تۇلعالار تۇلەپ ۇشقان قاراشاڭىراق

سالتاناتتى جيىننىڭ شىمىلدىعى قازاق ءبىلىمىنىڭ قارا شاڭىراعى, ەلىمىزدەگى العاشقى وقۋ ورنى – ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ  وتكەنى مەن بۇگىنى تۋرالى دەرەكتى فيلممەن اشىلدى. ۇلى ويشىل ءابۋ ناسىر ءال-فارابي ەسىمىمەن اتالاتىن وقۋ ورداسىنان كۇنى بۇگىنگە دەيىن 200 مىڭنان اسا مامان تۇلەپ ۇشقان بولسا, ولاردىڭ قاتارىندا 80 اكادەميك, 130 مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى بار. قازىرگى ساتتە ۋنيۆەرسيتەتتە 3 265 وقىتۋشى-پروفەسسور, ونىڭ ىشىندە 24 اكادەميك, 623 عىلىم دوكتورى, 712 عىلىم كانديداتى, 582 PhD تابىستى ەڭبەك ەتىپ جاتىر.

مەرەيتويلىق ءىس-شارادا مەملەكەت باسشىسى ق.توقاەۆتىڭ قۇتتىقتاۋ حاتىن وقىپ, جىلى لەبىزىن جەتكىزگەن مەملەكەتتىك كەڭەسشى ەرلان قارين ىرگەلى وقۋ ورداسىنىڭ وقىتۋشى-پروفەسسورلار قۇرامى مەن ستۋدەنتتەردى ايتۋلى داتامەن قۇتتىقتادى.

«قادىرلى قاۋىم, بارشاڭىزدى ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قۇرىلعانىنا 90 جىل تولۋىمەن قۇتتىقتايمىن. بۇل – تۇتاس ءبىلىم جانە عىلىم سالاسىنىڭ مەرەيلى مەرەكەسى. قازۇۋ – ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرى. قاسيەتتى قاراشاڭىراق عاسىرعا جۋىق ۋاقىت ىشىندە ىرگەلى ءبىلىم ورداسىنا اينالدى. بىلىكتى ماماندار ۇستاحاناسى رەتىندە ءوزىنىڭ بىرەگەي ءداستۇرىن قالىپتاستىردى.  قازىرگى جاستار وسى ساباقتاستىقتى ساقتاپ, اعا بۋىننىڭ جولىن لايىقتى جالعاستىرىپ كەلەدى. ءبىلىم ورداسى بۇگىنگى مەرەيتويىنا زور جەتىستىكتەرمەن جەتىپ وتىر. بەدەلدى حالىقارالىق رەيتينگتەردە ورتالىق ازيا ايماعىنداعى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ كوشىن باستاۋى – سونىڭ ايقىن دالەلى. وسكەلەڭ ۇرپاقتى ءبىلىم, عىلىمعا باۋلىپ, ولاردىڭ بويىنا ادال ازاماتقا ءتان قاسيەتتەردى ءسىڭىرۋ جولىندا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن ۋنيۆەرسيتەت ۇجىمىنا شىنايى ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن. سىزدەر الداعى ۋاقىتتا دا وسى ميسسيانى ابىرويمەن اتقاراسىزدار دەپ سەنەمىن», دەلىنگەن قۇتتىقتاۋدا.

ءوز كەزەگىندە  ەرلان قارين ۋنيۆەر­سيەتتىڭ ەلىمىزدەگى ءبىلىم مەن عىلىم سالا­سىنا قوسىپ جاتقان قوماقتى ۇلەسىنە توقتالىپ, پرەزيدەنتتىڭ باستاماسىمەن جۇزەگە اسىپ جاتقان مىندەتتەردىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى.

«بيىل ەلىمىز ءۇشىن ءتۇرلى سىناق­تارعا تولى بولدى. بىراق سوعان قاراماس­تان, العان باعىتىمىزدان اۋىتقىماي, العا قوي­عان ماقساتتارىمىزدى جۇزەگە اسىردىق. بۇگىندە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن ەلىمىز­دە ۇلكەن اۋقىمدى جانە تەرەڭ وزگەرىستەر جۇزەگە اسىپ جاتىر. بيىلدىڭ وزىندە جالپى قۇنى, 1,2 تريلليوندى قۇرايتىن 169 كاسىپورىن, ءوندىرىس ورىندارى ىسكە قوسىلىپ, 14 مىڭنان استام جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى. قازىرگى كەزەڭدە ەلىمىز عانا ەمەس بۇكىل الەم سىناق ۇستىندە تۇر. مەملەكەت باسشىسى جۇرگىزىپ وتىرعان ساياساتتىڭ تۇپكى ماقساتى – مەملەكەت ىرگەسىن مىقتى بەكەمدەپ, قۋاتىن ارتتىرۋ. سوندىقتان ەل دامۋى جولىنداعى ماقسات-مۇددەلەردى ىسكە اسىرۋدا مەيلىنشە توپتاسىپ, جۇمىلا اتقارۋىمىز كەرەك. ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەت قاشاندا پاراساتتىلىقتىڭ, ءبىلىم مەن جاڭاشىلدىقتىڭ ورداسى بولىپ كەلەدى. قاي كەزدە دە وسى مارتەبەلى بيىگىنەن تومەن­دەمەسىن», دەدى ول.

