ەرتىس وزەنىندە 24 ساۋىردەن كەمەلەر جۇزە باستايدى. قازىر پاۆلودار وبلىسى بويىنشا كولىكتىك باقىلاۋ ينسپەكتسياسىنىڭ ەسەبىندە 102 ۇلكەن كەمە تىركەلگەن. ولاردىڭ باسىم بولىگى رەسەيمەن ەكى ورتادا جۇك تاسۋعا پايدالانىلادى.
ەرتىس وزەنىندە ناۆيگاتسيالىق كەزەڭ اشىلادى. جۇك, جولاۋشىلار تاسيتىن سۋ كولىكتەرىنىڭ ەلىمىزدەگى ەڭ ۇزىن سۋ ارتەرياسىندا جۇزۋىنە رەسمي رۇقسات بەرىلەدى. ناۆيگاتسيالىق كەزەڭ وزەننىڭ جوعارعى جاعىندا مايتۇبەك – پاۆلودار قالاسى باعىتىندا, تومەنگى بولىگى پاۆلودار – تومەنگى الەكسەەۆسكي (رف شەكاراسى) باعىتىندا جۇمىس ىستەيدى. بۇگىندە وزەن بويىن ورلەپ, جۇك تاسۋ تەك پاۆلودار وبلىسىندا عانا ساقتالىپ وتىر. ەرتىس-بايان وڭىرىندەگى سۋ جولدارىنىڭ جالپى ۇزىندىعى 700 شاقىرىمنان اسادى.
– وزەن ۇستىندە جۇك, جولاۋشىلار تاسىمالىن ۇيىمداستىراتىن كەمەلەر ءبىزدىڭ ينسپەكتسيادا رەسمي تىركەلۋى كەرەك. قازىر ينسپەكتسيانىڭ ەسەبىندە 102 سۋ كولىگى تىركەلگەن. ونىڭ 49-ى وزدىگىنەن جۇرەتىن كولىكتەر بولسا, وزگەسى وزدىگىنەن جۇرمەيتىن كولىكتەر, ياعني بارجالار. 2 تەپلوحود قانا جولاۋشىلارعا لايىقتالىپ جابدىقتالعان, وزەن ۇستىندەگى سەرۋەنگە ارنالعان. وزگەسى جۇك تاسىمالىندا پايدالانىلادى. سىيىمدىلىعى 1000 توننالىق بارجالار پاۆلودار پورتىنان شىعىپ, رەسەيدىڭ ومبى قالاسىنا جۇك جەتكىزەدى. نەگىزگى اپاراتىن تاۋارلارى – وزەن قۇمى مەن قيىرشىق تاس. قايتاردا كەسىلگەن اعاش تۇرلەرىن الىپ كەلەدى, – دەپ ءتۇسىندىردى پاۆلودار وبلىسى بويىنشا كولىكتىك باقىلاۋ ينسپەكتسياسىنىڭ باس مامانى ەرنۇر ەسلاۋ.
سۋدا جۇزەتىن كولىكتەردىڭ سالماعى 200 كيلوگرامنان, قوزعالتقىشىنىڭ كولەمى 10 اتتىڭ كۇشىنەن اسسا, يەسى تىركەۋگە قويۋعا مىندەتتى. ۇلكەن كەمەلەردەن بولەك, تىركەۋگە قويىلعان 1540 شاعىن كولەمدى كەمە بار. ىشكى سۋ جولدارى ارقىلى جۇك, جولاۋشىلار تاسىمالدايتىن وزەن كولىكتەرىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ۋاقىت سايىن بىلىكتىلىگى مەن دەڭگەيىن ارتتىرىپ وتىرۋى كەرەك. مىسالى, كەمە كاپيتانى بەس جىلدا ءبىر مارتە اتتەستاتتاۋدان وتەدى. ونىڭ كومەكشىلەرى مەن مەحانيكتەرگە, باسقا ماماندارعا ديپلومداۋ جۇيەسى قاراستىرىلعان.
