بيىل ەلىمىزدەگى ەتنوسارالىق تاتۋلىقتىڭ التىن دىڭگەگىنە اينالعان اسسامبلەيانىڭ نەگىزى قالانعانىنا - 30 جىل. ءۇش ون جىلدىقتا ىنتىماعى مىقتى مەملەكەتىمىزدىڭ قورعانى بيىكتەپ, بىرلىگى بەكەمدەلدى. سىن ساعاتتا وزگە ەتنوس وكىلدەرىنىڭ ءۇنى توپتاستىرۋشى قازاق حالقىنىڭ مۇددەسىمەن بىتە قايناپ, ءبىر ارنادان ەستىلدى, دەپ جازادى Egemen.kz.
اسسامبلەيا 30 جىلدا باستاپقى قۇرىلۋ ميسسياسىن مۇلتىكسىز اتقارىپ كەلەدى. ونىڭ ەڭ نەگىزگىسى ەلدەگى بىرلىكتى ساقتاپ, ءارتۇرلى ەتنوستىق توپتاردىڭ باسىن قوسىپ قر ازاماتى رەتىندە بىرىكتىرۋ. مۇنداي ماڭىزدى قادامدار ءماندى جوبالار ارقىلى جۇزەگە اسىپ جاتىر. تاتۋ تىرلىككە ۇيىتقى بولعان ۇيىم باستامالارىن قولدانبالى ەتنوساياسي زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ايگۇل سادۋاقاسوۆا ايتىپ بەردى.
«اسسامبلەيادا مەملەكتتىك ءتىلدى ۇيرەتىپ, دارىپتەۋدى مىندەت قويعان «مىڭ بالا» اتتى جوبامىز بار. جوبا, الدىمەن, بالالارعا قازاق ءتىلىن ۇيرەتىپ, ارى قاراي سايىس ارقىلى ولاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرىپ, قوعامدىق ورتاعا بەيىمدەيدى. ۇيىمنىڭ قايىرىمدىلىق باعىتىندا اتقارىپ وتىرعان باستامالارى دا ءبىر توبە. وسى ارقىلى ۇلت پەن ەتنوستار اراسىنداعى جاناشىرلىق تۇعىرى مىعىمدالىپ, قولعابىس كورسەتۋ ءتارتىبى تورگە وزىپ كەلەدى. وسى ءسوزىمىزدىڭ جارقىن ۇلگىسى بىلتىر كوكتەمدەگى سۋ تاسقىنى كەزىندە ايقىن كورىندى. وڭىرلەردەگى اسسامبلەيا ەرىكتەلەرى قاراجات جيناپ, سۋ استىندا قالعان اۋىل تۇرعىندارىنا ازىق-ت ۇلىك جەتكىزۋ, تاسقىنعا توسقىن بولۋ سىندى ىستەردى ابىرويمەن اتقاردى», دەگەن ايگۇل سادۋاقاسوۆا كەي ساتتە الەۋمەتتىك جەلىدە تۇتاناتىن ارانداتۋشىلىقتىڭ الدىن الۋعا اسسامبلەيا, مەملەكەت, ۇكىمەت, ازاماتتىق ينستيتۋتتار, جوعارى جانە ارناۋلى وقۋ ورىندارى, ءبىلىم ۇيىمدارى, قوعامدىق بىرلەستىكتەر مەن جەرگىلىكتى بيلىكپەن جۇدىرىقتاي جۇمىلۋ تەتىگى قالىپتاسقانىن ايرىقشا اتاپ ءوتتى. «اسسامبلەيا قوعامدا ءارتۇرلى بيلىك تارماقتارى مەن حالىق اراسىنداعى ءوزارا بايلانىستى قالىپتاستىرۋدا بەرىك كوپىرگە اينالدى. ۇيىم ۇستانىم رەتىندە باسقا ادامنىڭ قادىر-قاسيەتى مەن نامىسىنا تيمەۋ, قازاقستان حالقى ازاماتى تەڭ قۇقىلى دەگەن قاعيداتتاردى ءسىڭىرىپ, دارىپتەۋدى ماقسۇت ەتەدى. سول ارقىلى پرەزيدەنتىمىزدىڭ «زاڭ جانە ءتارتىپ» قاعيداتى اياسىندا جالپى ەلدە كەلىسىم مەن بىرلىكتى نىعايتۋعا كۇش سالامىز», دەدى ايگۇل سادۋاقاسوۆا.
