ابايدىڭ «جيدەباي-ءبورىلى» مەملەكەتتىك مۋزەي-قورىعىندا اقىننىڭ 180 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان ءىس-شارالاردىڭ سالتاناتتى اشىلۋ ءراسىمى ءوتتى. بيىل ويشىل اقىننىڭ مەرەيتويىمەن قاتار حاكىم مۇراسىن كەڭ كولەمدە ناسيحاتتاپ, ۇلاعاتتى جولىن ۇلگى ەتىپ كەلە جاتقان قارا شاڭىراق – اباي مۋزەيىنىڭ 85 جىلدىق مەرەيتويى دا قاتار اتالىپ وتەدى.
وسىعان وراي مۋزەيدە قوس مەرەيتوي باستالىپ تا كەتتى. «اباي – الەمدىك ويدىڭ الىبى» جانە «اباي بەينەلەۋ ونەرىندە» اتتى مادەني-تانىمدىق كورمەلەردىڭ تۇساۋى كەسىلدى. ءىس-شارادا ءسوز العان اباي وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى جاسۇلان سارسەباەۆ, اباي مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى ۇلان ساعاديەۆ, وبلىستىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى مۇرات الين وسى وڭىرگە تانىمال زيالى قاۋىم وكىلدەرى مەن مادەنيەت جانە ونەر مەكەمەلەرىنىڭ قىزمەتكەرلەرىن اباي تويىمەن قۇتتىقتاپ, لەبىزدەرىن ءبىلدىردى. «قاراڭعى تۇندە تاۋ قالعىپ», «سەگىزاياق» سىندى اندەرى شىرقالىپ, جينالعان كوپشىلىك اباي اتىنداعى مۋزىكالى-دراما تەاترىنىڭ «جازا-نازا» تراگەدياسىنان ءۇزىندى تاماشالادى.
«اباي – الەمدىك ويدىڭ الىبى» اتتى كورمەدە مۋزەي قورىنداعى كىتاپتار مەن قولجازبالار, ەستەلىكتەر, تاقىرىپقا بايلانىستى تۇرمىستىق زاتتار مەن ەلەۋلى ەكسپوناتتار كورەرمەن نازارىنا ۇسىنىلدى. وندا ابايدىڭ 1909 جىلى سانكت-پەتەربۋرگتە باسىلعان تۇڭعىش ولەڭدەر جيناعى, 1922 جىلى قازان, 1933 جىلى قىزىلوردا قالالارىندا جارىققا شىققان كىتاپتارى قويىلدى.
ەل پرەزيدەنتى ق.توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىمەن جارىق كورگەن ا.قۇنانباي ۇلى شىعارمالارىنىڭ الەم تىلدەرىنە اۋدارىلعان 10 تومدىعى, اقىننىڭ ءار جىلدارى اتالىپ وتكەن مەرەيتويلارىنا وراي اباي مۋزەيىنىڭ اسىل قورىنا تابىستالعان كادەسىيلار دا مەيمانداردىڭ ەرەكشە تاڭدانىسىن تۋدىردى.
«اباي – بەينەلەۋ ونەرىندە» دەپ اتالاتىن كورمەدە ەلىمىزگە بەلگىلى قىلقالام شەبەرلەرى جاناتاي شاردەنوۆ, نۇربۇلان وتەپباەۆ, قايىر ورازعاليەۆ, ادىلقايىر جانتاسوۆ سىندى سۋرەتشىلەر سالعان اقىن بەينەسى قويىلدى. بۇلارعا قوسا حاكىم تۇلعاسىن الاشىمەن قاۋىشتىرعان باسقا دا تاڭداۋلى سۋرەتتەر شىعارىلىپتى. كەمەڭگەر تۇلعاسىن سومداۋ ارقىلى قازاق بەينەلەۋ ونەرىن بايىتقان بۇل تۋىندىلار اباي مۋزەيىنىڭ اسىل قورىن بايىتىپ قانا قويماي, ابايتانۋ ارناسىن كەڭەيتە تۇسەتىنى انىق.
«الىس-جاقىننان كەلەتىن قوناقتاردىڭ كوڭىل تارازىسىنا كەسكىندەمە, گرافيكا, كەستەلەۋ جانە تاعى باسقا تەحنيكامەن جاسالعان ف.حاسەنوۆ, ن.وتەپباەۆ, س.سۋحوۆ, ءا.جانتاسوۆ, و.قايىر, م.باقىتبەكوۆا, ت.شاپاعات, ا.بەلوۆ, ن.جارقىنباەۆ سياقتى سۋرەتشىلەردىڭ تىڭ تۋىندىلارى ۇسىنىلدى. بۇل تۋىندىلار مۋزەي قورىنا كەيىنگى جىلدارى تۇسكەندىكتەن, وسىعان دەيىن مۋزەي ەكسپوزيتسياسى مەن كورمەلەرگە شىقپاعان دۇنيەلەر», دەيدى اباي مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى ۇلان ساعاديەۆ.
اباي مۋزەيى العاش ىرگەتاسىن كوتەرگەن كۇننەن باستاپ اقىن تۇلعاسىن ارقاۋ ەتكەن بەينەلەۋ ونەرى تۋىندىلارىمەن تولىعىپ كەلەدى. بۇگىندە مۋزەي قورىندا 900-دەن اسا بەينەلەۋ ونەرىنىڭ تاڭداۋلى تۋىندىلارى ساقتالعان. اباي تاقىرىبى قاشاندا ونەر قايراتكەرلەرى ءۇشىن شىعارماشىلىقتىڭ قاينار كوزى بولىپ, قىلقالامدى سەرىك ەتكەن جاندارعا ەرەكشە شابىت سىيلايدى. ۋاقىت وتكەن سايىن اقىن تۇلعاسى بيىكتەپ قانا قويماي, ونىڭ كىندىك قانى تامعان تۋعان جەرىنىڭ تابيعاتى قىلقالام يەلەرىن تولعاندىرىپ, دۇنيەگە تالاي تۋىندى اكەلۋگە سەبەپ بولدى.
سەمەي