بۇگىندە اگلومەراتسيا ەسەبىنەن حالقى مەن اۋماعى ۇلعايعان الماتىنىڭ توزىعى جەتكەن سۋ قۇبىرلارى مەن كارىز جەلىلەرىن اۋىستىرۋ وزەكتى ماسەلەگە اينالىپ وتىر. مەگاپوليستى اۋىزسۋمەن قامتۋ كەشەندى جۇمىستاردى تالاپ ەتەدى.
2024 جىلى الماتىدا 543 شاقىرىم جاڭا سۋ قۇبىرى مەن كارىز جەلىسى تارتىلىپ, توزىعى جەتكەن سۋ قۇبىرى 52,7%-عا, ەسكىرگەن كارىز جۇيەسى 51,8%-عا دەيىن ازايعانىمەن, وسى ماسەلەگە وراي وتكەن ءباسپاسوز ءماجىلىسى بۇل سالانىڭ ءالى دە كۇردەلى جاعدايدا قالىپ وتىرعانىن دايەكتەپ بەردى.
«الماتىدا سۋ جۇيەسىن دامىتۋ جۇمىستارى جالعاسىن تابادى. جوسپارلانعان ءىرى جوبالاردىڭ ىشىندە مىڭباەۆ كوشەسىنىڭ بويىنداعى ماگيسترالدى سۋ قۇبىرىن اۋىستىرۋ, تاۋسامالى (كامەنكا) شاعىن اۋدانىنا ينجەنەرلىك جەلىلەر تارتۋ, تيميريازەۆ كوشەسىندە سۋ قۇبىرىن ارىقسىز ادىسپەن قايتا قۇرۋ جۇمىستارىنىڭ ءمان-ماڭىزى ەرەكشە. بۇل 240 مىڭ قالا تۇرعىنىن ساپالى سۋمەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», – دەدى «الماتى سۋ» شجق كمك ديرەكتورى ءىلياس قازيەۆ.
بيىل توزىعى جەتكەن 70 شاقىرىم جەلىنى اۋىستىرۋ, ەكى تازا سۋ رەزەرۆۋارىن سالۋ, جوندەۋ, ءتورت سورعى ستانساسىن جاڭارتۋ مەن 200 دانا سورعى جابدىعىن اۋىستىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇگىندە قالانىڭ باتىس بولىگىن سۋمەن قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان توپتاستىرىلعان سۋ قابىلداعىشىنىڭ جوباسى ازىرلەنىپ جاتىر. بۇل جەردە سۋ سورعىش ستانسالارى ورنالاستىرىلىپ, جينالعان سۋ زالالسىزداندىرىلادى. الماتى اكىمدىگى ەرمەنساي ىقشام اۋدانىن سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا «نۇرلىتاۋ» سۋ تازارتۋ ستانساسىن سالاتىن مەردىگەرگە بايقاۋ جاريالاعان. وعان قوسا جاڭا تاراتۋ جەلىلەرىنىڭ قۇرىلىسى جۇزەگە اسىرىلسا, 2026 جىلدىڭ سوڭىنا قاراي ەرمەنساي مەن نۇرلىتاۋ اۋداندارىنىڭ 22 مىڭنان استام تۇرعىنى ساپالى اۋىزسۋمەن قامتىلۋعا ءتيىس.
جاز ايلارىندا سۋ تاپشىلىعىن كورىپ وتىرعان ەرمەنساي تۇرعىندارىنىڭ ماسەلەلەرىن شەشۋ ماقساتىندا ءال-فارابي داڭعىلىنان ارايلى كوشەسىنە سۋ قۇبىرىن تارتۋ جۇمىستارى باستالدى. اتالعان جوبا اياسىندا بيىل كوشە بويىنداعى تۇرعىن ۇيلەر مەن جەكە سەكتور جاڭا سۋ قۇبىرىنا قوسىلادى. كەيىن بۇل قۇبىر «نۇرلىتاۋ» سۋ تازارتۋ ستانساسىمەن بىرىكتىرىلىپ, وسى اۋداندارداعى سۋ جۇيەسىنىڭ سەنىمدىلىگىن ەداۋىر ارتتىرادى.
