مىڭ بوياۋلى الماتى تۋريستەرگە نەسىمەن قىزىق؟ وسى ساۋالعا ناقتى جاۋاپ تابۋ ماقساتىندا العاش رەت مەگاپوليسكە تابانى تيگەن ساياحاتشىلاردىڭ ورتاشا ستاتيستيكالىق بەينەسى جاسالدى.
قازىر الماتىعا 50 باعىتتا تىكەلەي اۋە رەيسى قاتىنايدى, 82 مەملەكەتتىڭ ازاماتتارىنا ۆيزاسىز رەجىم جاسالعان. البەتتە, مۇنداي ناقتى شارالار تۋريستەر لەگىنىڭ وسۋىنە ەلەۋلى ىقپالىن تيگىزىپ وتىر.
سونىمەن الماتىعا كەلەتىن تۋريستەردىڭ ورتاشا ستاتيستيكالىق بەينەسى قانداي دەگەن ساۋالعا كەلەتىن بولساق, بۇل ساراپتاماعا «Almaty Tourism Bureau» ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ جانە رەفورمالار اگەنتتىگىنە قاراستى ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ الماتى قالالىق دەپارتامەنتى مۇرىندىق بولىپ, «Mastercard» قولداۋ تانىتقان. «Tourism Insights» اناليتيكالىق پلاتفورماسىنىڭ مالىمەتتەرىن تالداي كەلە, شەتەلدىك تۋريستەردىڭ باسىم بولىگى الماتىعا دوستارىمەن كەلەتىنىن, جالعىز ساياحاتتايتىندار 26-35 جاس ارالىعىنداعى ەر ادامدار ەكەندىگىن انىقتاعان. شەتەلدىك قوناقتار مادەني دۋماندار مەن ەكوتۋريزمدى قالايدى دەسەك, 42%-ى قوناقۇيلەرگە توقتايدى. ورتاشا العاندا, شەتەلدىك مەيماندار الماتىدا 5 كۇندەي ايالداپ, كۇنىنە شامامەن 334 دوللار جۇمسايدى.
ال ىشكى تۋريمزگە كەلەتىن بولساق, بۇل نەگىزىنەن 18-25 جاس ارالىعىنداعى ەر ادامدار, ولار كوبىنەسە تۋىستارىنىڭ ۇيىنە بارادى نەمەسە حوستەلدەردە توقتاعاندى قالايدى. وتاندىق تۋريستەر شامامەن كۇنىنە 38 دوللارداي اقشا جۇمساپ, 2 كۇندەي قىدىرادى. ال شەتەلدىك تۋريستەردىڭ ءوز ەلىمىزدىڭ ساياحاتشىلارىنا قاراعاندا شىعىندارى 8,7 ەسەگە كوپ. دەمەك وسىنشا قاراجات قالدىرادى دەگەن ءسوز.
جالپى, پاندەميادان كەيىنگى الماتىنىڭ تۋريستىك سالاسىندا تۇراقتى ىلگەرىلەۋ بار. 2024 جىلدىڭ تەك العاشقى جارتىجىلدىعىندا الماتىعا كەلگەن تۋريستەر سانى 10,1%-عا ارتىپ, 1 070 358 ادامعا جەتتى. شەتەلدىك تۋريستەر سەگمەنتىندە ايتارلىقتاي ءوسىم بايقالىپ, ولاردىڭ سانى وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 15,6%-عا ارتىپ, 302 358 ادامعا جەتىپ وتىر. بۇل ەلىمىزدەگى جالپى تۋريست اعىنىنىڭ 53,3%-ىن قۇرايدى.
