ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «نۇرلى جول – بولاشاققا باستار جول» جولداۋىندا: «مەن ءوزىمنىڭ تاجىريبەمنەن الدىن الا سەزىپ وتىرعانىمداي, تاياۋداعى جىلدار جاھاندىق سىناقتاردىڭ ۋاقىتى بولادى. بارلىق ەلدەر وسى كۇردەلى كەزەڭنەن لايىقتى وتە المايدى. بۇل شەپتەن تەك مىقتى مەملەكەتتەر, جۇدىرىقتاي جۇمىلعان حالىقتار عانا وتەتىن بولادى», دەپ اتاپ ايتىپ, الداعى ۋاقىت سىنىنا سىندارلى جاۋاپ بولىپ تابىلاتىن جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتتى ۇسىندى.
ەلىمىزدى وتكەن عاسىردىڭ 90-شى جىلدارىنداعى ەكونوميكالىق داعدارىستىڭ قيىن كەزەڭىنەن امان-ەسەن الىپ شىعىپ, تاۋەلسىز دامۋ جولىنا ءتۇسىرىپ قانا قويماي, دۇنيەجۇزىنە تانىتقان تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ كەلەشەكتى كورەگەندىكپەن بولجاپ, ىقتيمال تاۋەكەلدەردىڭ الدىن الۋ ماقساتىمەن قۇرعان ۇلتتىق قوردىڭ يگىلىگىن حالقىمىز العاش رەت 2007-2009 جىلدارداعى الەمدىك قارجى داعدارىسى كەزىندە كورگەن ەدى. كوپتەگەن مەملەكەتتەر قيىنشىلىق قۇرساۋىندا قالعان ۋاقىتتا ەلباسىمىزدىڭ باسشىلىعىمەن جاسامپازدىق ىستەردىڭ جالعاسا تۇسكەنىنە ءبارىمىز كۋامىز.
ەندى, مىنە, بۇكىل الەم جاڭا قاتەرلەرمەن بەتپە-بەت كەلىپ, جەتەكشى دەرجاۆالاردىڭ سانكتسيالىق ساياساتى قاي ەلگە بولسىن سالقىنىن تيگىزبەي قويمايتىنى بەلگىلى بولىپ, سىن ساعاتى قايتا سوققان شاقتا مەملەكەت باسشىسى «قاۋىپسىزدىك جاستىقشاسى» بولىپ سانالاتىن ۇلتتىق قوردىڭ مول قارجىسىن تاعى دا ۇتىمدى پايدالانىپ, ماڭگىلىك ەل بولۋ مۇراتىنا جۇمساۋدى ۇيعارعاندىعىن جاريالادى. «وسى جىلداردىڭ بارىندە شيكىزات ءوندىرۋ مەن ودان تۇسكەن تابىستاردى ءبىز وسى قورعا سالىپ كەلدىك... قازىر ءبىز وسى رەزەرۆتەردى پايدالانۋعا ءتيىس بولاتىن كەزەڭ تۋىنداپ كەلەدى. بۇل قارجى قيىن ۋاقىتتاردى ەڭسەرىپ, ەكونوميكامىزدىڭ ءوسىمىن ىنتالاندىرۋعا كومەكتەسەتىن بولادى», دەدى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى.
ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىمەن وسى جىلعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ پارامەترلەرى قايتا قارالىپ, ۇكىمەتتىڭ الدىنا بارلىق الەۋمەتتىك مىندەتتەمەلەردى تولىق كولەمىندە قامتاماسىز ەتۋ ءمىندەتى قويىلدى. بۇل – الداعى ۋاقىتتا حالقىمىزدىڭ ءال-اۋقاتىن تومەندەتۋگە جول بەرىلمەيدى دەگەن ءسوز.
ءوز جولداۋىندا پرەزيدەنتىمىز ءومىر وزەگى, باقۋاتتى تىرلىكتىڭ قاينار كوزى رەتىندە جول ماسەلەسىنە ايرىقشا كوڭىل ءبولدى. ەلىمىزدە الداعى كەزدە تەك جول قۇرىلىسى ارقىلى عانا جاڭادان 200 مىڭ جۇمىس ورنى اشىلماقشى. بۇل حالىقتىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋىن ەلەۋلى تۇردە جاقسارتا تۇسەدى, جۇك تاسىمالى دا جەدەلدەتىلىپ, ۇلعايتىلادى, ادامدار رەسپۋبليكامىزدىڭ كەز كەلگەن وڭىرىنە تەز جانە قاۋىپسىز جەتەتىن بولادى.
وسى ورايدا, ءوزىم دەپۋتات بولىپ سايلانعان سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا دا اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلماقشى. بۇرىندارى جىلىنا كوپ دەگەندە جالپى ۇزىندىعى 200 شاقىرىمداي عانا اۆتوموبيل جولدارى جوندەلىپ كەلگەن بولسا, وبلىستىڭ جاڭا اكىمى ەرىك سۇلتانوۆتىڭ بۇل يگى ىسكە بيۋدجەتتەن بولىنەتىن قارجى كولەمىن كەمىندە 50 پايىزعا ۇلعايتۋى ەسەبىنەن جىلىنا 700 شاقىرىمنان استام جولدى قالپىنا كەلتىرۋدى ۇيعارىپ وتىرعاندىعى قۇپتارلىق باستاما.
مەملەكەت باسشىسى ءوز جولداۋىندا وڭىرلەردە شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋعا, قوسىمشا ينۆەستيتسيالار تارتۋعا باعىتتالعان جاڭا يندۋستريالىق ايماقتار قۇرۋ ماسەلەسىن ويلاستىرۋدى تاپسىردى. تۋريستىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋدى جەكە باعىت ەتىپ بەلگىلەدى. بۇل رەتتە قىزىلجار وڭىرىندە دە قولعا الىنىپ جاتقان جاقسى باستامالار بار جانە ولار لايىقتى جالعاسىن تاپپاقشى. يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋدىڭ ءبىرىنشى بەسجىلدىعى شەڭبەرىندە يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنان جالپى سوماسى 38 ميلليارد تەڭگە بولاتىن 31 جوبا ەنگىزىلگەن بولسا, وسى جىلى باستالىپ كەتكەن ەكىنشى بەسجىلدىقتا جالپى قۇنى 100 ميلليارد تەڭگەدەن اساتىن 70-تەن استام جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا ۇسىنىس جاسالىپ وتىرعاندىعى – كوڭىل سۇيسىنتەرلىكتەي ۇمتىلىس.
وسى ورايدا, ءوڭىر باسشىلىعىنىڭ قولداۋىمەن العاش رەت «قىزىلجار ينۆەست-2014» حالىقارالىق ينۆەستيتسيالىق فورۋمى وتكىزىلگەندىگىن مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءتيىستى تاپسىرماسىن ورىنداۋعا باعىتتالعان تىڭ قادام دەپ بىلەمىز. الىس جانە جاقىن شەتەلدەر وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن بۇل فورۋم وبلىس ەكونوميكاسىن دامىتۋعا وڭ سەرپىن بەرەرى, شەتەلدىك سەرىكتەستەرمەن ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋگە جاردەمىن تيگىزەرى انىق.
تابيعاتى تاماشا قىزىلجار وڭىرىندە ءتۋريزمدى دامىتۋعا بۇگىنگى زامان تالابىنا ساي جابدىقتالعان دەمالىس ايماقتارىنىڭ بولماۋى جانە ولارعا باراتىن اۆتوموبيل جولدارىنىڭ ناشارلىعى كەدەرگى بولىپ كەلگەندىگى جاسىرىن ەمەس. وسىعان وراي, الداعى ۋاقىتتا وبلىستىڭ كورىكتى جەرلەرى ورنالاسقان ايىرتاۋ, شال اقىن, قىزىلجار جانە ەسىل اۋداندارىنىڭ تۋريستىك ينفراقۇرىلىمىن باسىمدىقپەن دامىتۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلىپ وتىرعاندىعىن ايتا كەتكەن ءجون.
