• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
قوعام 08 ءساۋىر, 2025

بالا جانىنىڭ باعبانى

103 رەت
كورسەتىلدى

قىزىلجاردىڭ ع.مۇسىرەپوۆ اتىنداعى وبلىستىق بالالار جانە جاسوس­پىرىمدەر كىتاپحاناسىندا بەلگىلى بالالار جازۋشىسى, حالىقارالىق الاش ادەبي سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى تولىمبەك ءابدىرايىمنىڭ «قۇس ۇياسى» اتتى جيناعىنىڭ تۇساۋكەسەر ءراسىمى ءوتتى.

قازاق بالالار ادە­بيەتىنىڭ تاريحى ۇلى ۇستاز ىبىراي التىنساريننەن باستالىپ, بۇگىنگە دەيىن اۋىسپالى تابىس­پەن جالعاسىپ كەلەدى. ءبىر كەزدە ونى دۇنيەجۇزى بالالار ادەبيەتىنىڭ مايتالماندارى دا جوعارى باعالاپ, بەردىبەك سوقپاقباەۆتىڭ «مەنىڭ اتىم – قوجا» حيكاياتى تالاي ەلدىڭ تورىنەن ورىن الدى. بۇگىندە بۇل سالاعا تالاپ جوعارى, جاس سانالاردى ەلىكتىرەتىن زاماناۋي ءىت-ءدىڭ جاسايتىن باسەكەلەستىگى وراسان.  سانالى اتا-انالار مەن ساليقالى ۇس­تاز­داردىڭ قولداۋىمەن با­لا­­لاردىڭ ادەبيەتكە دەگەن قۇشتارلىعى ولگەن جوق. بىراق باسەكەلەستىككە توتەپ بەرىپ, شى­نايى, تارتىمدى, بالا پسيحولوگياسىنا شاقتالعان دۇنيە جازۋ وڭاي ەمەس. شۋ دەگەندە بالالار ادەبيەتىن وڭاي دەپ ويلاعاندار زامانا دوڭگەلەگى شاباقتارىنىڭ قاقپاقىلىنا ۇشىراپ, مۇرتتاي ۇشىپ جاتتى. ال تولىمبەك ءابدىرايىم سول قاقپاقىلعا توتەپ بەرىپ, 1996 جىلى شىققان العاشقى كىتابى «ەركەشورادان» بەرى تالماي 30 جىلدا ون بەس شاق­تى جيناق شىعارىپ, ەڭبە­گىمەن ەلگە تانىلعان جازۋشى. ونىڭ بالالارعا ارناعان «ماقتانشاق سارى ساعات», «ينە مەن ءجىپ», «اۋەلەپ ۇشقان تىرنالار», «ايۋ قۇلاق», «جال­قاۋلىققا كىم ءۇيىر؟», «الابۇعا اۋلاعان كۇن», «اق­­­قويان­نىڭ ۇي­شىگى», «اق كەپتەر», «لە­تيا­ت جۋراۆلي», ت.ب. جيناقتارىن وقىر­­­­ماندارى جىلى قابىل­داعان. ءبىراز اڭگى­مەلەرى وقۋ­لىقتارعا دا ەنگىزىلگەن.

استانالىق باسپالاردىڭ ءبىرى «ار­دادان» شىققان 367 بەتتىك «قۇس ۇيا­سىنىڭ» باس­پاگەرلىك شەبەرلىگىندە ءمىن جوق. جيناققا توپتاستىرىلعان 54 اڭ­گىمە, 16 ەرتەگى جانە 3 حيكاياتتىڭ بارىنە وقۋشىعا ءتۇرلى وي سالىپ, ءماتىننىڭ ماز­مۇنىن اشا تۇسەتىن ءتۇرلى-ءتۇستى, ادەمى سۋرەتتەر سالىنعان. اڭگىمەلەرىنىڭ ءبارى دە كور­كەمدىگى جوعارى, تاعلىمى زور, بالانىڭ قابىلداۋىنا ىقشام. بەلگىلى ادەبيەتشى-پروفەسسور سەرىك نە­گي­موۆ كىتاپقا جازعان العى­سوزىندە: «اڭگىمەلەرى ويماقتاي, ويۋلى, سىرلى, ماعىنالى ءھام ماز­مۇندى. بالا­لاردىڭ جانىن كەرەمەت تۇسىنەدى. كادىمگى ىبىراي ءالتىن­سا­ريننىڭ الاقانداي اڭگىمەلەرى بار عوي, سول سياقتى», دەپتى.

تۇساۋكەسەر راسى­مىنە قىزىلجارلىق ادەبيەتسۇيەر قاۋىم قاتىس­تى. عالىم زارقىن تاي­شى­باي ت.ءاب­دىرايىم شىعار­ما­شى­لىعىن كوپتەن بەرى بىلەتىنىن, ونىڭ قالىپتاسۋى مەن ءوسۋ جولدارىنا كۋا ەكەنىن ايتتى. جازۋشى جاراسباي سۇلەيمەنوۆ, كاسىپ­كەر جومارت وماروۆ, ءانشى, اكتەر قۇماربەك قالقاتاي, اقىن امانجول زاعىپار, ت.ب. كىتاپ ­اۆتورى جانە جاڭا جي­ناق تۋرالى جىلى لەبىز­­دە­رىن ءبىلدىردى. 3-سىنىپ وقۋشىسى, جاس اقىن سارىباي ابزال جا­زۋ­شىعا ارناۋىن ايتتى. «بالا جانى­نىڭ باع­بانى» اتالعان كەشتى وبلىس­تىق «سولتۇستىك قازاق­ستان» گازە­تىنىڭ باس رەداكتورى نۇر­گۇل وقاشەۆا اشىپ, جۇرگىزىپ وتىردى. قالامگەر مەن ونىڭ جۇبايى كاميلا مۇقاشەۆاعا كىتاپحانا ۇجى­مى سىي-قۇرمەت كورسەتىپ, يىقتارىنا شاپان جاپتى. ءسويتىپ, بالا­لار ادەبيەتىنىڭ قورجىنىنا تاعى ءبىر سۇبەلى ەڭبەك جول تارتتى.

 

پەتروپاۆل 

سوڭعى جاڭالىقتار