ساۋال
– كولىك سالىعىن تولەيتىن ۋاقىت جاقىنداپ قالدى. نەنى ەسكەرۋىمىز كەرەك؟
جاۋاپ:
بالجان باقىتقاليقىزى, سالىق مامانى:
– كولىك سالىعى – ەلىمىزدەگى كولىك يەلەرىنە مىندەتتەلگەن تولەمدەردىڭ ءبىرى. 2024 جىلى يەلىك ەتكەن كولىكتەرگە جەكە تۇلعالار 2025 جىلعى 31 ناۋرىزعا دەيىن سالىق تولەۋگە ءتيىس. بۇل تالاپ سالىق كودەكسىنىڭ 494-بابىندا بەكىتىلگەن. دەگەنمەن كوپشىلىك كولىك سالىعىنىڭ قالاي ەسەپتەلەتىنىن, كىمدەرگە جەڭىلدىكتەر قاراستىرىلعانىن ءارى تولەم مەرزىمىن بىلمەي, ءتۇرلى قيىندىققا تاپ بولىپ جاتادى. وسى ماسەلەنىڭ ماڭىزدى تۇستارىنا توقتالايىق.
كىمدەر كولىك سالىعىنان بوساتىلادى؟ بىزدە كەيبىر ساناتتاعى ازاماتتارعا كولىك سالىعىنان بوساتىلۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلعان. اتاپ ايتقاندا, مۇگەدەكتەر, ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسىنىڭ ارداگەرلەرى, ەلەكتروموبيل يەلەرى بەلگىلى ءبىر جاعدايلاردا بۇل سالىقتى تولەمەيدى. سونىمەن قاتار ەگەر كولىك شەتەلدىك نومىردە بولسا, قازاقستان اۋماعىندا تۇراقتى تىركەلمەگەن جاعدايدا وعان دا سالىق سالىنبايدى.
سالىق مولشەرى قالاي ەسەپتەلەدى؟ كولىك سالىعى كولىك تۇرىنە, قوزعالتقىش كولەمىنە جانە كولىكتىڭ ەلدە العاش تىركەلگەن جىلىنا قاراي ەسەپتەلەدى. مىسالى, 2013 جىلعا دەيىن تىركەلگەن قوزعالتقىش كولەمى 3000-4000 سم³ بولاتىن جەڭىل كولىكتەرگە 15 اەك مولشەرىندە (2024 جىلعى اەك – 3692 تەڭگە) 55 380 تەڭگە سالىق تولەنەدى. ال 2013 جىلدان كەيىن ەلگە كىرگىزىلگەن ءدال وسىنداي كولىككە 117 اەك نەمەسە 431 964 تەڭگە سالىق سالىنادى.
كولىك سالىعىن ەسەپتەۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك كىرىستەر كوميتەتىنىڭ رەسمي سايتىنداعى كالكۋلياتوردى پايدالانۋعا بولادى. ال سالىق سوماسىن egov.kz, e-Salyq Azamat قوسىمشاسى ارقىلى تەكسەرەسىز. ەگەر كورسەتىلگەن سوما دۇرىس بولماسا, مەملەكەتتىك كىرىستەر ورگانىنا جۇگىنىپ, قاتەنى تۇزەتۋ قاجەت.
ايتپاقشى, كaspi.kz قوسىمشاسىنان كەلگەن سالىقتار سوماسى وتە جوعارى بولىپ كورىنسە, ماقالاداعى كالكۋلياتوردى قولدانساڭىز بولادى. كولىك يەسىنە سالىق ورگانىنا حابارلاسىپ, انىقتاۋعا بولادى.
قازىر شەتەلدەن كولىك اكەلىپ, ءوز اتىنا راسىمدەپ ساتۋ كەڭ تاراعان. ياعني قازىرگى تىركەلگەن سالىق ورگانىنا 2025 جىلعى ناۋرىزدا اتىڭىزعا راسىمدەلگەن كولىك جوق دەلىك, بىراق ءسىز 2024 جىلى ءوز اتىڭىزدا ءبىر اي نەمەسە ءۇش, ءتورت اي بولسا دا راسىمدەلگەن كولىك بولعان بولسا, ول كولىككە سول يەلىك ەتكەن ايلارعا سالىق تولەۋىڭىز كەرەك. ماشينانى ساتقان كەزدە كولىك سالىعىن سۇراماي ساتۋعا رۇقسات بەرىلگەن, سەبەبى ەسەپتى جىل ءۇشىن كولىك سالىعى ەسەپتى جىلدان كەيىنگى جىلدىڭ 31 ناۋرىزىنا دەيىن تولەۋ سالىق كودەكسىمەن راسىمدەلگەن. مىسالى, 02.2024-09.2024 مەرزىمىندەگى 8 اي ءۇشىن 31.03.2025-كە دەيىن تولەۋگە ءتيىسسىز.
كولىك سالىعىن قالاي تولەيدى؟ سالىق Kaspi.kz, Egov.kz, بانكتەردىڭ ءموبيلدى قوسىمشالارى ارقىلى تولەنەدى. كولىك سالىعىن تولەۋ كەزىندە كولىكتىڭ VIN-كودىن نەمەسە شاسسي ءنومىرىن ەنگىزۋ قاجەت. تولەم مەرزىمى 31 ناۋرىزدا اياقتالادى, ال ودان كەيىنگى ءاربىر كەشىككەن كۇن ءۇشىن ءوسىمپۇل ەسەپتەلەدى.
كەيبىر كولىك يەلەرى كولىك جۇرمەي تۇرسا نەمەسە بۇزىلعان جاعدايدا سالىق تولەۋ قاجەت پە دەپ سۇرايدى. زاڭ بويىنشا كولىك مەملەكەتتىك تىركەۋدە بولسا, وعان سالىق ەسەپتەلەدى. ەگەر كولىك ساتىلعاننان كەيىن جاڭا يەسىنە قايتا راسىمدەلمەسە, الدىڭعى يەسىنىڭ اتىنا سالىق شىعۋى مۇمكىن. مۇنداي جاعدايدا سالىق ورگانىنا ءتيىستى قۇجاتتاردى وتكىزىپ, تىركەۋدەن شىعارۋ قاجەت.
كولىك سالىعىن تولەمەگەن جاعدايدا نە بولادى؟ ەگەر كولىك سالىعى ۋاقىتىندا تولەنبەسە, قارىز سوماسىنا ءوسىمپۇل قوسىلادى. 1 ساۋىردەن باستاپ تولەم جاسالماسا, سالىق ورگانى بورىشكەردىڭ بانكتىك شوتتارىن بۇعاتتاۋى مۇمكىن, ءتىپتى جاڭا ەسەپشوت اشۋعا تىيىم سالىنادى.
2025 جىلعى 1 شىلدەگە دەيىن جاڭا سالىق كودەكسى قابىلدانسا, 2026 جىلدان باستاپ كولىك سالىعىنا بىرقاتار وزگەرىس ەنگىزىلەدى. 10 جىلدان اسقان كولىكتەرگە سالىق مولشەرى 30%-عا, ال 20 جىلدان اسقان كولىكتەرگە 50%-عا تومەندەتىلەدى. بۇل وزگەرىستەر ەسكى كولىك يەلەرىنە ءبىرشاما جەڭىلدىك اكەلۋى مۇمكىن.
ساراپشىعا سۇراق قويعان –
ەلىگىماي توڭكەر,
«Egemen Qazaqstan»