جۋىردا سولتۇستىك قازاقستان وبلىستىق ەكونوميكالىق تەرگەپ-تەكسەرۋ دەپارتامەنتىنىڭ ءبولىم باسشىسى جاسۇلان جاماليەۆ جۋرناليستەرگە بريفينگ بەرىپ, كەيىنگى 2 جىلدا دەپارتامەنتتىڭ جۇمىسى ناتيجەسىندە قۇرىلىس جانە جوندەۋ سالالارى بويىنشا 2 ملرد تەڭگەدەن اسا نەگىزسىز بيۋدجەت شىعىندارىنا جول بەرىلمەگەنىن ايتتى.
سونداي-اق دەپارتامەنت الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى نارىعىندا پايداسىز دەلدالدىقتى بولدىرماۋ, رۇقسات ەتىلگەن ساۋدا ۇستەمەسىنىڭ اسىپ كەتۋىنە جول بەرمەۋ بويىنشا دا جۇمىستار جۇرگىزىپ جاتىر ەكەن. «ساۋدا قىزمەتىن رەتتەۋ تۋرالى» زاڭنىڭ 9-بابىنا سايكەس ساۋدا ۇستەمەسىنىڭ مولشەرى ءوندىرۋشىنىڭ ساتۋ باعاسىنان نەمەسە كوتەرمە جەتكىزۋشىنىڭ ساتىپ الۋ باعاسىنان 15%-دان اسپايتىن دەڭگەيگە بەلگىلەنگەن. سوعان قاراماي جەكەلەگەن جەتكىزۋشىلەر بەلگىلەنگەن نورمالاردى ەلەمەيدى. مىسالى, جەتكىزۋشى 300 تەڭگە باعامەن ءتۇرلى سورتتى كۇرىش ساتىپ الىپ, ونى 450 تەڭگەگە ساتادى. ساۋدا ۇستەمەسى 50%-دى قۇرايدى, ال رۇقسات ەتىلگەنى – 15%. ناتيجەسىندە, قاراپايىم ساتىپ الۋشى زارداپ شەگەدى. 2024 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 40-تان اسا وسىنداي بۇزۋشىلىق انىقتالىپ, 1 ملن تەڭگەدەن اسا سوماعا ايىپپۇل سالىنعان. ال وسى جىلدىڭ باسىنان باستاپ ساۋدا دەپارتامەنتىنە اكىمشىلىك سيپاتتاعى شارالار قابىلداۋ ءۇشىن 6 ماتەريال جىبەرىلگەن.
بۇعان قوسا الەۋمەتتىك ماڭىزى بار تاۋارلاردى ساتۋ بارىسىندا ءونىمسىز دەلدالدىقتىڭ 8 فاكتىسى انىقتالعان. جەتكىزۋشىلەر ءونىمدى ساتۋدىڭ ءار كەزەڭىندە وزىنە پايدا ءتۇسىرۋ ءۇشىن بىرنەشە دەلدال قاتىساتىن سحەما جاساپ, ناتيجەسىندە تۇپكىلىكتى تۇتىنۋشى تاۋاردى جوعارى باعامەن ساتىپ الۋعا ءماجبۇر بولعان. وسى دەلدالدىق سحەمالاردى الىپ تاستاۋ ارقىلى جەكە ءونىمنىڭ قۇنىن 40%-عا دەيىن تومەندەتۋگە مۇمكىندىك تۋعان.
قازىر سالىقتان جالتارۋ ءۇشىن كوپتەگەن كومپانيا جالعان كەلىسىمشارتتار, كوپدەڭگەيلى جالعان ترانزاكتسيالار جاساپ, بىركۇندىك كومپانيالاردى قولدانۋدىڭ كۇردەلى سحەماسىن جاسايدى. تەرگەپ-تەكسەرۋ قىزمەتى وسىنداي بۇزۋشىلىقتاردى قۇرىقتاي ءبىلۋى كەرەك.
«ەكونوميكالىق تەرگەپ-تەكسەرۋ دەپارتامەنتىنىڭ الدىندا قازىر بىرقاتار باسىم مىندەت تۇر. ونىڭ ىشىندە قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ الدىن الۋعا جانە الدىن الۋعا باعىتتالعان مىندەتتەر – باستى ورىندا. ءبىزدىڭ نەگىزگى باعىتتار – بيۋدجەت قاراجاتىن ۇرلاۋدىڭ, الاياقتىقتىڭ الدىن الۋدىڭ, سالىق تولەۋدەن جالتارۋدىڭ, قىلمىستىق جولمەن الىنعان اقشانى زاڭداستىرۋدىڭ, قارجى پيراميدالارىن ۇيىمداستىرۋ جانە زاڭسىز ويىن بيزنەسىن اشكەرەلەۋ», دەدى ج.جاماليەۆ.
وسى ماقساتتاردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن دەپارتامەنت كاسىپورىنداردىڭ قىزمەتىن قاشىقتان تالداۋعا ارنالعان زاماناۋي اناليتيكالىق قۇرالداردى پايدالانادى. بۇل كاسىپورىنداردىڭ كاسىپكەرلىك قىزمەتىنە ارالاسپاي تاۋەكەلدەردى انىقتاۋعا جانە قىلمىستىق قۋدالاۋ وربيتاسىنا پاراساتتى كاسىپكەرلەردى ارالاستىرماۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
الدىن الۋ جۇمىستارى اياسىندا دەپارتامەنت قارجىلىق پيراميدالاردى, ونلاين كازينو نەمەسە زاڭسىز كريپتوۆاليۋتا جارنامالارى بار زاڭسىز كونتەنتتەردى بۇعاتتاۋ بويىنشا دا جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىر. 2024 جىلى «كيبەرنادزور» جۇيەسىندە قۇمار ويىندار بويىنشا 796 جاريالانىم (ونلاين-كازينو جارناماسى – 753 سىلتەمە, ونلاين-كازينو قىزمەتى – 43 سىلتەمە) جانە قارجى پيراميداسىنىڭ بەلگىلەرى بار 112 سايت سىلتەمەسى بۇعاتتالدى. جالپى سانى 5 مىڭ ادامنان اساتىن قارجى پيراميدالارى مەن قۇمار ويىندارىنىڭ بەلگىلەرى بار 7 الەۋمەتتىك جەلىدەگى اككاۋنت انىقتالدى. وسى جىلدىڭ باسىنان باستاپ بازاعا زاڭسىز كونتەنتپەن 450-گە جۋىق سىلتەمە ەنگىزىلگەن.
قابىلدانعان شارالار بەلگىلەنگەن ارنالاردىڭ ماقساتتى اۋديتورياسى بولىپ سانالاتىن وبلىس تۇرعىندارىن سالىمدار ارقىلى پيراميدالاردىڭ قىزمەتىنە تارتۋدان قورعاۋعا مۇمكىندىك بەردى. الدىن الۋ جۇمىسى قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردى ەرتە ساتىدا انىقتاپ, قاۋىپتەن ساقتاندىرىپ كەلەدى.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى