پەداگوگتەر اۋلەتى

ول العاشىندا ماتەماتيكا­دان ساباق بەرەتىن, كەيىن مەكتەپ­تەگى مامان تاپشىلىعىنا باي­لانىس­تى حيميا ءپانى بويىنشا قايتا دايارلاۋدان ءوتتى. ءسويتىپ, قازىرگى كەزدە ەكى ءپاندى قاتار وقىتىپ ءجۇر.

قوسكول – وبلىس ورتالىعى­نان شالعايدا ورنالاسقان اۋىل. قازىر قايتا ينتەرنەتتىڭ كو­مە­­گى­مەن الىس تا جاقىنعا اينا­لىپ قالدى. ايتپەسە, بۇرىن باس­قا ارىپتەستەرمەن تاجىريبە ال­ماسۋ­دىڭ ءوزى اجەپتاۋىر كۇش­كە تۇ­سەتىن. وبلىس, اۋدان ورتا­لىق­تارىنا جەتۋ قيامەت بولا­تىن. بۇگىنگى تاڭدا اۋىلدىڭ ىر­گە­سىنەن جەزقازعان-بەينەۋ تە­مىر­­جولى ءوتىپ جاتىر. ءبىر جا­عى بۇل دا جاقسى بولدى. اري­­نە, قانداي جاعداي بولسا دا, مۇعا­لىمگە جۇكتەلەتىن مىن­دەت ەش­­قاشان جەڭىلدەمەيدى. شايزات دۇيسەنقىزى مەكتەپ­تەگى وقۋ ءىسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى رەتىن­دە ارىپ­تەستەرىنە وسىنى ۇنە­مى ەسكەرتىپ وتىرادى. ويت­كەنى بۇگىنگى شاكىرت – ەرتەڭگى مامان. «شىبىق­تىڭ ءتۇزۋ ءوسۋى – باعبانىنان» دەسەك, ۇرپاق­تىڭ زامانعا ساي قالىپ­تاسۋى – ۇستازى­نان.

شايزاتتىڭ ويىنشا, ۇستاز دا ۇنەمى ىزدەنىس ۇستىندە بولۋى كەرەك. ۇزدىكسىز ىزدەنىس, تىنىم­سىز ەڭبەك قانا مۇعالىمنىڭ مەرەيىن كوتەرەدى, ابىرويعا جەتكىزەدى. ول «ۇستاز دەگەنىمىز – وقۋ­شىدان ەشقاشان بىلگەنىن ىركىپ قالمايتىن, قولى­نان كەلگەن كومەگىن ايامايتىن ادام» دەپ تۇسىنەدى. سوعان ءوزى دە لايىقتى بولۋعا ارقاشان ۇمتى­لادى. سول تالپىنىسى تەككە كەتىپ تە جاتقان جوق. ول 2021 جىلى «حالىق العىسى», 2023 جىلى «ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن» مەدالىمەن ماراپاتتالدى. باسقا دا ماراپاتتارى قانشاما.

«مەنىڭ مۇعالىم بولۋعا, سو­نىڭ ىشىندە ماتەماتيكا, فيزيكا پاندەرىنە دەگەن قىزىعۋ­شى­لىعىما ۇلكەن تاتەمىز اقشە­كەننىڭ, اعام بورانباي مەن جەڭە­شەم روزا ورىنبەتقىزىنىڭ ىقپالى زور بولدى. ويتكەنى ولاردىڭ ءبارى دە فيزيك-ماتە­ما­تيكتەر-تۇعىن. ءتىپتى مەن دە ولار وقىعان ينستيتۋتتا وقىدىم. اقشەكەن تاتەم – قىزىلوردا وبلىسىنداعى قۇرمەتتى پەداگوگ­تەر­دىڭ ءبىرى, قازىر زەينەتكەر. ول كىسى تاسبوگەت كەنتىندەگى №172 ورتا مەكتەبىن 15 جىل بويى ابىرويمەن باسقاردى. سونىڭ الدىندا تاتەمىز 13 جىل سول مەكتەپتە وقۋ ءىسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بولعان ەدى. بورانباي اعام مەكتەپتە 40 جىل ۇستاز بولدى, قازىر ومىردەن ءوتىپ كەتتى. ال روزا جەڭەشەمنىڭ دە ۇستازدىق ءوتىلى 40 جىلدان اسادى», دەيدى ش.دۇيسەنقىزى.

