اقشا بوپسالاعاندار سوتتالدى

2023 جىلى شىققان «ونلاين-پلاتفورمالار جانە ونلاين-جارناما تۋرالى» زاڭدا عانا العاش رەت بلوگەرلەردىڭ جالعان اقپارات تاراتقانى ءۇشىن اكىمشىلىك جاۋاپقا تارتىلاتىنى قامتىلدى. الايدا بۇل زاڭدا بلوگەر ۇعىمى جاقشاعا الىپ جازىلىپ, ونى «ينفليۋەنسەر (بلوگەر)» دەپ كورسەتكەن. ال ينفليۋەنسەر دەگەنىمىز اعىلشىن تىلىنەن اۋدارعاندا (influence) «ىقپال ەتۋ» دەگەن ماعىنانى بىلدىرەدى. ءىس جۇزىندە جارناما ارقىلى اقشا تاباتىن كەز كەلگەن كونتەنتمەيكەر ينفليۋەنسەر بولىپ سانالادى. سونداي-اق ولاردىڭ قۇقى مەن مىندەتى كورسەتىلگەن. زاڭدا ونلاين-پلاتفورما يەلەرى جالعان اقپاراتپەن كۇرەس جانە سالىقتان جالتارۋ بويىنشا مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋگە مىندەتتەلەدى. كەيبىر بلوگەرلەر وزدەرىنىڭ مىندەتتەرىن اسىرا پايدالانىپ, ساۋدا ورىندارىنا قوقان-لوقى جاساۋ ارقىلى اقشا بوپسالاۋعا دەيىن جەتىپ وتىر.

جۋىردا روبەرت پودلاسوۆ پەن سەرگەي سايكو دەگەن ەكى بلوگەرگە قاتىستى قىلمىستى ءىس اياقتالىپ, ەكەۋى دە جەتى جىلدان باس بوستاندىعىنان ايىرۋ جازاسىنا كەسىلدى. بۇل ەكەۋى Instagram جانە YouTube ارناسىندا پاراقشا اشىپ, تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىن قورعايتىن جاناشىر رەتىندە تانىلىپ, بىرنەشە مىڭ جازىلۋشى جيناعان. سونداعى كورسەتەتىندەرى سۋپەرماركەتتەردەگى مەر­زىمى ءوتىپ كەتكەن ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىن, جەمىس-جيدەكتەردى, كوكونىستەردى ءتۇسىرىپ, ولاردىڭ ب ۇلىنگەنىن جاريالاپ جانە ءتيىستى ورگاندارعا اشىق شاعىم جاساعان. مۇندايدىڭ ارتى ساۋدا ءۇيىنىڭ يەلەرىنە ۇلكەن كولەمدە ايىپپۇل سالۋعا ۇلاسقان. ءسويتىپ, «حالىق جاناشىرى» رەتىندە تانىلعان ەكەۋى ارەكەتتەرىن ءبىراز ۋاقىتتان كەيىن باسقا ارناعا بۇرا باس­تايدى.

پەتروپاۆل قالاسى پروكۋراتۋرا­سىنىڭ ءبولىم باستىعى يۋليا سىسوەۆانىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, بلوگەرلەردىڭ سۋپەرماركەت­تەر­گە جاساعان ءاربىر ساپارى سمارت­فون­دارىنىڭ كامەراسىمەن فوتوعا, بەينە­كورىنىسكە تۇسىرۋمەن عانا شەكتەلەدى ەكەن.

«ولار ساۋدا ورىندارىنىڭ يەلە­رىنە نۇقسان كەلتىرەتىن فاكتىلەردى عانا جي­ناۋ­مەن اينالىسقان. قىزمەتكەرلەرگە داۋىس كوتەرگەن, ايىپپۇل سالىناتىنىمەن قورقىتقان, باستىقتارىمەن كەزدەستىرۋدى تالاپ ەتكەن. ب ۇلىنە باستاعان جەمىستەر مەن كوكونىستەردى تاۋىپ الىپ, سانيتارلىق-ەپيدەميالىق قىزمەتكە قايىرىلىپ وتىرعان. سونىڭ سالدارىنان ساۋدا ورىندارىنىڭ يەلەرىنە ايىپپۇلدار سالىنىپ, ماتەريالدىق زالال كەلتىرىلگەن», دەيدى يۋ.سىسوەۆا.