قىسقاسى, 2024 جىلدىڭ العاشقى سەگىز ايىندا الماتىنىڭ تۋريزمنەن تۇسەتىن سالىعى 62,5 ملرد تەڭگەگە جەتىپ, وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 39,5%-عا وسكەن. نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيالار 72,3%-عا ارتىپ, ورنالاستىرۋ ورىندارى كورسەتكەن قىزمەتتەردىڭ كولەمى 32,5%-عا ۇلعايدى. البەتتە, دەرەكتەر الماتىعا تۋريستەردىڭ قىزىعۋشىلىعى ارتىپ كەلە جاتقانىن دايەكتەيدى.
تاقىرىپقا ورايلاس, قازىردە الماتىدا تۋريستەردىڭ ارقاسىندا قاناعاتتانۋ يندەكسى تۋريستەردىڭ ارقاسىندا 9,8%-عا وسكەنىن دە ايتا كەتۋگە بولادى. بۇل كورسەتكىش جىل اياعىنا دەيىن قۇبىلۋى عاجاپ ەمەس, الايدا كەرى كەتە قويماس. سونىمەن الماتىدا تۋريستەردىڭ قاناعاتتانۋ يندەكسى (GTPI) 9,8%-عا ارتىپ, 76,61-گە جەتكەن.
تۋريستىك ەرەكشەلىكتەردى تالداۋ ولاردىڭ كوپشىلىگى الماتىعا تاۋلار مەن تابيعاتتى تاماشالاۋعا كەلەتىندىگىن كورسەتەدى (43%). ونەر ەكىنشى ورىندا (21%), بەلسەندى ءومىر سالتى – 17%, ازىق-ت ۇلىك پەن ساۋدا سايكەسىنشە 3%, 5%-دى قۇرايدى. الماتى تۋريستەرى ەۋروپا مەن ازيانى داستارقاندا توعىستىرا الاتىن ۇلتتىق تاعامداردى دا, گاسترونوميالىق تاڭسىق استاردىڭ ءدامىن دە تاتا الادى.
ماسەلەن, بيىلعى قاڭتار-ءساۋىر ايلارىندا عانا الماتى باعىتىنا بيلەتتەردى برونداۋ 69 مىڭعا دەيىن وسكەن, بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 53,1%-عا ارتىق. برونداۋ ستاتيستيكاسى جونىنەن تۇركيادان كەلگەندەر 24,3 مىڭ (+32,5%), ودان كەيىنگى ورىنداردا – وڭتۇستىك كورەيا مەن بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى.
جىل باسىندا الماتى باعىتىندا بيلەت ىزدەۋدە ءۇندىستان, قىتاي مەن تۇركيا ازاماتتارى كوش باستاپ تۇر. Mastercard مالىمەتتەرىنە سۇيەنسەك, بيلەتتەردى بەلسەندى تۇردە ىزدەيتىن ءاربىر ميلليون تۇرعىنعا 526 ادامنان كەلەدى, بۇل بۇرناعى جىلدان 172 ادامعا كوپ, ال بيلەتتەردى ىزدەۋ ساياحاتقا دەيىن 84 كۇن بۇرىن باستالادى.
دەگەنمەن الماتى ءتۋريزمى تۋرالى اڭگىمە قوزعالعاندا, اينالىپ وتپەيتىن ءبىر ماسەلە بار. ءسوز جوق, مەگاپوليسكە جولى تۇسكەن شەتەلدىك قوناقتار مەدەۋ مۇز ايدىنى, شىمبۇلاق شاتقالدارىن كورمەي كەتپەيدى. تاۋ تۋريزمىنە اۋەس, ەكسترەمالدى سپورت تۇرلەرى مەن تاۋ-تاس كەزگەندى سۇيەتىن جيھانكەزدەر الماتىعا ات باسىن ارنايى بۇرادى. الايدا تاۋدا تۇماندى, جاۋىندى كەزدەردە كەيدە اداسىپ كەتەتىن تۋريستەردى ايتپاعاندا, قاۋىپتى جاعدايلارعا دۋشار بولىپ جاتاتىندارى دا تابىلادى. سوندىقتان قازىرگى كۇندەرى الپينيستەر قۇتقارۋشىلاردى ەكسترەمالدى جاعدايدا جۇمىس ىستەۋگە ماشىقتاندىرىپ جاتقانىنا ەرەكشە توقتالا كەتكەن ءجون.
