قازاق حالقىنىڭ عاسىرلار بويى قالىپتاسقان تۇرمىس-تىرشىلىگىندە استاۋدىڭ الار ورنى ايرىقشا. قازاق شەبەرلەرى استاۋدى كوبىنەسە قايىڭ, قاراعاش, كوكتەرەك سياقتى بەرىك اعاشتاردان ويىپ جاساعان. ول – دوڭگەلەك نەمەسە ۇزىنشا ءپىشىندى, شەت جاعى بيىكتەۋ, ءتۇبى جايپاق ەتىپ جاسالاتىن, ىشىنە كوبىنەسە ەت سالىناتىن ۇلكەن ىدىس. كونەنىڭ كوزىنە اينالعان بۇل ىدىس بۇگىندە قايتا جاڭعىرىپ, ترەندكە اينالعان.
جاسالۋىنا توقتالساق, شەبەر ەڭ اۋەلى اعاش تاڭدايدى. جاپىراعىن, ءدىڭىنىڭ جاراتىلىسىن, ىلعالىن تەكسەرەدى. سودان كەيىن ويىق ويۋ, ءىشىن تەگىستەۋ, سىرتىن وڭدەۋ, ورنەكتەۋ – ءبارى دە جىلدار بويى تولىسقان تاجىريبە, قاجىرلى ەڭبەكتى تالاپ ەتەدى. كەيبىر استاۋلاردىڭ سىرتىنا قازاقى ويۋ-ورنەك سالىنىپ, سۇيەكپەن, كۇمىسپەن كومكەرىلەدى.
«قازاق ءۇشىن استاۋ – جاي عانا تۇرمىستىق زات ەمەس, ول – قوناققا دەگەن قۇرمەتتىڭ نىشانى. استاۋعا سالىنعان ەت تورگە تارتىلاتىن, باتانىڭ الدىنداعى باستى تاعام. سوندىقتان داستارقان ۇستىندە ارتىق سويلەمەۋ, ىسىراپقا, قۇر اڭگىمەگە جول بەرمەۋ ءۇي يەسى مەن تاعامعا دەگەن قۇرمەت. تاماق ءىشىپ وتىرعاندا نەمەسە ونى تاراتىپ جاتقاندا ارتىق ءسوز ايتىلمايدى. سەبەبى ول كەزدە تاماققا كوڭىل ءبولۋ, ءۇنسىز وتىرىپ, استىڭ قادىرىن ءبىلۋ – باستى ادەپ سانالعان. داستارقان باسىندا داۋ ايتپاۋ, وسەك-اياڭعا بارماۋ – بىرلىك پەن تاتۋلىقتى ساقتاۋدىڭ جولى», – دەيدى «ۇستا داركەمباي اتىنداعى قولونەر مۋزەيىنىڭ» قور ساقتاۋشىسى ماقپال بۇتاباەۆا.
استاۋ تاريحى ۇلت تاريحىمەن بىرگە ورىلگەن. ول – سالت-ءداستۇردىڭ, قوناقجايلىقتىڭ, داستارقان مادەنيەتىنىڭ ءبىر بولشەگى. قازاقتىڭ بايىرعى اۋىلىندا استاۋسىز ۇلكەن اس وتپەگەن. اتا-بابالارىمىز ءبىر استاۋدان ءدام تاتىپ, نيەت ءبىلدىرىسىپ, توردە تىزە قوسقان. سول سەبەپتى, استاۋ – بەرەكە مەن بىرلىكتىڭ ۇيتقىسى سانالادى.
بۇل كۇندە «ۇستا داركەمباي اتىنداعى قولونەر مۋزەيىندە» استاۋدىڭ بىرنەشە ۇلگىسى ساقتالعان. مۋزەي قورىندا اعاشتان ويىلىپ جاسالعان استاۋلار ەرەكشە كوركەمدىگىمەن, ءداستۇردى جاڭعىرتۋىمەن ەرەكشەلەنەدى.
مۇنداعى استاۋلار تەك تۇرمىستىق بۇيىمدار عانا ەمەس, ولار – قازاقتىڭ باي تاريحي مۇراسىنىڭ كۋاسى. ءار استاۋ حالىق شەبەرىنىڭ قولىنان شىققان ونەر تۋىندىسى, عاسىرلار بويى قالىپتاسقان ءداستۇردىڭ ءبىر بولىگى. مۋزەي ەكسپوزيتسيالارىندا استاۋدىڭ ءتۇرلى ويۋ-ورنەكتەرى, ءتۇرلى كولەمدەرى مەن فورمالارى, سونداي-اق شەبەرلەردىڭ اعاش وڭدەۋ ادىستەرى كورسەتىلگەن. بۇل استاۋلاردى كورگەندە, وتكەننىڭ رۋحى سەزىلىپ, داستۇرلەردىڭ ومىرشەڭدىگى مەن ولاردىڭ ۇلت مادەنيەتىندەگى ورنى تۋرالى تەرەڭ ماعلۇماتقا قانىعاسىز.
الماتى وبلىسى