مەملەكەتتىك ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى ءوڭىر ومىرىنە سەرپىلىس اكەلگەندىگىن بۇگىنگى ۇلان-عايىر وزگەرىستەردەن ايقىن بايقاۋعا بولادى. قالالاردى بىلاي قويىپ, شالعاي ەلدى مەكەندەردە قولجەتپەستەي كورىنگەن وزىق جوبالار قولعا الىنىپ, جەمىسىن بەرىپ جاتىر. جۇك اۆتوموبيلدەرى, استىق كومبايندارى, اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكالارى, اۆياتسيالىق بۇيىمدار, مەديتسينالىق جابدىقتار, زامانالىق قۋات كوزدەرى مەن حيميا-بيولوگيا ونىمدەرى ەل يگىلىگىنە اينالعانى قاشان. قات دۇنيەنىڭ ءبىرى تسەمەنت ەدى. اقمولا الداعى ءساۋىر ايىندا ۇلكەن كاسىپورىندى ىسكە قوسىپ, رەسپۋبليكا قۇرىلىس يندۋسترياسىنىڭ وركەندەۋىنە ءوزىنىڭ سالماقتى ۇلەسىن قوسادى دەپ كۇتىلۋدە. بولەكتەپ ايتارىمىز, بۇل دا اۋىلدىق جەردە, ەڭبەكشىلدەر اۋدانىنىڭ زاوزەرنىي كەنتىندە بوي كوتەرەتىن مۇباراك دۇنيە ەكەندىگى.
الەمدىك دەڭگەيدەگى وزىق تەحنولوگياعا, جۇمىلدىرىلعان ينۆەستيتسيانىڭ اۋقىمدىلىعىنا نەگىزدەلگەن جوبانىڭ سولتۇستىك ايماقتا بالاماسى جوقتىعىن ايتادى ماماندار. جاڭا وندىرىستىك بىرلەستىك تولىق قۋاتىندا جۇمىس ىستەۋ بارىسىندا جىلىنا جوعارى ساپاداعى 2 ميلليون توننا تسەمەنت شىعاراتىن بولادى. قۇرىلىس يندۋسترياسىنىڭ بارلىق سالاسىندا ۇلكەن سۇرانىسپەن قولدانىلاتىن «پتس-400», «پتس-500», «پتس-600», «د-20», تاعى باسقا ماركاداعى قۇرعاق ءونىمنىڭ 20 ءتۇرى ارىپتەستەرگە ۇزدىكسىز جونەلتىلەدى. جوبانىڭ ۇتىمدىلىعى نەگىزگى شيكىزات – كوكسور كەنىشىندەگى اك پەن قۇم قوسپالارى (ارگيلليت) وزىمىزدە وندىرىلەتىندىگىندە. زاۋىت قۇرىلىسى جوباسىنىڭ جالپى قۇنى 59 ميلليارد تەڭگەنى قۇراسا, ونىڭ 54 ميلليارد تەڭگەسى يگەرىلىپ وتىر. الداعى ۋاقىتتا وبلىس پەن اۋدان اۋماعىنىڭ 700 تۇرعىنى وسىندا جۇمىسقا ورنالاستىرىلىپ, كاسىپورىن ەسەبىنەن شەتەلدىك سالالىق كومپانيالاردا بىلىكتىلىگىن جەتىلدىرمەك.
مۇنى نەگە ايتىپ وتىرمىز؟ جاۋاپتى «كوكشە-تسەمەنت» وندىرىستىك بىرلەستىگى» جشس ديرەكتورى مۇرات مولتۇسىنوۆتىڭ پىكىرلەرىنەن تاباتىن سياقتىمىز.
– «كوكشە-تسەمەنت» شىن مانىندە جالپىحالىقتىق قۇرىلىسقا اينالدى, – دەيدى ول. – وندىرىستىك تسيكل بارىسىندا, قۇرىلىس الاڭدارىنداعى جۇمىستارعا 21 قوسىمشا مەردىگەرلىك ۇيىمدار تارتىلدى. مۇندا 361 ادام, ونىڭ ىشىندە 157 ينجەنەرلىك تەحنيكالىق قىزمەتكەر مەن 199 جۇمىسشى ەڭبەك ەتۋدە. ولاردىڭ ورتاشا ايلىق ەڭبەكاقىسى 95 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى. سونداي-اق, 61 ارنايى تەحنيكا جۇمىلدىرىلعان. جابدىقتار تسەمەنت ءوندىرۋ سالاسىندا الەمدىك ۇزدىك فيرما سانالاتىن «FLSmidth» (دانيا) كومپانياسىنان جەتكىزىلىپ, سول ەلدىڭ ماماندارى بىزدە جۇمىس ىستەۋدە. وسىنىڭ ءوزى نىساننىڭ ەرەكشە نازاردا ەكەندىگىن بىلدىرەدى. ال كەشەندى جۇمىستار 2007 جىلى باستالعان. بۇعان قاراپ, كەيبىر جەردە ايتىلىپ قالاتىنداي, مۇنى «ساقالدى» قۇرىلىسقا جاتقىزۋعا بولمايدى. جۇمىس ىرعاعىندا سونشالىقتى اۋىتقۋشىلىق جوق. ماڭىزدى نىسان جوسپارلى كەستەمەن پايدالانۋعا بەرىلەتىنى انىق. وسى ىستەردىڭ بارلىعىن بۇرىنعى باس مەردىگەر «تومس ينداستريال» مەن قازىرگى «ۆەك-ستروي» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىكتەرى ۇتىمدى ۇيلەستىرە ءبىلدى. وسى ورايدا, ۇيىمداستىرۋشىلىق قىزمەتتە كوپ كومەك كورسەتكەن وبلىس, اۋدان باسشىلىعىنا ريزاشىلىعىمىزدى بىلدىرگىمىز كەلەدى. ءبىزدىڭ ۇستانىمىمىز – ساپا.
