الاياقتاردان اباي بولىڭىز!

وتكەن جىلى مىڭداعان وتانداسىمىز كيبەرالاياقتاردىڭ قۇربانى بولدى. كۇن سايىن تۇرلەنىپ, جاڭا ايلا-ءتاسىل ويلاپ تاباتىن الاياقتار ازاماتتاردى ارباۋىنا ءتۇسىرۋ ءۇشىن اسىرەسە زاماناۋي IT-تەحنولوگيالار مەن پسيحولوگيالىق مانيپۋلياتسيالاردى كەڭىنەن قولدانا­تىن كورىنەدى. ماسەلەن, الماتى قالاسىندا وزدەرىن كۇشتىك ورگان­داردىڭ قىزمەتكەرلەرى دەپ تا­نىستىرعان تەلەفون الاياقتارى 82 جاستاعى زەينەتكەردى 67 ملن تەڭگەگە قاتارىنان 14 ترانزاكتسيا جاساۋعا كوندىرگەن. ولار جابىرلەنۋشىگە ونىڭ شوتتارى ارقىلى جاسالعان تەرروريستىك شابۋىل تۋرالى حابارلاپتى.

ال اقتوبە وبلى­سىنداعى «كرەديت 365 كازاحستان» جانە «اۆتو سىيلىق» ميكرو­قار­جىلىق ۇيىمدارى بيومەتريا­سىز 2023 جىلدىڭ شىلدەسىن­دە قايتىس بول­عان ازا­ماتقا ميك­رو­­­قا­رىزدار رەسىم­دەگەن. وسى سەكىلدى رەسپۋب­ليكا كولەمىندە دۇنيەدەن وتكەن ادام­دارعا, ءتىپتى ەلدە ەش­قاشان بولما­عان شە­تەل­­دىكتەرگە بيومەت­ريا وتكىز­بەستەن, مي­ك­رو­قارىزدار بە­رۋ, بانكتىك شوتتار رە­سىم­دەۋ فاكتىلەرى دە كەزدەسىپ جاتىر.

وسى ورايدا باس پروكۋرور­دىڭ تاپسىرماسى نەگىزىندە بىلتىر جەلتوقسان ايىنان باس­تاپ وكىلەتتىكتەرىن تەرىس پاي­دا­لانعانى جانە مىندەتتەرىن تيى­سىنشە ورىنداماۋى سالدارى­نان ازاماتتاردىڭ الاياقتار اي­لاسىنا تۇسۋىنە اكەپ سوق­قان ميكروقارجىلىق ۇيىمدار مەن بايلانىس وپەراتورلارى­نا قاتىستى 71 قىلمىستىق ءىس قوز­عالدى. اتاپ ايتقاندا, باتىس قازاقستان وبلىسىندا ەلى­مىزگە ەشقاشان كەلمەگەن ۋكراينا ازاماتىنا شوت اشقان ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتىڭ 2 قىزمەتكەرىنە قاتىستى قىلمىستىق ءىس تەرگەلىپ جاتىر. وسى تۇلعانىڭ شوتىنا جابىرلەنۋشىلەر وزدەرىنىڭ جي­ناعان قاراجاتتارىن اۋدارىپ وتىرعان. قازىرگى ۋاقىتتا ولار قك-ءنىڭ 250-بابى بويىنشا وكىلەتتىكتەرىن تەرىس پايدالاندى دەگەن كۇدىككە ءىلىندى.

بيلاين, تەلە-2 ۇيالى بايلا­نىس وپەراتورلارىنىڭ قىز­­مەتكەرلەرى مەن ولاردىڭ ديس­تريبيۋتەرلەرىنە قاتىستى قك-ءنىڭ 211 جانە 254-باپتارى بويىنشا 4 ءىس قوزعالدى. ولار الاياقتارعا ازاماتتاردى الداۋ ءۇشىن پايدالانىلعان مىڭداعان سيم-كارتالاردى تىركەۋگە كومەك­تەسكەن.

