ءبىلىم سالاسىندا وقىتۋمەن بىرگە, قوعامدىق قىزمەتىن قاتار الىپ, ۇلت ۇپايىن تۇگەندەۋ جولىندا قاجىرلى ەڭبەك ەتكەندەر از ەمەس. سولاردىڭ ءبىرى – ارداقتى ارداگەر ەركىن داۋەش ۇلى. «كەۋدەسى جاقسىلاردىڭ التىن ساندىق» دەمەكشى, جاستاردى وتانسۇيگىشتىككە تاربيەلەۋدە اقساقالدىڭ ونەگەلى ءومىرى كەيىنگى بۋىنعا قاشاندا ونەگە بولماق.
جوعارى وقۋ ورنىن بىتىرگەننەن كەيىن مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ وقۋ-وندىرىستىك ماسەلەلەر جونىندەگى ورىنباسارى قىزمەتىنەن باستاپ, ەڭبەكتە ىسىلۋ مەن جەتىلۋدىڭ بارلىق ساتىلارىنان وتكەن ەركىن داۋەش ۇلى كەمەلىنە كەلىپ, كەر جورعاسىنا مىنگەن كەزىندە اقمولا وبلىسىنداعى اقكول اۋدانىنىڭ ءبىلىم سالاسىن باسقاردى. وسى تۇستا ول ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتىن بارىنشا كورسەتە ءبىلدى. اسىرەسە قازاق ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋگە بەل شەشە كىرىستى. سەنەسىز بە, وسى قىزمەتكە كەلگەندە اۋداندا ءبىر عانا قازاق مەكتەبى بولعان. سودان بىلىكتى باسشى قۇرمەتتى دەمالىسقا شىققانشا 7 تازا قازاق مەكتەبىمەن قوسا, 14 ارالاس مەكتەپتىڭ ىرگەتاسىن قالادى. ءتىپتى كەڭەس وكىمەتى قۇلاعاننان كەيىن ءبىلىم وشاقتارى بىرىنەن سوڭ ءبىرى جابىلىپ جاتقاندا ەركىن داۋەش ۇلىنىڭ قولداۋىمەن بۇل اۋداندا بىردە-ءبىر مەكتەپ جابىلماعان. وسىلايشا, باسقا ۇلت باسىمدىق تانىتقان وڭىرگە قازاقي رۋح قايتا ورالا باستادى.
وقۋشىلاردىڭ كوكىرەگىنە ءبىلىم ءنارىن قۇيۋمەن قاتار, جۇرت ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىگى مول جۇمىستاردى ابىرويلى اتقارعان ابزال اعا 2002 جىلدىڭ قازان ايىندا زەينەتكە شىعىپ, استانا قالاسىنا قونىس اۋداردى. قارەكەتسىز وتىرۋدى مۇلدە مويىنداۋعا جوق ەراعانىڭ تاعى ءبىر ەرەكشە قاسيەتى – قالامگەرلىگى. جاسىنىڭ ۇلعايعانىنا قاراماستان, اقپارات قۇرالدارىنا حات-حابارلار, تولعامدى وي-پىكىرلەر جازۋدان قول ۇزبەي كەلەدى. «ارقا اجارى», «اقكول ءوڭىرى», «استانا اقشامى», «ەگەمەن قازاقستان» گازەتتەرىنە جاريالانعان وقىلىمدى دۇنيەلەرىنىڭ استارىندا تولعاۋى توقسان تىرشىلىكتىڭ نەبىر تۇيتكىلدەرى جاتىر. ەركىن اعا قوزعاعان تاقىرىپتاردىڭ سالماقتى بولاتىنى سونداي, بيلىك باسىنداعىلاردىڭ سول ماسەلەگە دەرەۋ ءمان بەرىپ جاتاتىنى دا بەلگىلى.
«ەل-مۇددەسىنە ساي كەلەدى-اۋ دەگەن پىكىرلەرىمدى قالىڭ جۇرتشىلىق نازارىنا ۇسىنۋدى ازاماتتىق پارىزىم دەپ بىلەمىن. ءومىرىمنىڭ كوبىن حالىقپەن ارالاستىقتا وتكىزگەن ماعان مۇنىڭ ءوزى زەينەتكەر شاعىمدا زەرىكتىرمەس تىرلىككە اينالدى. ءوزىم تۋىپ وسكەن امانگەلدى اۋىلىنىڭ قازىرگى جايى جانىما باتادى. ونىڭ شاش-ەتەكتەن شەشىلمەي جاتقان پروبلەمالارى تۋراسىندا «ارقا اجارى» گازەتىندە «كەلەشەگىڭ نە بولادى, امانگەلدىم؟» دەگەن ماقالام جاريالانعان. وسىدان سوڭ ىلە-شالا اۋىلعا كوپىر سالىندى. ودان بولەك, «ەگەمەن قازاقستاندا» جارىق كورگەن «الىپپە نەدەن جازىقتى بولدى؟» اتتى كولەمدى ماقالامىزدان سوڭ, سول كەزدەگى ءبىلىم ءمينيسترى «كەلەسى جىلى الىپپەنى وقىتۋعا كىرىسەمىز», دەپ جاۋاپ قاتتى. دەمەك, وسىناۋ يگىلىكتى ىستەرگە باستاماشى بولۋعا مەنىڭ دە ماقالامنىڭ سەبى تيگەن بولسا كەرەك», دەيدى اقساقال.