شىندىعىندا, بۇل جۇمىس ەكپىندەتە ۇران كوتەرىپ, اسىعىس العا باسۋدى كوتەرمەيدى. ءبىز اتقارىلعان ءىستىڭ ەسەپ-قيسابىن تاپتىشتەۋدەن اۋلاقپىز. بىراق, ەن دالادا ونداعان ميلليون تەكشە مەتر جەر قازۋ, بەتون قۇيۋ ءىسى اتقارىلعانىن, قىرۋار مەتالل بۇيىمدارى قۇراستىرىلعانىن, بۇلاردىڭ ءبىر تىنباي تاسىمالدانعانىن جانە قىمبات دۇنيەلەردى ساقتايتىن قويمالاردىڭ سالىنعانىن ەسكە سالا كەتكىمىز كەلەدى. مۇنى, ەڭ باستىسى, ەل ىشىندەگى تىڭ نارىقتارعا جول اشۋدىڭ نەگىزى دەپ اسپەتتەسەك تە جاراسادى.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستان حالقىنا ارناعان «نۇرلى جول – بولاشاققا باستار جول» جولداۋىندا «نۇرلى جول» تسەمەنت, مەتالل, تەحنيكا, بيتۋم, جابدىقتار ءوندىرۋ مەن سوعان سايكەس قىزمەتتەر سياقتى ەكونوميكانىڭ باسقا دا سالالارىنا مۋلتيپليكاتيۆتى اسەر ەتەدى. ال بۇل حالىقتىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋىن جانە تابىستارىنىڭ ءوسۋىن بىلدىرەدى», دەگەن سوزدەرىن جاڭا كاسىپورىننىڭ ەرتەڭگى شاپاعاتتارىمەن بايلانىستىرۋعا بولادى.
كەشەگى كەڭەستەر زامانىنداعى «جابىق كەنتتىڭ» شامدارى جارقىراپ بارىپ زاماتتا سونگەنىن ەسكە الساق, بۇگىنگى زاوزەرنىيداعى جاڭعىرعان تىرشىلىككە قايران قالاتىنىمىز انىق. ماكينكا قالاسىنداعى ترانسفورماتورلىق ستانسانىڭ قۋاتى كەڭەيتىلىپ, قايتا جاراقتاندىرىلدى جانە تسەمەنت زاۋىتىنا دەيىنگى 98 شاقىرىمدىق ۆل 110 كۆت ەلەكتر جەلىسى تارتىلدى. سونداي-اق, ايسارى جانە ستەپنوگور قالاسىنداعى زاۆودسكوي تەمىرجول ستانسالارىنىڭ قايتا قۇرۋ قۇرىلىسى اياقتالدى. «زاوزەرنىي-دونسكوي» تاس جولى سالىندى. ەكى بىردەي ارتەزيان قۇدىعىنان سۋ تارتىلا باستادى. جۇمىسشى كەنتىندە 60 وتباسىلىق جاتاقحانا, قوناقۇي, ۆاحتالىق پوسەلكەدە 256 ورىندىق, بارلىق قولايلىلىقتار قاراستىرىلعان تۇراقجاي, باسقا دا الەۋمەتتىك نىساندار بوي كوتەردى. تسەمەنت زاۋىتى اكىمشىلىگىنىڭ دەمەۋشىلىگىمەن زاوزەرنىي ورتا مەكتەبىنىڭ شاتىرى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلدى.
ساپار بارىسىندا اۋدان اكىمى اباي سادۋاقاس ۇلىمەن تىلدەسۋدىڭ ءساتى تۇسكەن. «ءداستۇرلى مال شارۋاشىلىعىمەن, ەگىنشىلىكپەن اينالىساتىن اۋدانىمىز مەملەكەتتىك ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى قابىلدانعان جىلدار ىشىندە ەكونوميكانى شۇعىل ارتاراپتاندىرۋعا قول جەتكىزدى, دەيدى ول. ەلباسىمىز ن.نازارباەۆ اتانسور تەمىر كەنىشىن ادەيى كەلىپ, اشىپ بەردى. وزىق ءوندىرىس وشاقتارىمىزدى پرەزيدەنتتىڭ قاتىسۋىمەن وتكىزىلگەن تىكەلەي تەلەكوپىرلەردە تانىستىرۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدىق. ال «كوكشە-تسەمەنتتىڭ» بولاشاعىنان ۇلكەن ءۇمىت كۇتەمىز. كوپتەگەن جۇمىس ورىندارى اشىلۋدا, جاستارىمىز جاڭا كاسىپ تۇرلەرىن يگەرىپ جاتىر. الەۋمەتتىك جوبالار شەڭبەرى دە كەڭەيە تۇسپەك.
ارينە, ءبىزدى تولعاندىرىپ وتىرعان ماسەلەلەر بارشىلىق. زاۋىت پايدالانۋعا بەرىلگەن كەزدە دايىن ءونىمى, شيكىزاتى بار تاۋلىگىنە 8000 تونناعا جۋىق جۇك تاسىمالداناتىن بولادى. بۇل ۇزاق مەرزىم پايدالانىپ كەلگەن اۆتوموبيل جولىنا قوسىمشا سالماق تۇسىرەدى. سونداي-اق, قۇزىرلى ورگاندار نازارىنا «التىنتاۋ-ايسارى» ستانسالارى ارالىعىندا جولاۋشى پويىزىن جۇرگىزۋ ماسەلەسىن قويىپ وتىرمىز».
باقبەرگەن امالبەك, «ەگەمەن قازاقستان».
اقمولا وبلىسى,
ەڭبەكشىلدەر اۋدانى.