ەلىمىزدە 12–16 مامىر ارالىعىندا وتەتىن رەپرودۋكتيۆتىك دەنساۋلىق اپتالىعى – دەنى ساۋ ۇلت قالىپتاستىرۋ جولىنداعى ماڭىزدى قوعامدىق باستاما. بۇل كۇندەرى بارلىق وڭىرىندە حالىقتىڭ جىنىستىق جانە رەپرودۋكتيۆتىك ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان اۋقىمدى اقپاراتتىق-اعارتۋشىلىق شارالار ۇيىمداستىرىلىپ جاتىر. جاستار مەن بولاشاق اتا-انالارعا ارنالعان كەزدەسۋلەر, دارىستەر مەن كەڭەستەر ارقىلى ەلىمىز ەرتەڭى سانالاتىن جاس ۇرپاقتىڭ دەنساۋلىعىن قورعاۋعا ءبىر قادام جاقىنداي تۇسەدى, دەپ جازادى Egemen.kz.
كوكشەتاۋ قالاسى ەمحاناسىنىڭ باس دارىگەرىنىڭ ورىنباسارى, اقمولا وبلىسى دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ جانۇيانى جوسپارلاۋ بويىنشا شتاتتان تىس مامانى جۇلدىز الپىلامقىزىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل باستامانىڭ قاجەتتىلىگى مەن ماڭىزدىلىعى – بۇگىنگى قوعامنىڭ كەيبىر اششى شىندىقتارىمەن تىعىز بايلانىستى. جىنىستىق ساۋاتسىزدىق, ەرتە جۇكتىلىك, وتباسىن جوسپارلاۋعا سالعىرت قاراۋ وزەكتى الەۋمەتتىك جانە مەديتسينالىق ماسەلەلەرگە اينالىپ وتىر.
قوعامداعى جىنىستىق جانە رەپرودۋكتيۆتىك ساۋاتتىلىق دەڭگەيى – ماڭىزدى كورسەتكىشتەردىڭ ءبىرى. الايدا بۇگىندە بۇل سالادا شەشىمىن تاپپاعان ماسەلەلەر دە از ەمەس. كوپتەگەن جاستار ەرتە جىنىستىق قاتىناس پەن ونىڭ سالدارىن تولىق تۇسىنبەي, ءتۇرلى قاۋىپتەرگە ۇرىنادى. بۇل مەديتسينالىق تۇرعىدان دا, الەۋمەتتىك تۇرعىدان دا الاڭداتارلىق جاعداي.
«مەنى جاس جۇبايلار وتباسىلىق ومىرگە دايىن ەكەندىكتەرىن جانە جىنىستىق جولمەن بەرىلەتىن ينفەكتسيالاردى بولدىرماۋ ءۇشىن تەكسەرۋدەن وتكەندەرىن ايتقان كەزدە قاتتى قۋانتادى. بۇل – جاۋاپتى اتا-انالىقتىڭ بەلگىسى. الايدا, وكىنىشكە قاراي, قازىرگى تاڭدا قازاقستانداعى رەپرودۋكتيۆتىك دەنساۋلىق جونىندەگى ساۋاتتىلىق دەڭگەيى الاڭداتارلىق. جاسوسپىرىمدەر مەن جاستار اراسىندا جىنىستىق جانە رەپرودۋكتيۆتىك دەنساۋلىق تۋرالى اقپارات جەتكىلىكسىز. ولار ەرتە جىنىستىق قاتىناس پەن ەرتە جۇكتىلىكتىڭ سالدارىن بىلمەيدى», دەيدى مامان.
ونىڭ پىكىرىنشە, دەنى ساۋ انا مەن بالا – ەل بولاشاعىنىڭ كەپىلى. ال بۇل ءۇشىن وتباسىن جوسپارلاۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ قاجەت. قازىرگى تاڭدا بۇل تەك ايەلدەردىڭ موينىنداعى جاۋاپكەرشىلىك دەپ ەسەپتەيتىن كوزقاراس ءالى دە كەزدەسەدى.
«وتباسىن جوسپارلاۋ – تەك جۇكتىلىكتى كەيىنگە قالدىرۋ ەمەس. بۇل ايەلدىڭ دە, ەركەكتىڭ دە دەنساۋلىعىنا, وتباسىلىق ومىرگە جانە بولاشاق ۇرپاقتىڭ اماندىعىنا باعىتتالعان قادام. كوپشىلىكتىڭ ساناسىندا بۇل ماسەلە تەك ايەلگە تيەسىلى دەگەن جاڭساق پىكىر قالىپتاسقان. شىن مانىندە, بۇل ەكى جاقتىڭ دا ورتاق شەشىمى بولۋى ءتيىس», دەيدى جۇلدىز الپىلامقىزى.
كونتراتسەپتسيا – جوسپارسىز جۇكتىلىكتىڭ الدىن الاتىن جانە جىنىستىق جولمەن بەرىلەتىن اۋرۋلاردان قورعايتىن ماڭىزدى قۇرال. دەگەنمەن, جۇلدىز الپىلامقىزى بۇل قۇرالدار جايلى حالىق اراسىندا جالعان پىكىرلەر وتە كوپ ەكەنىن تىلگە تيەك ەتتى.