ەركىن قاريانىڭ قالامگەرلىگى ءوز الدىنا دا, قايراتكەرلىگى ءبىر توبە. 1938–1945 جىلدارى اقكول اۋدانىنداعى «امانگەلدى» ۇجىمشارىن باسقارعان, جازىقسىز جالانىڭ قۇربانى بولعان باۋكە قۇلماعامبەتوۆتى اقتاپ الۋى اۋىز تولتىرارلىق عيبراتتى ءىس. سونىمەن قاتار جۇمابەك تاشەنوۆ, جايىق بەكتۇروۆ, تۇرسىنبەك كاكىشەۆ, ساعادات نۇرماعامبەتوۆ سىندى ەر ەسىمدەرىن ەل ەسىندە ساقتاۋ جولىندا ەرەكشە ەڭبەك ەتتى. ول جۇمىستاردىڭ ناتيجەلەرى دە كوپ كوڭىلىنەن شىققانى راس. ماسەلەن, 17 جىل بويى جازۋشى جايىق بەكتۇروۆ تۋرالى كوتەرگەن وي-پىكىرلەرى وڭ ناتيجەلەرىن بەرىپ كەلەدى. ءوزى دە قاراپ قالماي «جانى جايساڭ جايىق اعا» دەگەن ەلتانىمدىق كىتاپ جازىپ شىقتى. جازۋشىنىڭ ەسىمىن ۇرپاققا تانىتۋ, ماڭگىلىككە ەستە ساقتاۋ ماقساتىندا ءبىراز جۇمىس اتقاردى. ول كىسىنىڭ ءومىر جولى تۋراسىندا تالاي ماقالا جازدى, كوشە مەن مەكتەپ اتىن بەرۋگە تىكەلەي اتسالىستى. ەرەكشە ءبىر اتاپ وتەرلىگى, اقساقال قانشاما تەر توگىپ, كوز مايىن تاۋىسىپ, ۋاقىتىن سارپ ەتىپ جازعان بۇل قۇندى دۇنيەلەرىن باسپادان ءوز قاراجاتىنا شىعارادى. «بۇل جۇمىسىم ءۇشىن ەشكىمنەن ماراپات تا, العىس تا دامەتپەيمىن. باستىسى تۇلعانىڭ تاعىلىمدى ءومىرىن كەلەشەك ۇرپاقتىڭ جادىندا جاڭعىرتسام بولدى», دەيدى ەركىن داۋەش ۇلى.
سەكسەن جاستىڭ بەلورتاسىنا يەك ارتقان تۇستا دا ءوڭىنىڭ ءارىن تايدىرماعان كەلىستى دە كەربەز اقساقالدىڭ ءجۇرىسى دە, قيمىل-قارەكەتى دە شيراق. سەبەبى سالاماتتى ءومىر سالتى – ونىڭ ەجەلگى دوسى. تاڭعى التى جارىمنان تۇرىپ قاراپايىم جاتتىعۋلار جاساپ, ىلە-شالا سكانديناۆيالىق قوس تاياقپەن ساياباقتا ون مىڭ قادام ءجۇرۋى ادەتكە اينالعان. ءار كۇندى بوس وتكىزبەيتىن ارداگەر ەڭبەكقورلىعىن اۋلەتى ماقتانىشپەن ونەگە ەتسە, ەلى ونى كوپتىڭ مۇڭىن مۇڭداپ, جوعىن جوقتايتىن ازامات دەپ قۇرمەت تۇتادى. وتباسى تۋرالى ءسوز بولعاندا ول الدىمەن قوساعىن ەرەكشە ىلتيپاتپەن تىلگە تيەك ەتەدى. «زايىبىم حاميلا قۇلبەكقىزى ەكەۋمىز 1963 جىلى وتاۋ قۇردىق. قاراعاندى پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنىڭ تۇلەگى, ەكەۋمىز دە ءبىلىم سالاسىنىڭ ۇزدىگىمىز. ەڭبەك ءوتىلىمىزدى قوسقاندا بارلىعى 114 جىل», دەيدى اقساقال.
باۋىرىنان وربىگەن التى بالا مەن سولاردان سۇيگەن نەمەرەلەرىنىڭ قىزىعىنا تويماي باقىتتى عۇمىر كەشىپ جاتقان قادىرمەندى قاريا ءالى دە قاتاردان قالماي, جاستارىمىزدى وتانشىلدىق رۋحتا تاربيەلەۋ ىسىنە ءوز ۇلەسىن قوسىپ جۇرگەنىن اتاپ وتكەنىمىز ابزال. سوندىقتان قايراتكەر قاريانىڭ عيبراتتى عۇمىرى كەيىنگى ۇرپاققا وشپەس ونەگە بولسا كەرەك.