ىرىس تۇنعان دالانى ءسۇيىپ, بار قاجىر-قايراتىن اقىق ءدان ايالاۋعا جۇمساپ كەلە جاتقان اۋلەتتە ادال ەڭبەكتىڭ ساباقتاستىعى ۇزىلمەي, قايتا ۋاقىت وتكەن سايىن بەكىپ, تولىسا تۇسكەن. «ۇيادا نە كورسەڭ, ۇشقاندا سونى ىلەرسىڭ» دەگەندەي, تەرەڭنەن تامىر تارتقان تاربيە ءوز ارناسىمەن اعىپ, جەمىسىن بەرىپ كەلەدى.
جەر جارىقتىق قانشا جومارت دەگەنىمىزبەن, وزىمەن بىرگە بارشا بەينەتتى الا شىعاتىن كوك وسكىنگە ماڭداي تەرى تامباسا, كوكتەمەۋى دە مۇمكىن. ول ءۇشىن تابانى تاستان تايماعان تارلانبوزداي, كۇندى تۇنگە, ءتۇندى كۇنگە ۇلاستىرىپ, قاجىرلى ەڭبەك ەتۋ كەرەك.
سايىن دالادا اقباس تولقىنداي سامال جەلمەن تەربەلگەن استىقتى القاپتىڭ كوز قۋانتىپ, كوڭىل توعايتىپ ءوسۋى جەر جايىن جاقسى بىلەتىن جامپوزدىڭ جانسەبىل ەڭبەگىنىڭ ارقاسى. سالىموۆتەر اۋلەتى اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى ءداستۇرلى ەڭبەك ساباقتاستىعىن ۇزبەي جالعاپ, وسى ىسكە بار عۇمىرلارىن ارناپ, تاباندى ەڭبەك ەتۋمەن قاتار, جاس تولقىندى وزدەرىنىڭ ءىس-ارەكەتتەرىمەن جاقسىلىققا باۋلىپ, جاسامپازدىققا تاربيەلەپ, باي تاجىريبەلەرىن ۇيرەتىپ, دەم بەرىپ وتىر.
تۇرعىمباي اقساقالدىڭ پايىمداۋىنشا, جاستاردىڭ جەر قادىرىن ءبىلۋى ابدەن كەرەك قاسيەت. سولتۇستىكتىڭ قۇبىلمالى اۋا رايىنىڭ جايىن تامىرشىداي تاپ باسا الاتىن سەزىمتالدىق تا كەرەك. كەي-كەيدە وتكەن ءومىر جولدارىن كوڭىل تورىندە تارازىلاپ بەزبەندەسە, تۋعان جەرگە دەگەن پەرزەنتتىك ماحاببات تىم ەرتە ويانعان ەكەن. ءسال عانا اسىرەلەپ ايتقاندا, كوزىن اشقاننان كورگەنى ادال ەڭبەك پەن ايدىنى كومكەرىلگەن ەل تۇرمىسى. ول ۋاقىتتا اۋىلدىڭ ەڭبەكتەگەن بالادان ەڭكەيگەن كارىسىنە دەيىن جاتپاي-تۇرماي قيمىلداپ, ادال دا ارلى ەڭبەكتەرىنىڭ ارقاسىندا جەر ەمشەگىن ەمەتىن. شوق جۇلدىزداي شاعىن اۋىلدا جۇمىس قايناپ جاتاتىن. قابىرعاسى قاتىپ, بۋىنى بەكىسىمەن الدىڭعى تولقىن اعالارعا قولعانات بولا ءجۇرىپ, ەڭبەك اتتى قۇدىرەتتىڭ تاڭدايدان ءدامى كەتپەيتىن ىرىزدىعىن تاتا باستادى.
ورتا مەكتەپتى اياقتاعان سوڭ سول تۇستاعى تسەلينوگراد قالاسىنداعى اۆتوكولىك تەحنيكۋمىنا وقۋعا ءتۇستى. 1975 جىلى ويداعىداي اياقتاپ شىقتى. ەڭ باستىسى, اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ كادەسىنە جارايتىن ماماندىقتى يگەردى.
– ماماندىق تاڭداعاندا ويىم ونعا ءبولىنىپ, الدى-ارتىما قارايلاعان جوقپىن, – دەيدى اقساقال. – بالا جاسىمنان تابيعات اياسىندا بولعاندى ۇناتاتىن ەدىم. تەحنيكانىڭ ءتىلىن مەڭگەرۋگە دەگەن قۇلشىنىس ەكى باستان. مەحانيزاتور بولىپ ەڭبەك ەتكەن كەزدە تەك قانا تەحنيكا تىزگىندەۋمەن قاتار, ءبىلىم مەن تاجىريبەمدى تولىقتىرۋعا تىرىستىم. شەبەرلىك تىنىمسىز ەڭبەكپەن جولداس. سوندىقتان عۇمىرىڭنىڭ ءار كۇنىن تەككە وتكىزبەي, ءتيىمدى پايدالانعان ابزال.