مىسالى, 2024 جىلعى 5 قىركۇيەك پەن 1 قازان ارالىعىندا «تۇيىق سۋ» الپينيستىك لاگەرىندە رەسپۋبليكالىق جەدەل-قۇتقارۋ جاساعىنىڭ قۇتقارۋشىلارىنا «باستاپقى دايىندىق» باعدارلاماسى جونىندە وقىتۋ جۇمىستارى ءوتتى. قۇتقارۋشىلاردى ۇيرەتۋ, باۋلۋ جۇمىستارى الماتى قالاسىنىڭ الپينيزم فەدەراتسياسىنىڭ تاجىريبەلى نۇسقاۋشىلارىنىڭ جەتەكشىلىگىمەن جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇل جوباعا الماتى قالاسىنىڭ تۋريزم باسقارماسى مۇرىندىق بولىپ وتىر.
وقۋ باعدارلاماسى قۇتقارۋ وپەراتسيالارىنىڭ نەگىزگى قاعيداتتارى مەن ادىستەرىن مەڭگەرۋگە, سونداي-اق توتەنشە جاعدايلاردا ۇيىمداستىرۋ, باسقارۋ داعدىلارىن دامىتۋعا باعىتتالعان تەوريالىق, پراكتيكالىق ساباقتاردان تۇرادى.
تەوريالىق دايىندىق بارىسىندا قۇتقارۋشىلار قۇتقارۋ وپەراتسيالارىن جوسپارلاۋدىڭ نەگىزگى اسپەكتىلەرىن, قاۋىپتى جاعدايلاردى باعالاۋدى, ارنايى الپينيستىك قۇرال-جابدىقتاردى قولدانۋدى, تاۋلى جاعدايدا العاشقى مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ تەحنيكاسىن ۇيرەنبەك. قۇتقارۋ توپتارى اراسىنداعى ءوزارا بايلانىس پەن ءىس-قيمىلداردى ۇيلەسىمدى جوسپارلاۋ ماسەلەلەرىنە ايرىقشا نازار اۋدارىلاتىنى ايتىلعان.
ال تاجىريبە جۇزىندەگى دايىندىقتار ناقتى تاۋلى رەلەف جاعدايىندا 1-2 كۇردەلىلىك دەڭگەيىندەگى ىلە الاتاۋىنىڭ كلاسسيفيكاتسيالانعان الپينيستىك مارشرۋتتارىندا 3-رازرياد ءنورماتيۆىن ورىنداۋ ارقىلى ىسكە اسادى. بۇل قۇتقارۋشىلارعا ادام اياعى باسپاعان قيىن ءارى ەكسترەمالدى جاعدايلاردا جۇمىس ىستەۋگە قاجەتتى داعدىلاردى الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. جاتتىعۋلار بەتكەيلەرگە كوتەرىلۋ, ءتۇسۋ, زارداپ شەككەندەردى ەۆاكۋاتسيالاۋ, ارقان, باسقا دا ارنايى الپينيستىك قۇرال-جابدىقتاردى قولدانۋ ارقىلى قۇتقارۋ وپەراتسيالارىن جۇرگىزۋگە باعىتتالعان.
«باستاپقى دايىندىق» باعدارلاماسىمەن قۇتقارۋشىلاردى دايىنداۋ الماتى تاۋلى ايماقتارىندا تۋريستەردىڭ قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وقىتۋ ناتيجەسىندە قۇتقارۋشىلار توتەنشە جاعدايلاردا جەدەل ارەكەت ەتىپ, مەگاپوليس قوناقتارى مەن تۇرعىندارىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتە الادى.
الماتى