ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق قۇرۋ يدەياسىن جيىرما جىل بۇرىن ايتقانمەن, ارادا وتكەن وسىنشاما ۋاقىت بۇل ۇسىنىستىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەندىگىن تولىق دالەلدەپ بەردى. وداققا بىرىگۋدەگى نەگىزگى ماقسات – ءتيىمدى ءارى تابىستى ينتەگراتسيالىق قۇرىلىم قالىپتاستىرۋ. بۇل قۇرىلىم كىشىگىرىم ەمەس, جوعارى دەڭگەيدەگى ۇيىم. سوندىقتان, بۇل باستامانىڭ ەل ەكونوميكاسىنىڭ ودان ءارى قارىشتى دامۋىنا, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنىڭ قۋاتتانۋىنا, بيزنەس الەمىندە ءجۇرگەن ءارىپتەستەرىمىزدىڭ مۇمكىندىكتەرىن تولىق پايدالانا الۋىنا ءمۇمكىندىك تۋعالى وتىر. وسى وداق اياسىندا 170 ميلليون ادامدىق قۋاتى بار ورتاق نارىق پايدا بولادى. دەمەك, قازاقستاندىق كاسىپورىندار ءۇشىن رىنوك 10 ەسەگە دەيىن كوبەيەدى.
سول سەبەپتەن, ەندى ءبىزدىڭ كاسىپكەرلەرگە جاڭا ەكونوميكالىق وداقتىڭ تالاپتارىنا بەيىمدەلىپ, سىرتقى نارىقتا باسەكەگە توتەپ بەرەتىندەي ساپالى تاۋارلار ءوندىرۋگە قادام جاساۋ قاجەت بولىپ وتىر. وسى ورايدا, سىرتقى ساۋدا اينالىمىن جولعا قويۋدىڭ باستى شارتتارى, سونىڭ ىشىندە, ءماسەلەن, بىرىنشىدەن, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق مۇشەلەرىنىڭ ءبىردەي قۇقىقتارى بولۋعا ءتيىس. ياعني, وداق ءمۇشەلەرى ءۇشىن ورتاق ەرەجە جانە سول ەرەجەنىڭ بۇزىلماۋى باستى قاداعالاۋدا بولۋى كەرەك. رەسەي ءجانە بەلارۋس ەلدەرى قازاقستاندىق تاۋارلارعا شەكتەۋلەر قويماۋلارى ءتيىس.
بۇگىنگى كۇنى ينتەگراتسيالانۋ, ايماقتىق بىرىگۋ كەز كەلگەن مەملەكەت ءۇشىن ۇلكەن ماڭىزعا يە. سول سەبەپتى دە, بۇل وداقتىڭ قاجەتتىلىگىن حالىق جاقسى ءتۇسىنىپ وتىر.
قانداي دا ءبىر ءىستىڭ باستاماسىندا, ارينە, قيىنشىلىقتار مەن كەدەرگىلەردىڭ كەزدەسەرى انىق. بىراق, ۇتىمدى ويلاستىرىلعان ءىس قاشاندا ءوز ناتيجەسىن بەرەدى. ءبىزدىڭ وداقتان ۇتارىمىز دا سول, وتاندىق كاسىپورىندار ءۇشىن نارىق كەڭەيەدى, باسقاشا ايتقاندا, قازاقستاندىق ساپالى تاۋارلار ءۇشىن جاڭا نارىققا جول اشىلعالى وتىر. ياعني, رەسەي, بەلارۋس ەلدەرىنە ونىمدەرىمىزدى ەركىن شىعارا الامىز. دەمەك, ءبىزدىڭ ونىمدەر ءۇشىن سول ەلدەردەن سۇرانىس تا كوبەيەدى. وسى ورايدا, ءبىز قازىردىڭ وزىندە ءوز تاۋارلارىمىزدى رەسەي اۋماعىنا شىعارىپ وتىرمىز. ال, شارت كۇشىنە ەنگەننەن كەيىن, سول ەلدەرمەن ءتاجىريبە الماسۋعا قول جەتىپ جانە قازاقستاندا جوق قاجەتتى قۇرال-جابدىقتاردى, شيكىزاتتاردى الۋ مۇمكىندىگىنە وڭ قادام جاسالعالى وتىرعانى داۋسىز. ءوزىم جۇمىس جاسايتىن «شەۆرونمۇنايگاز» كومپانياسىنا تيەسىلى اتىراۋ پوليەتيلەن قۇبىرلار زاۋىتى جوعارى ساپالى پوليەتيلەن قۇبىرلار شىعارۋ ىسىندە كوشباسىلىق ەتىپ كەلەدى. قازاقستاندا وسىنداي 70-كە جۋىق زاۋىت بار. زاۋىت ۇجىمى مەملەكەتتىك تەحنيكالىق باسقارۋ كوميتەتىمەن جانە قۇرىلىس جونىندەگى كوميتەتپەن بىرلەسىپ پوليەتيلەن قۇبىر ءوندىرۋ ستاندارتىن جانە سىناق ادىستەرىن دايىنداپ, بەكىتتى. ءبىز قازىر 20-دان استام قازاقستاندىق ستاندارتتاردى دايىنداۋشى جانە باستاماشى ۇيىم رەتىندە تانىلعانبىز. زاۋىتتىڭ وندىرىستىك جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزۋىندە ونىڭ قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭبەكتەرى ايتۋعا تۇرارلىق. زاۋىت قىزمەتكەرلەرىنىڭ بارلىعى قازاقستان ازاماتتارى. كومپانيا ءۇشىن ەڭ ماڭىزدى ماسەلە – وندىرىستەگى ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى جانە قورشاعان ورتانى قورعاۋ. تاياۋدا زاۋىت جۇمىس ۋاقىتىن ۇنەمدەپ, جاراقاتسىز 1 ملن. ادام/ساعاتقا قول جەتكىزدى. بۇل ىسكە قوسىلعان ساتتەن باستاپ, زاۋىت بىردە-ءبىر اپاتسىز جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقانىن بىلدىرەدى. زاۋىتتا قازاقستان بويىنشا جالعىز سالالىق زەرتحانا جۇمىس جاسايدى. ونداعى قىزمەتكەرلەر وندىرىلگەن ءونىم ساپاسىن ۇزدىكسىز باقىلاپ, ءار ساتىپ الۋشىعا قاجەتتى قۇجاتتاردى دايىنداپ بەرەدى. شىعارىلعان قۇبىرلار ساپاسىنىڭ جوعارىلىعىنىڭ ارقاسىندا اتىراۋ زاۋىتى ءوز ءونىمى بويىنشا تۇتىنۋشىدان ەشبىر نارازىلىق العان ەمەس. وندىرگەن ءونىمىنىڭ جوعارى ساپاسى جانە بيزنەستەگى ۇزدىك كورسەتكىشتەرى ءۇشىن «ەۋروپالىق ساپا» حالىقارالىق سىيلىعىنا يە بولدىق. بۇل – ءبىزدىڭ وسى سالاداعى تىنىمسىز ءارى جەمىستى ەڭبەگىمىزدىڭ ناتيجەسى. بۇعان قوسا, 2013 جىلى اشىلعان اتىراۋ قۇبىرلار ارماتۋراسى زاۋىتى قازاقستان جانە تمد ەلدەرى اراسىندا ەڭ ساپالى قۇبىر ارماتۋراسىن شىعارا باستادى. زاۋىت جۇمىسكەرلەرى دانياداعى ەڭ ۇزدىك مامانداردىڭ مەكتەبىندە وقىتىلىپ, تاجىريبە الماستى. وسىنىڭ ءبارىن ءبىزدىڭ باستى جەتىستىكتەرىمىز دەپ سانايمىز. ءبىز بۇگىنگى جەتىستىگىمىزدى الدا دا جەتىلدىرە تۇسكىمىز كەلەدى. ءسويتىپ, زاۋىت ونىمدەرىنىڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا مۇشە رەسەي جانە بەلارۋس مەملەكەتتەرىندەگى ساتىلىمىن كوبەيتۋ, ونىمدەردىڭ ساتىلۋ دەڭگەيىن جاقسارتۋ, شىعارىلاتىن ءونىم تۇرلەرىن ارتتىرۋ, سىرتتان اكەلىنەتىن تاۋارلاردى ءوز زاۋىتتارىمىزدا شىعارۋ قابىلەتىن زەرتتەپ, تەحنولوگيالىق مۇمكىندىكتەرىمىزدى بارىنشا قولدانۋ سياقتى باستى-باستى جوسپارلارىمىزدى پىسىقتاپ وتىرمىز. بۇلارعا قوسا, جەرگىلىكتى مامانداردى وقىتىپ, ولاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ جانە جاقسى تاجىريبە جيناقتاۋعا مۇمكىندىكتەر تۋعىزۋ, شەتەلدىك تەحنولوگيالاردى ءوز ەلىمىزگە اكەلىپ, وندىرىستە كەڭىنەن قولدانۋدى ىسكە اسىرساق دەگەن ويىمىز بار.
ءۇش مەملەكەتتىڭ پرەزيدەنتتەرى ءوز ەلدەرىنىڭ ورتاق مۇددەلەرى ءۇشىن ءبىر كەلىسىمگە كەلدى. دەمەك, ەۋرازيالىق ىقپالداستىقتان ۇتىلماسىمىز انىق. ونىڭ ۇستىنە ەلباسى شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ دامۋىنا كەڭ جول اشىپ, زور مۇمكىندىكتەر جاساپ وتىر. مۇنداي قولداۋ باسقا مەملەكەتتەردە كەزدەسە بەرمەيدى. سوندىقتان, بۇل جاڭا قۇرىلىم جاندى ءىستىڭ تىڭ باستاۋى بولادى جانە بيزنەس سالاسىنداعى تۇراقتىلىققا قول جەتكىزەدى دەپ ەسەپتەيمىن. ال, وتاندىق ونىمدەرىمىز ەۋرازيالىق وداق اياسىنداعى ەلدەردىڭ ساۋدا سورەلەرىنەن لايىقتى ورنىن يەلەنىپ, تۇتىنۋشىلار كوڭىلىنەن شىعۋىمەن قاتار, جوعارى سۇرانىسقا يە بولارى ءسوزسىز. دەمەك, ەۋرازيالىق ينتەگراتسيالىق ىقپالداستىقتان كۇتەرىمىز كوپ, تىڭ قۇرىلىمنىڭ ەل ءۇشىن بەرەرى دە مول بولماق.
مەڭدىعالي ساپپاەۆ,
«شەۆرونمۇنايگاز ينك» كومپانياسىنىڭ اتىراۋ ايماعى بويىنشا باس ديرەكتورى.
اتىراۋ.