اتا زاڭىمىزدىڭ 19-بابى 2-تارماعىندا «اركىمنىڭ انا ءتىلى مەن ءتول مادەنيەتىن پايدالانۋعا, قارىم-قاتىناس, تاربيە, وقۋ جانە شىعارماشىلىق ءتىلىن ەركىن تاڭداپ الۋعا قۇقىعى بار» دەگەن نورما بارى بەلگىلى. جازۋشى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەسى, رەسپۋبليكالىق انالار كەڭەسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى كامال الپەيىسوۆا كونستيتۋتسيامىزداعى وسى نورما قازاق توپىراعىن باسىپ جۇرگەن ءتۇرلى ەتنوستاردىڭ قوعامدىق بىرلەستىكتەرگە بىرىگىپ, ءتىلىن, سالت-ءداستۇرى مەن تاريحىن زەردەلەۋگە مۇمكىندىك بەرگەنىن ەرەكشە ەكشەدى.
«وسى نورمانىڭ ارقاسىندا ەتنوستار ء وز تاريحىن, قازاق جەرىنە قالاي كەلگەنىن, كىمنىڭ ارقاسىندا امان قالعانىن ءبىلدى. اسسامبلەيا اياسىنداعى ءىس-شارالاردا جەرىمىزدەن پانا تاپقاندار مەن قازاق حالقىنىڭ اراسىنداعى دوستىقتىڭ, بىرلىكتىڭ باستاۋلارى قالاي پايدا بولعانى تۋرالى تەبىرەنىستى كورىنىستەر اراقاتىناستى نىعايتا تۇسەتىنىن كورىپ ءجۇرمىز», دەيدى كامال الپەيىسوۆا.
رەسپۋبليكالىق انالار كەڭەسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى «انالار كەڭەسىنىڭ» ەتنوسارالىق تاتۋلىقتى تەرەڭدەتۋدە اتقارىپ وتىرعان شارالاردى تارقاتىپ ايتتى.
«ۇلتىنا, تىلىنە, دىنىنە قاراماستان قازاقستاننىڭ ءار اناسى وسى ەلدىڭ ازاماتىن تاربيەلەپ وتىر, سول انانىڭ شاي ءىشىپ وتىرعاندا ايتقان ءسوزى بالاسىنىڭ دالاداعى ءىس-ارەكەتىندە كورىنىس تابادى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, بالا اناسىنىڭ ىقپالىمەن, ونەگەسىمەن وسەدى. ءتىپتى, ونىڭ جاقسى كورگەنىن جاقسى كورىپ, ۇناتپاعانىن ۇناتپايدى. بالانىڭ ءتىلىن, ەل تاريحىن ءبىلۋى, سالت-ءداستۇرىن قادىرلەۋى, بويىنا ۇلت نامىسىن ءسىڭىرۋى ەڭ الدىمەن اناعا بايلانىستى. انانىڭ ءبىلىمدى, مادەنيەتتى بولۋى – ۇلتتىڭ مادەنيەتتى بولۋىنىڭ نەگىزى. وتباسىندا بيلىكتى, ۇكىمەتتى جامانداپ, قارعاپ-سىلەپ وتىراتىن اتا-انانىڭ بالاسى وتانشىل, پاتريوت بولادى دەۋ قيىن. ادامداردى الەۋمەتتىك جاعدايىنا قاراپ ءبولۋدى, ۇلتىنا, تىلىنە قاراپ كەمسىتۋدى ەستىپ, كورىپ وسكەن بالانىڭ بويىنا دا سول ادەتتەر ءسىڭۋى ابدەن مۇمكىن. بالا ءبارىن تەز قابىلدايتىنى ەستە بولۋى كەرەك. وقۋ-بىلىمگە, سپورتقا بەيىمدىلىك سياقتى, ادامدارمەن قارىم-قاتىناس جاساي ءبىلۋ دە – ونەر. سولاردىڭ قاتارىندا ەتنوسارالىق قاتىناس مادەنيەتىن ۇيرەنەتىن ورتاسى دا – وتباسى. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى انالار كەڭەسىنىڭ «مادەنيەتتى انا – مادەنيەتتى ۇلت» جوباسى وسىنداي ماسەلەلەردى زەردەلەگەننەن كەيىن تۋىنداعان», دەپ ءتۇسىندىردى كامال الپەيىسوۆا.