2024 جىلى مەدەۋ اۋدانىنىڭ وڭتۇستىگىن سۋ تاپشىلىعىنان قۇتقارعان جاڭا رەزەرۆتىك سۋمەن جابدىقتاۋ جۇيەسى ىسكە قوسىلىپ, سامال, كوكتوبە مەن تاۋلى قىرات شاعىن اۋداندارىنىڭ 50 مىڭنان استام تۇرعىنىنىڭ ساۋابىن العان ەدى. سول سياقتى «بالقاش» ءىرى ينفراقۇرىلىمدىق جوباسى اياسىندا كامەنكا ۇستىرتىنە دە سۋ تۇراقتى بەرىلە باستادى. وسى جوبانىڭ ارقاسىندا كولساي شاعىن اۋدانىنىڭ تۇرعىندارى دا ورتالىقتاندىرىلعان سۋ جۇيەسىنە قوسىلدى. جىل سوڭىنا دەيىن سۇلۋساي مەن مۇزتاۋ شاعىن اۋداندارىن سۋمەن جابدىقتاۋ جوبالارى اياقتالادى. وسىلايشا, الماتىدا مەدەۋ اۋدانىنىڭ وڭتۇستىك بولىگىن سۋمەن جابدىقتاۋدىڭ رەزەرۆتىك جۇيەسىن ورناتۋ تياناقتالادى.
تاعى ءبىر وڭ باستاما – «ينۆەستيتسيا ورنىنا تاريف» ساياساتى اياسىندا ينفراقۇرىلىمدى جاڭارتۋ مەن تابيعي رەسۋرستاردى ۇنەمدەۋگە بولىنەتىن قاراجات كولەمى دە ارتىپ كەلەدى. 2025 جىلى قالانىڭ سۋ قۇبىرلارى مەن كارىز جۇيەلەرىن جاڭعىرتۋعا «الماتى سۋ» قاراجاتى ەسەبىنەن 18 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتۋ جوسپارلانعان. توزىعى جەتكەن 70 شاقىرىمدىق سۋ قۇبىرلارىن اۋىستىرۋ بارىسىندا ءتيىستى ۋچاسكەلەردىڭ سۋسىز قالماۋى قاراستىرىلىپ, كولىك قوزعالىسىنا كەدەرگى تۋىنداتپاۋ ەسكەرىلەدى. بيىل 4 سورعى ستانساسى جوندەلىپ, 200 دانا سورعى جابدىعى, 444 دانا جاپقىش ارماتۋرا, 4 ترانسفورماتورلىق قوسالقى ستانسا جاڭارتىلىپ, 2 تازا سۋ رەزەرۆۋارى جوندەلىپ, جاڭادان سالىنادى. سونداي-اق قالانىڭ سۋ جۇيەسىن جاڭارتۋ اياسىندا ءورت گيدرانتتارىن, سۋ الاتىن ۇڭعىمالاردى جوندەۋ, ارنايى تەحنيكانى جاڭارتۋ دا قاراستىرىلعان. كارىز سۋلارىن تازارتۋ ستانسالارىنداعى تازالاۋ تەحنولوگياسىن جاڭارتۋ جوبالارى باستالدى. تازارتۋ الاڭدارىندا شوگىندىلەردى وڭدەۋ قۇرىلىستارى سالىنادى.
ساتىمەن مارەگە جەتسە, اقساي وزەنىندەگى سالىنىپ جاتقان سۋ دايىنداۋ ستانساسى ناۋرىزباي اۋدانىنىڭ 100 مىڭ تۇرعىنىن سۋ تاپشىلىعىنان قۇتقارۋعا ءتيىس. بۇگىندە ناۋرىزباي اۋدانىنداعى سۋ تاپشىلىعىن جويۋ ماقساتىندا قۋاتى تاۋلىگىنە 22 مىڭ تەكشە مەتر بولاتىن سۋ دايىنداۋ ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. ستانسا 100 مىڭ ادامدى سۋمەن قامتاماسىز ەتەدى. قۇرىلىس جۇمىستارىن اياقتاۋ بيىل قازان ايىنا جوسپارلانعان. مامىر ايىندا بۇعان دەيىن سالىنعان قارعالى سۇزگى ستانساسىندا ىسكە قوسۋ-رەتتەۋ جۇمىستارى اياقتالادى.