بۇل اۋلەتتى ۇستازدار اۋلەتى دەسە ابدەن-اق جاراسىمدى. قا­زىرگى كەزدە جەزقازعان قالاسى ءبىلىم بولى­مىندە ادىسكەر بولىپ قىز­مەت ىستەيتىن لاۋرا بو­ران­باي­قىزىنىڭ ماماندى­عى – باسقا ۇلت مەكتەپتەرىندەگى قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانى­نىڭ مۇعالىمى. ء«بىزدىڭ اۋلەت ارقاشان ءبىلىم سالاسىمەن تىعىز باي­لانىستى بولدى. اتا-انام بار­لىق سانالى عۇمىرىن وسكە­لەڭ ۇرپاقتى وقىتۋ مەن تاربيەلەۋ­گە سارپ ەتتى. ولار وقۋشىلار­عا تەك ءبىلىم بەرىپ قانا قويماي, ومىردە قاجەتتى قۇندىلىقتار­دى سىڭىرۋگە تىرىس­تى. ءبىز كىشكەن­تاي كەزىمىزدەن مۇنى كورىپ وستىك. مەنىڭ ءبىر وزگەشەلىگىم, اكە-شەشەم فيزيكا-ماتەماتيكا پاندەرىنىڭ مامانى بولسا, مەن قازاق ءتىلى مەن ادە­بيەتى ءپانى­نىڭ مۇعالىمى بولۋدى تاڭدادىم», دەيدى ول.

ءبىر عاجابى, اۋلەتتەگى پەداگوگتەر قاتارىن شاڭىراققا تۇسكەن كەلىندەر دە كوبەيتتى. كەلىندەردىڭ ۇلكەنى گۇلبانۋ الداشقىزى – قازىر ساتباەۆ قالا­سىنىڭ ءا.مارعۇلان اتىن­داعى №15 ورتا مەك­تە­بىن­­دە وقۋ ءىسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, پەدا­گوگ-زەرتتەۋ­شى. باسقا ۇلت مەكتەپتەرىندەگى قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانىنىڭ مۇعالى­مى بولىپ ىستەيتىن گۇل­بانۋ­دىڭ ەڭبەك وتىلىنە بيىل 41 جىل تولدى. شيرەك عاسىردان اسا ۇستازدىق تاجىريبەسى بار شىنار تۇرماعانبەتقىزى دا – وسى اۋلەتتىڭ كەلىنى. ول سات­باەۆ قالاسى ى.التىنسارين اتىن­داعى №19 ورتا مەكتەپتە قا­زاق تىلىنەن ساباق بەرەدى. ال «مۇ­عالىم كەلىندەردىڭ» كىشىسى جازيرا قوناقبايقىزى قوس­كولدە تۇرادى. ونىڭ شايزات تاتە­­سىمەن بىرگە اۋىل مەكتەبىن­دە, ماتە­ماتيكا ءپانىنىڭ مۇعا­لىمى بولىپ كەلە جاتقانىنا ون جىلدان اسىپ بارادى.

ەل اۋزىندا ءجيى ايتىلاتىن «ۇستاز دەگەن – ۇلى بولىپ تۋعان­دار, ۇلىلىقتى ۇلىقتاعان يمامدار» دەيتىن ءسوز بار. اسىرەلەپ ايتىلعانداي ەستىلگەنىمەن, بۇل ءسوزدىڭ اقيقاتتان ەش الشاقتىعى جوق دەسە دە بولادى. ۇلى بولىپ تۋىپ, ۇلىلىقتى ۇلىقتاپ جۇر­گەن پەداگوگتەردىڭ ۇياسى ىسپەتتى تىلەۋوۆتەر اۋلەتىنىڭ جالپى ەڭبەك وتىلىنە بيىل 220 جىل تولدى. بىراق بۇل ولاردىڭ ۇستازدىق جولى­نىڭ شەگى ەمەس ەكەنى انىق. ويتكەنى ءومىر جالعاسىپ جاتىر.

ۇلىتاۋ وبلىسى