وتكەن جىلى جالعان بانك, قۇقىق قورعاۋ جانە باسقا ورگان­داردىڭ قىزمەتكەرلەرىنەن, بايلانىس وپەراتورلارى مەن جاقىن تۋىستاردان كەلىپ تۇسكەن 8 مىڭنان اسا قوڭىراۋ تىركەلدى. قاسكۇنەمدەردىڭ كوپ جاعدايدا شەت مەملەكەتتەردەن ارەكەت ەتۋى­نە بايلانىستى حالىقارالىق ىن­تىماقتاستىق كۇشەيتىلدى. شەت­ەلدىك ارىپتەستەردىڭ قول­داۋى­مەن قازاقستاننان تىس جەر­­دە ءبىزدىڭ ەلدىڭ ازاماتتارى­نا قا­تىستى ارەكەت جاساعان 8 جال­عان­ كولل-ورتالىقتار جو­يىلدى.

باسقا دا ءىس-شارالاردىڭ كەشەنى قابىلدانىپ جاتىر. مىسالى, ۇلتتىق بانكتىڭ جانىندا الاياقتىق ترانزاكتسيالاردى بۇعاتتاۋعا ارنالعان انتيفرود-ورتالىعى ىسكە قوسىلدى. مىنە, جارتى جىل ىشىندە كۇدىكتى وپەراتسيالار بويىنشا 1,5 ملرد تەڭگە بۇعاتتالدى.

سونداي-اق پروكۋراتۋرا­نىڭ باستاماسى بويىنشا اكىم­دىك­تەردىڭ قولداۋىمەن كيبەر­قىل­مىسكەرلەردى انىقتاۋعا مۇم­كىندىك بەرەتىن زاماناۋي باع­دارلامالىق كەشەندەر الىندى. بۇل 2024 جىلى 59 الاياقتىق توپتى اشكەرەلەۋگە جانە بانكتىك اۋدارىمدار مەن جىمقىرىلعان قاراجاتتى قولما-قول اقشاعا اينالدىرۋ قىزمەتىن كورسەت­كەن 128 ازاماتتى قىلمىستىق جاۋاپتىلىققا تارتۋعا سەپتىگىن تيگىزدى.

تەرگەۋ ورگاندارى جابىر­لەنۋشىلەرگە كەلتىرىلگەن شى­عىندى ازاماتتىق سوت تارتىبىن­دە «دروپپەرلەردەن» ءوندىرىپ الۋ جولىن (اك-ءنىڭ 953-بابى) تۇ­سىندىرۋگە باعدارلانعان. وسى­نىڭ ناتيجەسىندە, بىلتىر 800 تالاپ ارىز بويىنشا «دروپپەرلەردەن» 1 ملرد تەنگە ءوندىرىپ الىندى.

ودان قالدى, پروكۋراتۋرا جالعان قوڭىراۋلاردى دەرەۋ بۇعاتتاۋ ماقساتىندا كيبەرپوليتسيامەن, «قازاقتەلەكوم» اق-مەن جانە وزگە بايلانىس وپەراتورلارىمەن بىرلەسىپ ءتيىستى مەموراندۋم جاسادى. ونىڭ اياسىندا 19 مىڭنان اسا الاياق­تىق قوڭىراۋلار بۇعاتتالىپ, ين­تەرنەت-الاياقتىقتا قولدانى­لاتىن 100 «سيم-بوكس» قۇرىل­عىلارى انىقتالدى, كۇدىكتى ادام­دار, ونىڭ ىشىندە شەتەل ازاماتتارى ۇستالدى.

تەرگەۋ بارىسىندا مىڭنان اسا جابىرلەنۋشىنىڭ 1,5 ملرد تەڭگەدەن اسا نەسيەلىك بەرە­شەكتەرىن ءوندىرىپ الۋ ۋاقىتشا توقتاتىلدى. بۇعان قوسا قار­جى ۇيىمدارى ازاماتتاردىڭ ءىس جۇزىندە قاتىسۋىنسىز رەسىم­دەلگەن نەسيەلەر بويىنشا 100 ملن تەنگە كولەمىندەگى بەرەشەكتى ەسەپتەن شىعاردى.

وتىرىستا وتانداستارى­مىز­دى, اسىرەسە جاستاردى باس­قا بىرەۋدىڭ اقشاسىن جى­لىس­­تاتۋ سحەمالارىنا تارتۋ ماسە­لەلەرى دە ءسوز بولدى. جيىن قورى­تىن­دى­سىندا بىرقاتار ۇسىنىم ازىرلەندى.