«قوعامدا كونتراتسەپتسياعا قاتىستى ءتۇرلى ميفتەر كەزدەسەدى. سونىڭ ىشىندە ەڭ ءجيى ايتىلاتىنى «العاشقى جىنىستىق قاتىناستا جۇكتى بولۋ مۇمكىن ەمەس». قىزداردىڭ بۇل اقپاراتقا سەنەتىنى - تاڭقالارلىق جايت. بالا پايدا بولۋ ءۇشىن تەك سپەرماتازويد پەن انالىق جاسۋشا كەرەك. ال انالىق جاسۋشا ەتتەكىر پەريودى بار ءاربىر قىزدا بار. ياعني شامامەن 12 جاستان باستاپ قىز بالا جۇكتى بولا الادى. ال العاشقى جىنىستىق قاتىناس, ارينە ودان الدەقايدا كەش باستالۋى قاجەت. تاعى ءبىر ميف «كونتراتسەپتيۆتەر سەمىرتەدى». زاماناۋي پرەپاراتتار سالماق قوسپايدى. كەرىسىنشە, كەيبىرىنىڭ تەرىنى, شاشتى جاقسارتاتىن قاسيەتتەرى بار. نەگىزىندە, كونتراتسەپتيۆ قولداناتىن ايەلدەردەگى سالماق وزگەرىسى كوبىنەسە دۇرىس تاماقتانباۋمەن بايلانىستى», دەدى ول.
جۇكتىلىكتى جوسپارلاۋ انانىڭ دا, اكەنىڭ دە فيزيكالىق ءارى پسيحولوگيالىق دايىندىعىن تالاپ ەتەدى.
«جۇكتىلىكتى جوسپارلاعان ەرلى-زايىپتىلار بۇل پروتسەستىڭ ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك ەكەنىن ءتۇسىنۋى كەرەك. الدىمەن زياندى ادەتتەردەن (ىشىمدىك, تەمەكى, ەسىرتكى) باس تارتۋى قاجەت. انانىڭ ەڭ قولايلى جاسى – 19 بەن 35 جاس ارالىعى. جۇكتىلىك الدىندا مىندەتتى تۇردە دارىگەرگە قارالىپ, تەكسەرۋدەن ءوتىپ, قاجەتتى تالداۋلاردى تاپسىرۋ كەرەك. سوزىلمالى اۋرۋلارى بار ايەلدەرگە ارنايى دايىندىق كەرەك. بارلىق تەكسەرۋلەر جوسپارلانعان جۇكتىلىككە دەيىن كەمىندە 3 اي بۇرىن جۇرگىزىلۋى ءتيىس», دەيدى جۇلدىز الپىلامقىزى.
ونىڭ ايتۋىنشا, جىنىستىق جولمەن بەرىلەتىن ينفەكتسيالار جاستار اراسىندا كەڭ تارالعان, الايدا كوپ جاعدايدا ەسكەرىلمەيتىن اۋرۋلار توبى. كوپتەگەن ينفەكتسيا باستاپقى كەزەڭدە بىلىنبەيدى, بىراق كەيىن اسقىنۋلار تۋدىرۋى مۇمكىن.
«قازىرگى جاستار اراسىندا ججبي ءجيى كەزدەسەدى. بۇعان سەبەپ – جىنىستىق ساۋاتتىلىقتىڭ تومەندىگى, كەزدەيسوق سەرىكتەستەردىڭ كوپتىگى جانە مۇشەقاپتى قولدانباۋ. كەي ينفەكتسيالار سيمپتومسىز وتەدى, بۇل جاعدايدى ۋشىقتىرادى. الدىن الۋ ءۇشىن اقپارات بەرۋ, مۇشەقاپتى ۇنەمى قولدانۋ, مەديتسينالىق تەكسەرۋدەن ءوتۋ – باستى قادامدار», دەدى مامان.
سونىمەن قاتار مامان ايتۆ ينفەكتسياسىنىڭ جاستار اراسىندا تارالۋى كوبىنە جەتكىلىكسىز اقپارات پەن مەديتسينالىق ساۋاتتىڭ تومەندىگىنەن تۋىندايتىنىن اتاپ ءوتتى.
«ايتۆ تۋرالى جاستاردا ءبىلىم جەتكىلىكسىز. مەكتەپتەر مەن وقۋ ورىندارىندا بۇل ماسەلە جۇيەلى وقىتىلمايدى. جاستار ايتۆ ورتالىقتارىندا جاسىرىن ءارى تەگىن تەست تاپسىرۋعا بولاتىنىن بىلمەيدى. ايتۆ/جيتس – تاقىرىپ ەمەس, بۇل – ومىرلىك ماڭىزى بار اقپارات. ونى ءار جاس ءبىلۋى كەرەك», دەدى دارىگەر.
جالپى, رەپرودۋكتيۆتىك دەنساۋلىق جەكە ادامنىڭ عانا ەمەس, بۇكىل قوعامنىڭ ورتاق جاۋاپكەرشىلىگى. دارىگەرلەردىڭ ايتۋىنشا, بۇل ساۋاتتىلىق بالا كەزدەن قالىپتاسۋى ءتيىس.