ءبىر جاعىنان العاندا حالىققا پايدالى سياقتى, بىراق ولاردىڭ ارەكەتى, جوعارىدا ايتقانىمىزداي, مۇنىمەن شەكتەلمەگەن. ولار ساۋدا ورىندارىنىڭ يەلەرىنەن كەلەڭسىز جاعىنان كورسەتۋدى توقتاتۋ ءۇشىن اقشا تالاپ ەتكەن. سونىڭ ىشىندە «ماگنۋم» ساۋدا جۇيەسىنىڭ باسشىسىنان 50 ملن تەڭگە بوپسالاعان. ال «سەمەينىي» سۋپەرماركەتىنىڭ قوجاسىن اي سايىن وزدەرىنە 200 مىڭ تەڭگە تولەپ وتىرۋعا قورقىتىپ كوندىرگەن.

الايدا سۋپەرماركەت باسشىلارى پوليتسياعا جۇگىنىپ, ەكى الاياقتى 2023 جىلدىڭ قاراشا ايىندا «ماگنۋم» ساۋ­دا ورنىنان 50 ملن تەڭگەنىڭ 25 ملن تەڭگەسىن بوپسالاپ جاتقان جەرىندە پوليتسيا قىلمىس ۇستىندە قولعا تۇسىرگەن. قىلمىسكەرلەر قولعا تۇسكەن سوڭ, «سەمەينىي» سۋپەرماركەتىنىڭ باسشىسى اندرەي يساكوۆ تا پوليتسياعا كەلىپ, الاياقتار وزىنەن بەس اي بويى 200 مىڭ تەڭگەدەن اقشا بوپسالاپ تۇرعانىن ايتادى.

قىلمىسكەرلەردىڭ تەرگەۋى ۇزاققا سوزىلىپ, اقىرى 2024 جىلدىڭ تامىز ايىن­دا سوت پروتسەسى اياقتالدى. القابيلەر قولدان ۇستاعان بوپسالاۋدى كورە تۇرا ەكى قىلمىسكەردىڭ قىلمىسى دالەلدەنبەگەن دەگەن شەشىم قابىلداپ, ولاردى سوت زالىنان بوستاندىققا شىعاردى.

«باقساق, باقا ەكەن» دەگەندەي, ارتىنان القابيلەردىڭ قاتارىنا پيعىلى تازا ەمەس ادامداردىڭ ءوتىپ كەتكەنى بەلگىلى بولادى. ونىڭ بىرەۋى سوتتالۋشى سايكونىڭ اكەسىمەن بىرگە قىزمەت ىستەگەن ارىپتەسى ەكەن, ال تاعى ءبىرى شەشەسىنىڭ سوتتالعانىن جاسىرىپ, القابيلەردىڭ قۇرامىنا كىرىپ الىپتى.

القابيلەردىڭ شەشىمىمەن كەلىسپەگەن پروكۋراتۋرا اپەللياتسيالىق شاعىم بەرىپ, ءىس قايتا قارالعان. جۋىردا قىل­مىستىق ىستەر بويىنشا اۋدانارالىق مامانداندىرىلعان سوتتىڭ سۋدياسى ەرلان ءنۇرشارىپوۆ ءۇش ايعا سوزىلعان سوت پروتسەسىن اياقتاپ, ەكى بوپسالاۋشىنى دا جەتى جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىراتىن ۇكىم شىعاردى. قىلمىسكەرلەر سوت زالىنان قاماۋعا الىندى. ويلارىنا نە كەلسە, سونى ىستەپ قۇتىرعان بلوگەر­سىماقتار ءسويتىپ ءادىل جازاسىن الدى.

پەتروپاۆل