ءتىل – حالىقتىڭ مادەنيەتى مەن تاريحىنىڭ ايناسى, ۇلتتىق بىرلىكتىڭ نەگىزى. ال مەملەكەتتىك ءتىل – قازاق حالقىنىڭ ۇلتتىق بولمىسىن, مادەنيەتىن, تاريحىن ساقتاۋدىڭ باستى قۇرالى.
ءبىزدىڭ ەلىمىزدە ءتىل ۇيرەنۋدە ەركىندىك پەن تەڭدىك قۇقىعى ساقتالعان. قانشا ءتىل بىلۋگە تالاپ قىلسا دا, ەش شەكتەۋ قويىلمايدى. سوعان قاراي جىل وتكەن سايىن عىلىم مەن تەحنولوگيانىڭ ء«تىلى» سانالاتىن اعىلشىن ءتىلىن مەڭگەرۋگە ۇمتىلعانداردىڭ قاتارى ارتىپ كەلەدى. اسىرەسە, جاستار اراسىندا جەتى نەمەسە توعىز تىلدە سويلەي بىلەتىن پاليگلوتتار كوپ. بۇل رەتتە ءبىر نارسەنى باسا ايتا كەتۋ كەرەك, ازاماتتاردىڭ كوپ ءتىل بىلۋگە دەگەن قىزىعۋشىلىعىنان مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسى تومەندەتپەيدى. سەبەبى, تاۋەلسىز قازاقستاندا مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ قولدانىس اياسى كەڭ. مەملەكەتتىك ءتىل – مەملەكەتتىلىگىمىزدى ايقىندايتىن نەگىزگى فاكتورلاردىڭ ءبىرى.
جالپى, مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ قولدانىس اياسىن ودان ءارى كەڭەيتۋ ءۇشىن زاماناۋي تەحنولوگيالارعا ارنالعان قوسىمشالاردى كوبىرەك ەنگىزۋ كەرەك. موبيلدىك جانە بانكينگتىك قوسىمشالاردىڭ مەملەكەتتىك تىلدەگى نۇسقالارى قازاق ءتىلىن مەڭگەرۋگە دەگەن سۇرانىستى ارتتىرادى.
بۇگىندە قازاق تىلىندە جۇمىس ىستەيتىن ءتۇرلى موبيلدىك قوسىمشالار, ويىندار, ءبىلىم بەرۋ پلاتفورمالارى كوبەيدى. سونىمەن بىرگە بانكينگتىك قوسىمشالار دا قولدانىستا. بۇل ازاماتتاردىڭ مەملەكەتتىك تىلدە قارجىلىق وپەراتسيالاردى ورىنداۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى.
قازاقستاندا 130-دان استام ۇلت وكىلدەرى تۇرادى دەسەك, ستاتيستيكالىق دەرەكتەر بويىنشا, مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرگەن ازاماتتاردىڭ سانى ارتقان. بۇل كورسەتكىشتى ارتتىرۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ قولدانىس اياسىن كەڭەيتۋ, جاستار اراسىندا قازاق ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋ قاجەت.
مەملەكەتتىك ءتىلدى ۇيرەنۋگە دەگەن سۇرانىستىڭ ارتقانىن ءار قالا, اۋداندارداعى «تىلدەردى وقىتۋ» ورتالىقتارىنا كەلۋشىلەردىڭ قاتارى كوبەيگەنىنە قاراپ سارالاۋعا بولادى. ورتالىقتا قازاق تىلىمەن قاتار, ورىس, اعىلشىن ءتىلىن وقىتۋدىڭ كۋرستىق باعدارلامالارى بار.
قازاق ءتىلىن ۇيرەنۋگە ارنالعان كۋرستار مەن باعدارلامالار شەڭبەرىندە باستاۋىش, ورتا, جانە جوعارى دەڭگەيدەگى ءتىل كۋرستارىن ۇيىمداستىرۋ جولعا قويىلعان.
بۇرىن اۋىل جاستارىنا تەحنيكالىق ماماندىقتاردى وقىتاتىن وقۋ ورنىندا ءبىلىم الۋ قيىنعا سوعاتىن. ويتكەنى ساباق قازاق تىلىندە وتكەنىمەن, تەرميندەردىڭ ءبارى رەسمي تىلدە. جاتتاپ الماسا, ەستە ساقتاۋ جەڭىل ەمەس. ودان كەيىن جۇمىسقا ورنالاسىپ, وندىرىسكە كەلگەندە تاعى ءبىرشاما كەدەرگىلەرگە تاپ بولىپ جاتاتىن. قازىر ءبارى وزگەردى. ويتكەنى تەرميندەر مەملەكەتتىك تىلدە «سويلەي» باستادى.
جالپى قازاق ءتىلى باسقا ەلدە مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسىنە يە بولا المايتىنى تۇسىنىكتى. سوندىقتان, ەلىمىزدە انا ءتىلىمىزدىڭ مەرەيى ۇستەم بولۋى ءتيىس. ەلدىڭ دە, ءتىلدىڭ دە وتانى – قازاقستان. ال ءتىلدىڭ نەگىزگى قىزمەتى – حالىقتى بىرىكتىرۋ. مەملەكەتىمىزدەگى بىرلىك پەن بەرەكەنىڭ كەپىلى بولۋ.
مەملەكەتتىك ءتىل – ۇلتتىڭ قۋاتى. ءتىلدى دامىتۋ, ناسيحاتتاۋ جانە ونى كۇندەلىكتى ومىردە قولدانۋ – ءار ازاماتتىڭ مىندەتى. سوندىقتان مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرۋ مەن ونىڭ قولدانۋ اياسىن كەڭەيتۋ ءۇشىن بىرلەسە جۇمىس اتقارۋىمىز قاجەت. ءتىل ارقىلى ءبىز ۇلتتىق بىرلىگىمىزدى, مادەنيەتىمىزدى ساقتاپ, بولاشاق ۇرپاققا جەتكىزۋىمىز كەرەك.
ايگ ۇلىم جايلىبەك,
«تىلدەردى وقىتۋ ورتالىعى»
ت.رىسقۇلوۆ اۋداندىق بولىمشەسىنىڭ وقىتۋشىسى.
جامبىل وبلىسى.