زاڭعار جازۋشى م.اۋەزوۆ «ادامدىق نەگىزى – ايەل» اتتى ماقالاسىندا «...ادام بالاسى ءبىر ۇلگى الاردا, ەڭ اۋەلى شىن جۇرەگىمەن سۇيگەن كىسىسىنەن كۇشتەپ الادى. سول سۇيگەن كىسىسىنەن ءسۇيىپ العان ۇلگى جۇرەگىنە نىق ورنايدى دەيدى. بۇعان قاراعاندا ءبىزدىڭ وي بۋىنىمىز قاتپاي تۇرعان بالا كۇنىمىزدە ەڭ اۋەلى ەلجىرەپ سۇيەتىن كىسى كىم؟ ول انامىز...» دەپ وي ساباقتايدى. اسىلىندا دا وتباسى تابالدىرىعىندا قالىپتاسقان مىنەز قوعامداعى تارتىپپەن تۇتاسىپ جاتاتىنى اقيقات.
اسسامبلەيا قىزمەتى - ءتۇرلى ەتنيكالىق توپ وكىلدەرىنە بىرلىك پەن ءوزارا تۇسىنىستىككە نەگىزدەلگەن ديالوگ الاڭىن ۇسىنىپ وتىرۋىمەن دە قۇندى. وسى قۇندىلىقتىڭ قۇنىن قۇلدىراتپاي, باعاسىن بيىك كوتەرىپ وتىرعان قىزىلوردا وبلىسىنداعى اسسامبلەيا. بۇگىندە اتالعان وڭىردە 35-تەن استام ەتنوس وكىلى تۇرادى. تاتۋلىق پەن بىرلىكتىڭ شاڭىراعىنا بالانعان دوستىق ۇيىندە 11 ەتنومادەني بىرلەستىك بەلسەندى قىزمەت اتقارىپ جاتىر. وبلىستىڭ ەلدەگى تاتۋلىقتى تۇرالاتپاۋ جولىندا ەڭسەرىپ جاتقان ەڭبەكتەرىن اسسامبلەيا مۇشەسى ديلفۋرا بايراقتاروۆادان سۇراپ, بىلدىك.
«ايماعىمىزداعى ەتنوس وكىلدەرى مەملەكەتتىك ساياسي ناۋقاندارعا بەلسەنە قاتىسىپ, ءوڭىرىمىزدىڭ الەۋمەتتىك - ەكونوميكالىق دامۋىنا زور ۇلەس قوسۋدا ايانبايدى. قازىر ەتنومەدياتسيا باعىتىن دامىتۋعا ءان بەرىلىپ, ىلكىمدى جوبالار جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. سىر وڭىرىندەگى انالار كەڭەسىنىڭ «مادەنيەتتى انا – مادەنيەتتى ۇلت» جوباسى اياسىنداعى «سالاۋاتتى سانا» جوباسى جۇمىسىنا وڭ باعا بەرىلىپ, كەڭەستىڭ جۇمىسى تاجىريبە الاڭى رەتىندە رەسپۋبليكا كولەمىندە تاراتىلۋدا. عىلىمي ساراپشىلىق توپتىڭ قىزمەتى ناتيجەسىندە ايماعىمىزداعى ەتنوسارالىق احۋال عىلىمي تۇرعىدا تالدانىپ, مەملەكەتتىك ەتنوساياساتتىڭ جۇيەلى جۇرگىزىلۋىنە سەپتىگىن تيگىزىپ كەلەدى. جاستاردى قوعامدىق كەلىسىم نەگىزىندە توپتاستىرۋ ماقساتىندا وڭىرلىك «اسسامبلەيا جاستارى» ۇيىمى ءتۇرلى باعىتتاعى شارالار مەن اكتسيالارعا ءجيى باستاماشى بولىپ ءجۇر. ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ اتاۋلى مەرەكەلەرى دە نازاردان تىس قالمادى. وسى ۋاقىت ىشىندە كورەيا حالىق باتىرى حون بوم دو-نىڭ مەموريالدىق كەشەنى قايتا جاڭعىرتىلدى. ەتنوستاردىڭ وزىنە ءتان «ماسلەنيتسا», سابانتوي سىندى مەرەكەلەرى ەسكەرۋسىز قالمايدى», دەدى ديلفۋرا بايراقتاروۆا.
قازاقستان قوعامىندا تاتۋلىقتىڭ ءتىلىن تاۋىپ, بىرلىكتىڭ شامىن جاققان اسسامبلەيا قىزمەتى ءاردايىم وزەكتى بولىپ قالا بەرمەك.