جيىن بارىسىندا مەملەكەتتىك كەڭەس­شى ەرلان قارين ۋنيۆەرسيتەتتىڭ قىزمەت­كەرلەرىنە مەملەكەتتىك ناگرادالار مەن جاس عالىمدارعا پاتەر كىلتىن تابىس ەتتى.

سالتاناتتى جيىن بارىسىندا رەكتور جانسەيىت تۇيمەباەۆ وقۋ ورداسىنىڭ عىلىمي زەرتتەۋ, يننوۆاتسيالىق قىزمەتى­نىڭ ناتيجەلەرى مەن جەتىستىگىنە توقتالدى.

«بۇگىنگى كۇننىڭ ۋنيۆەرسيتەت ءۇشىن عانا ەمەس, ەل دامۋىنداعى تاريحي ماڭىزى زور. ەلىمىزدى ەكونوميكالىق وسىمگە جەتكىزەتىن – ساپالى ءبىلىم مەن ىرگەلى عىلىم. مەملە­كەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «قازىر – عىلىم مەن ءبىلىمنىڭ زامانى. وتانىمىزدى كوركەيتەمىز دەسەك, ەڭ الدىمەن, وسى ەكى سالانى دامىتۋىمىز كەرەك» دەپ العا قويعان مىندەتىن ۋنيۆەرسيتەت ۇجىمى ءار سالادا جۇزەگە تابىستى جۇزەگە اسىرىپ جاتىر. ستۋدەنت جاستارىمىز مادەنيەتتى, اسەمپاز, ءبىلىمپاز بولۋعا بار كۇش-جىگەرىن سالىپ كەلەدى. پرەزيدەنتتىڭ ء«بىز كوشكە ىلەسەتىن ەمەس, كوشتى باستايتىن ەلدەردىڭ قاتارىندا بولۋىمىز كەرەك»  دەگەن ءسوزىن ۋنيۆەرسيتەت ۇجىمى ءوز قىزمەتىندە ءاردايىم باستى باعدار ەتىپ ۇستانعان. ءارى قاراي دا ۋنيۆەرسيتەت عىلىمي الەۋەتىن نىعايتىپ,  بارلىق سالاعا يننوۆاتسيالىق تاسىلدەر ەنگىزۋدى جوعارى دەڭگەيدە جالعاستىرا بەرەتىن بولادى», دەپ اتاپ ءوتتى رەكتور.

سونداي-اق جيىنعا عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەك, الماتى قالاسى اكىمى ەربولات دوساەۆ, شەتەل­دىك قوناقتار, مەملەكەت جانە قوعام قاي­رات­كەرلەرى, وقۋ ورداسىنىڭ وقىتۋشى­لارى, ستۋدەنتتەرى قاتىسىپ,  ۋنيۆەرسيتەت ۇجىمىن مەرەيتويىمەن قۇتتىقتادى.

وقىتۋشى-پروفەسسورلار قۇرامى اتىنان ءسوز العان شەتەل فيلولوگياسى جانە اۋدارما ءىسى كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى ەلەونورا سۇلەيمەنوۆا: «قازۇۋ حالىقارالىق رەيتينگتەردە ءوزىنىڭ پوزيتسياسىن جوعارىلاتىپ, الەمنىڭ كوشباسشى جوعارى وقۋ ورىندارىمەن باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن كورسەتىپ كەلەدى.  وقۋ ورنى قايتا ورلەۋ ءداۋىرىن باستان وتكەرىپ, جىلدام ءارى ساپالى تۇرعىدان جاڭارىپ جاتىر. ينفراقۇرىلىمدى نىعايتۋمەن قاتار عىلىمي جەتىستىكتەردى, جاڭا جوعارى تەحنولوگيالىق ونىمدەردى, ءبىلىم بەرۋ, اكادەميالىق ۇتقىرلىق جانە قوس ديپ­لومدى باعدارلامالار ءساتتى جۇزەگە اسىپ جاتىر. قازۇۋ – الەمدىك دەڭگەيدەگى زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى رەتىندە ستراتەگيالىق مىندەتتەرگە دەن قويا وتىرىپ, ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا لايىقتى ۇلەس قوسىپ كەلەدى», دەپ اتاپ ءوتتى.

ءىc-شارا بارىسىندا ۋنيۆەرسيتەت جەتىستىكتەرى مەن حالىقارا­لىق بايلانىستار جانە عىلىمي-يننوۆا­تسيالىق جوبالارىنا ارنالعان كورمە ۇيىمداستىرىلىپ, مۇناي-حيميا, ءىت, مەديتسينا, جاساندى ينتەللەكت, بيولوگيا, فيزيكا, عارىشتىق تەحنولوگيا, گەوگرافيا سالالارى بويىنشا جۇرگىزىلىپ جات­قان يننوۆاتسيالىق جوبالاردىڭ ناتي­جەسى تانىستىرىلدى. بۇگىندە ۋنيۆەرسي­تەتتە جالپى قۇنى 36 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 400-دەن استام جوبا جۇزەگە استى. قازىرگى كەزدە وقۋ ورداسىندا  7 عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتى, 140 عىلىمي زەرتحانا, 34 عىلىمي ورتالىق پەن 2 ۇجىمدىق پايدالانۋ زەرتحاناسى جۇمىس ىستەپ جاتىر.

سالتاناتتى جيىن قاتىسۋشىلاردىڭ جىلى لەبىزىمەن جالعاسىن تاۋىپ, مەرەيتويلىق كونتسەرتكە ۇلاستى.

الماتى