«سۋ تازارتۋ نىسانىنىڭ قالىپتى جۇمىس ىستەۋىنە قاجەتتى تەحنيكالىق كارىز كوللەكتورىنىڭ قۇرىلىسى قاتار جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇل باستاپقىدا ستانسا جوباسىنا ەنگىزىلمەگەن ەدى», دەيدى ءى.قازيەۆ.
اتالعان كوللەكتوردىڭ قۇرىلىسى وسى جىلدىڭ ماۋسىمىندا اياقتالعان سوڭ ستانسانى ىسكە قوسۋعا بولادى. قارعالى وزەنىنەن الىناتىن سۋدى تازالاۋ – ناۋرىزباي اۋدانىن, ونىڭ ىشىندە قاراعايلى, قۇرامىس, تاۋسامالى, تاستىبۇلاق شاعىن اۋداندارىن ساپالى سۋمەن ۇزدىكسىز قامتاماسىز ەتە الادى. سونىمەن قاتار اگلومەراتسيا ەسەبىنەن قالانىڭ باتىس بولىگىندە پايدا بولعان سۋعا دەگەن سۇرانىستى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا قۋاتى تاۋلىگىنە 43 مىڭ تەكشە مەتر بولاتىن «بارلىق» سۋ جيناعىش رەزەرۆۋارى جوبالانىپ جاتقانىن ايتا كەتۋ كەرەك.
مەگاپوليستەگى سۋعا قاتىستى قوردالانعان ماسەلەلەردى كەشەندى تۇردە شەشۋ ماقساتىندا بوستاندىق اۋدانىنىڭ وڭتۇستىك بولىگىندە سۋمەن جابدىقتاۋدى جاقسارتۋ جۇمىستارى دا قولعا الىنعالى تۇر. سەبەبى بوستاندىق اۋدانىنىڭ وڭتۇستىك بولىگىنىڭ تۇرعىندارى جىلدار بويى «ۆودسناب» جشس, «ەرمەنسايۆودگاز» جشس, «باۋر لتد» جشس سياقتى جەكە سۋ جەتكىزۋشىلەر قىزمەتتەرىنىڭ ساپاسى مەن قىمبات تاريفتەرىنە شاعىمدانۋمەن كەلەدى.
«بۇل بولىك ەشقاشان «الماتى سۋ» قىزمەت كورسەتۋ ايماعىنا كىرگەن ەمەس, سوندىقتان قالىپتاسقان جاعدايدى جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن پارمەندى تەتىكتەر بولعان جوق. بۇگىندە «ۆودسناب» (بۇرىنعى – ورحان) جشس-مەن سوت تالقىلاۋلارى جالعاسىپ جاتىر. دەگەنمەن قالا باسشىلىعى ونىڭ اياقتالۋىن كۇتپەي, جاعدايدى تۇبەگەيلى وزگەرتىپ, جاقىن ارادا سۋمەن قامتاماسىز ەتۋگە قاتىستى وڭ شەشىمدەر قابىلدادى», دەيدى «الماتى سۋ» شجق كمك ديرەكتورى.
قورىتا ايتقاندا, مۇنىڭ بارلىعى سانامالاپ شىعۋعا وڭاي بولعانىمەن, كوپ قاراجات پەن كۇش-جىگەردى, كاسىبي تۇرعىدا جوسپارلاۋدى قاجەت ەتەتىن, مەگاپوليستىڭ ەڭ وتكىر ماسەلەلەرىنىڭ ءبىرىن رەتتەيتىن ءىس-شارا بولىپ وتىر.
الماتى