بيىلدان باستاپ ەلىمىزدە كاسىبي قابىلداۋشى وتباسى جۇيەسى قولدانىسقا ەندى. بۇل باستاما اتا-اناسىنان ايرىلعان, قاراۋسىز قالعان بۇلدىرشىندەردى بىردەن بالالار ۇيلەرىنە جىبەرمەي, بالا باعۋعا داعدىلانعان وتباسىلارعا جىبەرۋدى قاراستىرادى. ويتكەنى بالانى تاپقانىمەن باقپاي نەمەسە اسىراپ السا دا, ۇلكەن اماناتتىڭ ۇدەسىنەن شىعا المايتىن اتا-انالار ماسەلەسى قاشان دا وزەكتى بولىپ قالا بەرمەك.
«ۇلتتىق بالا اسىراپ الۋ» اگەنتتىگىنىڭ باسشىسى فاريدا راحمەتوۆا: «قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدە اسىراپ الۋ, قامقورشىلىعىنا الۋ, پاتروناتتىق وتباسى بولۋ سىندى ءداستۇرلى وتباسىنا قابىلداۋدىڭ بىرنەشە فورماسى بار. 2025 جىلدان كاسىبي قابىلداۋشى وتباسى ەنگىزىلدى. مۇنداي وتباسىلار تولىق بولۋى كەرەك. ءبىر وتباسىنا 4 بالادان ارتىق ورنالاستىرۋعا بولمايدى. كاسىبي قابىلداۋشى وتباسىن انىقتاۋ مەن جۇمىس جۇرگىزۋ, ىرىكتەۋ جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاننىڭ مىندەتىنە كىرەدى. كاسىبي قابىلداۋشى وتباسىنا قابىلداۋدىڭ ءوزى بىرنەشە تۇرگە بولىنەدى. ياعني اياق استىنان بالا اتا-اناسىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعاندا ۋاقىتشا نەمەسە التى ايعا ورنالاستىرىلادى. ءۇشىنشىسى – بالا 18 جاسقا تولعانشا ۇزاق مەرزىمگە دەيىن قالدىرۋدى قاراستىرادى», دەيدى.
الماتىدا بالا اسىراپ الۋعا كاسىبي تۇرعىدا داعدىلانعان وتباسىلىق جۇيە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقاندىقتان, اكە-شەشەسىز قالعان بالالاردى قولداۋعا باعىتتالعان باستامالار دۇرىس باعىت الا باستادى. وسى ورايدا «ۇلتتىق بالا اسىراپ الۋ اگەنتتىگى» جوباسىنىڭ جەتەكشىسى ف.راحمەتوۆا كاسىبي قابىلداۋشى وتباسى ينستيتۋتىن ەنگىزۋگە قاتىستى جاڭا زاڭ جوباسىنىڭ ماڭىزدىلىعى تۋرالى ايتا كەلە: «ۇلتتىق اسىراپ الۋ اگەنتتىگى – ەلىمىزدە بالا اسىراپ الۋ مادەنيەتىن دامىتۋ مەن كاسىبي قابىلداۋشى وتباسىلاردى قولداۋدا سەگىز جىلدان بەرى ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان «انا ءۇيى» قورىنىڭ ماڭىزدى بولىگى», – دەدى.
قازىردە ەلىمىزدە 20 كەڭەس بەرۋ كابينەتى قىزمەت اتقارادى, وندا قور ماماندارى جەتىم بالالاردى وتباسىنا قابىلداعىسى كەلەتىن ازاماتتارعا كومەك كورسەتەدى. تەك الماتىنىڭ وزىندە جوبا ىسكە قوسىلعالى بەرى 2285 ادام مامانداردان كەڭەس الىپ, 818 ازامات كاسىبي قابىلداۋشى وتباسى مەكتەبىندە دايىندىقتان وتكەن. ەندىگى جەردە وسى باعدارلامانىڭ ارقاسىندا الماتىلىق 105 وتباسى 158 جەتىم بالانى قامقورلىعىنا الىپ وتىر.
«كەيىنگى 12 جىل ىشىندە ينتەرناتتىق مەكەمەلەردەگى بالالار سانى 10 مىڭنان 4 مىڭعا دەيىن قىسقاردى. الايدا, وتكەن بەس جىلدا بۇل كورسەتكىش وزگەرگەن جوق. بۇعان باستى سەبەپ – جەتىم قالعان بالالاردىڭ كوبى جاسوسپىرىمدەر, ەرەكشە كۇتىمدى قاجەت ەتەتىن نەمەسە باۋىرلارى بار بالالار. مۇنداي بالالاردى ءداستۇرلى اسىراپ الۋشى وتباسىلارعا ورنالاستىرۋ قيىنىراق», دەيدى «انا ءۇيى» قورىنىڭ پسيحولوگيالىق قىزمەتىنىڭ جەتەكشىسى لاۋرا اقاتاەۆا.
وسى ورايدا ەلىمىزدە بالانى قابىلدايتىن وتباسى تۋرالى ەرەجە بەكىتىلىپ, كاسىبي قابىلداۋشى وتباسى ينستيتۋتىن ەنگىزەتىن زاڭ جوباسى ازىرلەندى. 2025 جىلدىڭ باسىندا ونى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ماقۇلداپ, قۇجات «نەكە جانە وتباسى تۋرالى» كودەكسكە رەسمي تۇردە ەندى.
ەندىگى جەردە جاڭا جۇيە اياسىندا وزگەنىڭ بالاسىنا ءوز پەرزەنتىندەي وسىرۋگە جاۋاپكەرشىلىك ارقالاعان اتا-انالار ارنايى دايىندىقتان ءوتىپ, كاسىبي تۇرعىدا قامقورلىق تانىتادى دەگەن بولجام بار. ولارعا مەملەكەت تاراپىنان قارجىلىق قولداۋ كورسەتىلەدى, ءاربىر اتا-اناعا 70 اەك, بالانى اسىراۋعا 10 اەك كولەمىندە كومەك بەرىلەدى. سونداي-اق مۇنداي وتباسىلارعا مىندەتتى قولداۋ, ونىڭ ىشىندە قۇقىقتىق, الەۋمەتتىك, پسيحولوگيالىق كومەكتەر كورسەتىلمەك.
«اسىراپ الۋشى اتا-انالار قاتاڭ ىرىكتەۋدەن وتەدى, ولاردىڭ نيەتى مەن دايىندىق دەڭگەيىن انىقتايتىن دياگنوستيكالىق سۇحبات جۇرگىزىلەدى. سونىمەن قاتار ولار اسىراپ الۋشى اتا-انالار مەكتەبىندە وقىتىلىپ, بالا وتباسىنا قابىلدانعاننان كەيىن تۇراقتى تۇردە مامانداردىڭ قولداۋىنا يە بولادى», دەدى ف.راحمەتوۆا.
الماتى