وبلىستا كەمە كاپيتاندارىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگى ماسەلەسى بار. سەمەيدە كاپيتانداردى وقىتىپ شىعارعانىمەن, ولاردىڭ ءبىلىمى ورتا كاسىبي دەپ ەسەپتەلەدى. سوندىقتان ەل ازاماتتارى تولىققاندى كاپيتان بولۋ ءۇشىن رەسەيدە وقىپ كەلۋگە ءماجبۇر. ينسپەكتورلار قازىرگى ۋاقىتتا سۋ كولىكتەرىنىڭ ءتيىستى قۇجاتتارىن, ونداعى كاپيتاندار مەن كومەكشىلەردىڭ, مەحانيكتەردىڭ بىلىكتىلىكتەرى تۋرالى ديپلوم-سەرتيفيكاتتارىن تەكسەرىپ جاتىر.
– وڭىردەگى سۋ جولدارىنىڭ جاعدايى «قازاقستان سۋ جولدارى» ۇيىمىنىڭ جەرگىلىكتى فيليالىنىڭ ماماندارى ارقىلى تەكسەرىلىپ جاتىر. ۇيىم كەمەلەرگە ارنايى سۋ جولدارى كورسەتىلگەن كارتالار بەرەدى. جۇك نەمەسە جولاۋشىلار تاسىعان ۋاقىتتا كەز كەلگەن كەمە سول باعىتتى ۇستانىپ, بارلىق بەلگىلەرگە باعىنۋى كەرەك. مىسالى, پاۆلودار قالاسىنىڭ ماڭىندا زاكىر تاستاۋعا بولمايتىن ورىندار بار, – دەپ ءتۇسىندىردى ينسپەكتسيا وكىلى.
كەمەلەر قايراڭداپ قالماۋى ءۇشىن بەكىتىلگەن ەرەجەلەردى ەسكەرىپ, سۋ جولدارىنىڭ كارتاسىن نەگىزگە الادى. بەلگىلەردىڭ تالاپقا ساي بولۋىنا «قازاقستان سۋ جولدارى» جاۋاپ بەرەدى. ينسپەكتسيا ءوز تاراپىنان بەلگىلەردىڭ جاعدايى مەن دۇرىس ورنالاسۋىن تەكسەرەدى. جاز ۋاقىتىندا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرىمەن رەيدتەر ۇيىمداستىرادى. جالپى, كەز كەلگەن سۋ كولىگىندە ءدارى-دارمەك قوبديشاسى, سۋ توگۋگە, قۇتقارۋعا ارنالعان قۇرالدار, ەسكەك بولۋى مىندەتتى. ەرەجەنى ورىنداماعاندارعا 5 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش مولشەرىندە ايىپپۇل سالىنادى.
اتاپ وتەرلىگى, پاۆلودار قالاسىنداعى جالعىز كەمە جوندەۋ زاۋىتىن ءبىر كاسىپكەر ساتىپ الىپ, كاسىپورىندى كەڭەيتۋدى جوسپارلاپ وتىر. پاۆلودار كەمە جوندەۋ زاۋىتى – جۇك كەمەلەرىن جوندەيتىن ەلىمىزدەگى جالعىز ينجەنەرلىك-تەحنيكالىق قۇرىلىس. كاسىپورىندا بارجالار مەن تەپلوحودتار قالپىنا كەلتىرىلەدى. جىل سايىن شامامەن 30-عا جۋىق كەمە جوندەلىپ شىعادى.
پاۆلودار وبلىسىندا ۋىلدىرىق شاشۋ كەزەڭىنە بايلانىستى 30 مامىرعا دەيىن بالىق اۋلاۋعا ۋاقىتشا تىيىم سالىنعان. بۇل كەزەڭدە ەرتىس وزەنى مەن وزگە دە سۋ ايدىندارىندا ۇلكەن كەمەلەردىڭ جۇزۋىنە عانا رۇقسات بەرىلەدى.
پاۆلودار وبلىسى