سونىڭ ىشىندە «بۋراباي» ۇلتتىق تابيعات ساياباعىنىڭ اۋماعىنا كىرەتىن ايىرتاۋ اۋدانىنا باراتىن بارلىق جولدار الداعى 2 جىلدا قايتا جاڭارتىلماقشى. ال 2015-2016 جىلدارى ينۆەستورلاردىڭ قارجىسى ەسەبىنەن 60-قا جۋىق تۋريستىك نىسان سالۋ جوسپارلانعاندىعى كوڭىلگە ۇلكەن ءۇمىت ۇيالاتادى. وسىنداي زور جوسپار ىسكە اسىرىلسا, قىزىلجار وڭىرىندە تۋريزم سالاسى وركەندەپ, وبلىس قازىناسىن تولىقتىرا تۇسەتىن تابىس كوزىنە اينالارى, جۇزدەگەن ادامدى جاڭا جۇمىس ورىندارىمەن قامتاماسىز ەتەرى ايقىن.
ەلباسى ءوز جولداۋىندا ەلىمىزدىڭ كوپتەگەن تۇرعىندارىن تولعاندىراتىن ەڭ كوكەيكەستى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – قولجەتىمدى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋگە ايرىقشا نازار اۋداردى. الداعى كەزدە باسپانا الۋعا قاجەت باستاپقى جارنانىڭ تالاپ ەتىلمەيتىندىگى جانە نەسيەنىڭ تومەن پايىزدىق مولشەرلەمەمەن بەرىلۋى كەز كەلگەن ادام ءۇشىن ەلەۋلى جەڭىلدىك بولارى ءسوزسىز. وسى ماقساتپەن پرەزيدەنتىمىز 2015-2016 جىلداردا جالعا بەرىلەتىن تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن قارجىلاندىرۋ كولەمىن قوسىمشا 180 ميلليارد تەڭگەگە ۇلعايتۋدى تاپسىردى. مۇنىڭ يگىلىگىن سولتۇستىكقازاقستاندىقتار دا كورەتىن بولادى. ويتكەنى, ەلباسىنىڭ قامقورلىعى ارقاسىندا وبلىستا كەزەكتە تۇرعاندار ءۇشىن پاتەر بەرۋدى جوسپارلانعاننان ءبىر جارىم ەسەگە دەيىن (513-تەن 747 پاتەرگە دەيىن) كوبەيتۋ كوزدەلىپ وتىر.
پرەزيدەنت جاڭا جولداۋىندا الەۋمەتتىك سالانى دامىتۋعا دا باسا كوڭىل ءبولدى. بۇل باعىتتا ۇكىمەتكە, ەڭ الدىمەن, اپاتتى مەكتەپتەر مەن ءۇش اۋىسىمدا وقىتۋ پروبلەمالارىن شەشۋدى مىندەتتەپ, وسى ماقساتقا قوسىمشا 70 ميلليارد تەڭگە قارجى ءبولۋدى تاپسىردى. دەمەك, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا دا وقۋشىلاردى ءۇش اۋىسىمدا وقىتۋعا ءماجبۇر بولىپ وتىرعان نوۆويشيم اۋىلى مەن تايىنشا قالاسىنداعى قازاق ورتا مەكتەپتەرى ۇجىمدارىنىڭ باستى مۇقتاجدىعى دا وڭىنان شەشىلەتىن كۇن الىس ەمەس.
ەلباسى جولداۋى بۇگىنگى ءومىرىمىزدىڭ ەڭ وزەكتى ماسەلەلەرىنىڭ ءبارىن قامتىدى. ءسويتىپ, ەرتەڭگى كۇنگە دەگەن ءۇمىتىمىزدىڭ وتىن لاۋلاتىپ, جارقىن كەلەشەككە جەتۋگە قۇلشىندىرا ءتۇستى. ءبىز – تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز بەلگىلەپ بەرگەن نۇرلى جولمەن نىق قادام باسىپ, ۇلى مۇراتىمىز – ماڭگىلىك ەل بولۋعا ۇمتىلىپ وتىرعان باقىتتى حالىقپىز. تەك سول باقىتىمىزدى باعالاي ءبىلىپ, الدىمىزداعى سىن كەزەڭدە «ءبىر جاعادان – باس, ءبىر جەڭنەن قول شىعارا بىلەتىن» ىنتىماق-بىرلىگىمىزدى ساقتاۋ – ارقايسىمىزدىڭ ازاماتتىق پارىزىمىز.
سەرىك ءبىلالوۆ,
سەنات دەپۋتاتى.