سىپكەرلەر ءۇشىن قارجىلىق جۇك­تەمەنى ازايتادى. شاعىن كاسىپ­كەرلىك سۋبەكتىلەرى ءۇشىن نەسيە سوماسى 200 ملن تەڭگە­گە دەيىن سۋبسيديالانا­­دى. بۇل شارا كاسىپكەرلەرگە قارجى­لىق شىعىنداردى ازايتىپ, پايدا تابۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. اسىرەسە ەكونوميكالىق تۇرعىدان ءالسىز وڭىر­لەردە بيزنەسكە قولداۋ كورسەتۋ ما­ڭىزدى. وسى شارالار شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ قارجىلىق تۇراق­تى­لىعىن نىعايتىپ, ولار­دىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتى­را­دى جانە جاڭا جۇمىس ورىندا­رىن قۇرۋعا ىقپال ەتەدى. ناتيجەسىن­­دە, ەلىمىزدە تۇراقتى ەكونوميكا­­لىق ءوسىم قامتاماسىز ەتى­لەدى, – دەيدى ت.سماعۇلوۆ.