ق.ساتباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ 90 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان ءىس-شارالار اياسىندا اتالعان وقۋ ورنىندا جوعارى تەحنولوگيالىق «FabLab SU» ورتالىعى اشىلدى. زەرتحانادا ستۋدەنتتەر, عالىمدار مەن تاجىريبەلى ينجەنەرلەر زاماناۋي جابدىقتاردى پايدالانا وتىرىپ, وزىق يدەيالارىن جۇزەگە اسىرادى.
جاڭا زەرتحانا 3D پرينتەرلەرمەن, ساندىق باعدارلامالىق باسقارۋ ستانوكتارى, جوبالاۋ مەن مودەل جاساۋعا ارنالعان باعدارلامالارمەن قامتاماسىز ەتىلگەن. ماسساچۋسەتس تەحنولوگيالىق ينستيتۋتىنىڭ ستاندارتتارىنا نەگىزدەلىپ جاسالعان جاھاندىق «FabLab» زەرتحانالار قاۋىمداستىعىنىڭ ءبىر بولشەگى سانالادى. بۇل قاۋىمداستىق دۇنيەجۇزىندە 2 مىڭنان استام يننوۆاتسيالىق ورتالىقتى بىرىكتىرەدى. تانىمالدىلىعى جوعارى ۇيىمعا كىرۋ تۋرالى كەلىسىمگە ساتباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى دەلەگاتسياسى MIT ۋنيۆەرسيتەتىنە جاساعان ساپارى بارىسىندا قول جەتكىزدى.
زەرتحانانىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەك قاتىسىپ, ۋنيۆەرسيتەتتەردى تەك مەملەكەت قارجىسىنا عانا ەمەس, سونداي-اق بيزنەس ەسەبىنەن دە قولداۋ كورسەتىپ, تۇرلەندىرۋ قاجەتتىگىن جەتكىزدى.
– ەلىمىزدە قارجىلاندىرۋدىڭ 80 پايىزدان استامى مەملەكەت ەسەبىنەن, ياعني مينيسترلىك بيۋدجەتى, گرانتتىق جانە ماقساتتىق باعدارلامالار تاراپىنان جۇزەگە اسىپ كەلەدى. مىسالى, امەريكا ەلىندە بۇل باعىتتىڭ 70 پايىزدان استامى جەكەمەنشىك كورپوراتسيالار ەسەبىنەن قارجىلاندىرىلادى. ەگەر دە بۇرىن جابىق عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنا كوبىرەك كوڭىل بولىنگەن بولسا, قازىر الەمدىك تاجىريبەگە سايكەس ۋنيۆەرسيتەتتەر عىلىمي وي-پىكىردىڭ ورتالىعىنا اينالىپ وتىر, – دەدى مينيستر.
«MIT FabLab» زەرتحاناسىنىڭ باسشىسى رۋسلان مۇقانوۆتىڭ ايتۋىنشا, ستۋدەنتتەر مۇندا جوبالار ازىرلەۋمەن عانا ەمەس, قوسىمشا بىلىكتىلىكتى, ياعني تسيفرلىق جوبالاۋشى-ينجەنەر, رەۆەرس-ينجەنەر جانە ساندىق باعدارلامالىق باسقارۋ ستانوكتارى وپەراتورى كاسىبي بىلىكتىلىگىن قاتار مەڭگەرەدى. زەرتحانا وقۋ-جاتتىعۋعا قاجەتتى بارلىق قۇرال-جابدىقپەن قامتىلعان.
«Fab Labs» زەرتحانالارى كوبىنە جوبالاۋ جانە پراكتيكالىق Stem-ءبىلىم بەرۋ پلاتفورماسى رەتىندە ءجيى پايدالانىلادى. جەلى بۇكىل الەمدە ينجەنەرلەر مەن ونەرتاپقىشتار اراسىندا ءوزارا ءبىلىم الماسۋدى قولداۋ ارقىلى ينكليۋزيۆتى دامۋعا ىقپال ەتەدى. ستۋدەنتتەر وزدەرىن قىزىقتىراتىن يدەيادان باستاپ, ىسكە اسىرۋعا دەيىنگى بارلىق وندىرىستىك تسيكلدى ىسكە اسىرادى.
ق.ساتباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى مەيرام بەگەنتاەۆ MIT-پەن اراداعى ىنتىماقتاستىق «زەرتتەۋ جۇرگىزە وتىرىپ وقىتۋ» قاعيداتىن تولىقتاي جۇزەگە اسىرۋعا ىقپال ەتەتىنىن اتاپ ءوتتى. ال تۇراقتى بولاشاقتى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن زەرتتەۋشىلەر مەن ونەرتاپقىشتاردىڭ كۇش-جىگەرىن بىرىكتىرۋ ناتيجەسىندە ستۋدەنتتەردىڭ ءىس-تاجىريبەدەگى زاماناۋي داعدىلارى قالىپتاسادى.
زەرتحانانىڭ اشىلۋىنا قازاقستاندا بىرەگەي تەحنيكالىق كەڭىستىك قۇرعان «Lenovo», «KazTechInnovations», «Best Vision Technologies» سەكىلدى كوپتەگەن جەتەكشى كومپانيا اتسالىستى. وعان ەلىمىزدەگى ەڭ ءىرى 3D-پرينتەرى, ءۇش ولشەمدى سكانەر جاساۋعا ارنالعان جابدىق, پروتوتيپ جاساۋعا ارنالعان تولىق تەحنولوگيالىق جەلى جانە «Dmg mori» كومپانياسىنىڭ وڭدەۋ ورتالىعى ورناتىلعان. وسىنىڭ بارلىعى زەرتحانانى تەك وقۋ ماقساتىندا عانا ەمەس, ناقتى وندىرىستىك تاپسىرمالار مەن كوممەرتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا قولدانۋدى ماقسات ەتەدى. سونداي-اق بۇل زەرتحانا شەتەلدىك ۋنيۆەرسيتەتتەر زەرتحانالارىمەن ىقپالداستىعى اياسىندا قول جەتكىزگەن ءبىلىم, يننوۆاتسيالىق جەتىستىكتەرىمەن الماسۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ق.ساتباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىندەگى «FabLab» زەرتحاناسىنىڭ كەلەم دەۋشىلەرگە ەسىگى ءار كەز اشىق. ەلىمىزدەگى دارىندى جاس ينجەنەرلەرگە زەرتحانادا جۇمىس ىستەۋگە مۇمكىندىك كوپ. وسىعان بايلانىستى «FabLab» الاڭىندا وقۋشىلاردى وقىتۋ ماقساتىندا الماتى مەكتەپتەرىمەن كەلىسىم جاسالدى.
الماتى