ەڭبەك جولىن مەحانيزاتور بولىپ باستاعان تۇرعىمباي قاستاي ۇلى 1996 جىلى «قونىسپاي» شارۋا قوجالىعىن قۇردى. بۇل قوجالىق اقكول اۋدانىنداعى ءوزى تەكتەس شارۋاشىلىق قۇرىلىمدارىنىڭ الدىڭعى لەگىندە. ۇجىم ەگىن شارۋاشىلىعىمەن اينالىسادى. ءبىلىم مەن تاجىريبەگە يەك ارتقاندىقتان, قۇرعاقشىلىق جىلداردىڭ وزىندە قامبالارى تولماي قالعان كەزى جوق. گەكتار بەرەكەسى 15-17 تسەنتنەردەن اينالىپ وتىردى.
تابانى كۇرەكتەي قىرىق جىل بويى ەگىن شارۋاشىلىعىمەن اينالىسىپ كەلە جاتقاندىقتان, دالانىڭ دارقاندىعىن ارتتىرۋدىڭ قىر-سىرىن دا ءبىر كىسىدەي مەڭگەرگەن. زىمىراعان ۋاقىتتىڭ ءبىر ورىندا تابانداپ تۇرىپ المايتىنى ءتارىزدى, اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ احۋالى دا وزگەرىپ وتىرماق. جاڭا تەحنولوگيالار, ىلكىمدى ادىستەر, ويعا العان شارۋانى ورالىمدى اتقارۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن قۋاتتى تەحنيكالار قاتارعا قوسىلىپ جاتىر. تۇرعىمباي قاستاي ۇلى ءوزى عانا ەمەس, ۇجىمداعى جۇمىسشىلاردىڭ دا ءبىلىمىن جەتىلدىرۋگە ىنتالى. سوندا عانا ءبىر قولدىڭ سالاسىنداي بىرىككەن الاپات كۇش-قۋات تاۋ قوپارىپ, تاس جارماق. ۇجىم جۇمىسشىلارىن اۋىل شارۋاشىلىعىنا قاتىستى سەمينارلار مەن كۋرستارعا جىبەرۋى دە ەرتەڭىن ويلاعاندىقتان.
ەڭبەك جولىنداعى ەلەۋلى ءىسىن ەكشەسەڭىز, تۇرعىمباي قاستاي ۇلىنىڭ ساۋاتتى ءارى تالاپشىل باسشى ەكەندىگىن اڭعاراسىز. توككەن تەر, شەككەن بەينەتىنىڭ جەمىسىن دە كورىپ كەلەدى. بىرقاتار مەملەكەتتىك ناگرادامەن ماراپاتتالعان. سونىڭ ءبارى – ادال ەڭبەگىنىڭ ارقاسى.
تۇرعىمباي قاستاي ۇلى ۇزاق جىلدان بەرى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ زىلدەي اۋىر سالماعىن كوتەرۋگە اتسالىسىپ كەلە جاتقان ازامات دەيدى اۋىلداستارى. ءبىر جاقسىسى, ادال ەڭبەكتىڭ تۋىن تىككەن شىرايلى شاڭىراقتا ءوسىپ-جەتىلگەن پەرزەنتتەرى دە اكە جولىن قۋىپ, تۋعان جەردىڭ ءتوسىن تۇلەتۋگە اتسالىسىپ ءجۇر.
– ۇلدارىمنىڭ ات جالىن تارتىپ مىنگەننەن كەيىن اكە سالعان سوقپاققا ءتۇسىپ, ەڭبەك الىپپەسىن باستاعانىنا قۋانىشتىمىن, – دەيدى وتاعاسى. – ءبىز ءبىر القاپتىڭ توسىندە بىرلەسە ەڭبەك ەتەمىز, ءبىلىم مەن تاجىريبەمىزدى بولىسەمىز. ارمان-مۇراتىمىز دا ءبىر. وسىنىڭ ءوزى وسكەن ۇياداعى ونەگەنىڭ ارقاسى.
تابىستى وتباسى جەرگىلىكتى جەردەگى ىنتىماقتىڭ ورىستەۋىنە دە زور ۇلەس قوسىپ كەلەدى. ۇلتتىق ونەر مەن مادەنيەتتى دامىتۋعا ۇزبەي اتسالىسادى. اۋىلدىڭ اجارىن كەلتىرەتىندەر دە وسىلار. جاقسى ءىستى كورگەن جاس بۋىن ەرتەڭ سالىموۆتەر اۋلەتى ءتارىزدى ەڭبەككە بەت بۇراتىنى ءسوزسىز.
اقمولا وبلىسى,
اقكول اۋدانى