قازىر ەلىمىز بويىنشا جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋم ءجۇرىپ جاتىر. وسىعان وراي بارلىق وڭىرلەرمەن بىرگە شىمكەنتتە دە تاڭعى ساعات جەتىدەن باستاپ بارلىق داۋىس بەرۋ ۋچاسكەلەرى اشىلدى. ماسەلەن شاھاردىڭ جاڭا اكىمشىلىك ىسكەرلىك ورتالىعىندا ورنالاسقان «تۇركىستان» سارايىندا №231 ۋچاسكەدە تاڭنان بەرى حالىق ۇزىلگەن جوق. قازاقستاندا اتوم ەلەكتر ستانتسياسىن سالۋ كەرەك پە جوق پا دەگەن ماڭىزدى ماسەلەدە ءوز تاڭداۋىن جاساۋ ءۇشىن اتالعان ۋچاسكەگە ەڭ ءبىرىنشى بولىپ پوليتسيا مەن توتەنشە جاعدايلار قىزمەتىنىڭ وكىلدەرى كەلدى. ولار بارلىعى ءبىر كىسىدەي ءوز تاڭداۋلارى بويىنشا داۋىس بەرىپ, ازاماتتىق بەلسەندىلىكتەرىن تانىتتى.
ساراپشىلار پايىمداعانداي, رەفەرەندۋم - ەلىمىزدەگى ۇلكەن ساياسي وقيعانىڭ ءبىرى. سوندىقتان ءاربىر ادام وعان قاتىسىپ ءوزىنىڭ قوعامداعى كوزقاراسى مەن ازاماتتىق ۇستانىمىن ءبىلدىرۋى شارت. قازاقستان ءوزىنىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇرىلىمى بويىنشا قۇقىقتىق ەل. سول سەبەپتى بارلىق ماسەلەدە ەلدە زاڭ, ءتارتىپ شەڭبەرىندە شەشىلۋى قاجەت. ونىڭ ۇستىنە بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاندا «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسى ىسكە اسىرىلىپ كەلەدى. ونىڭ باستى ماقساتى قانداي دا ءبىر ماڭىزدى ماسەلە قابىلدانار الدىندا حالىقپەن ساناسۋ, ولاردىڭ پىكىرىنە قۇلاق اسۋ. مىنا ءوتىپ جاتقان جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋم وسى اۋقىمدى دەموكراتيالىق قاعيداتتاردىڭ ءبىر كورىنىسى.
رەفەرەندۋم - ەلىمىزدە ىسكە اسىرىلىپ جاتقان ۇلكەن ساياسي ءىس-شارا. وعان ءاربىر ادام قاتىسۋ مىندەتتى. ال ادامداردىڭ كوڭىل كۇيىن كوتەرۋ ماقساتىندا كوميسسيا تاراپىنان ارنايى مەرەكەلىك ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىلدى. بۇل ەڭ ءبىرىنشى كەزەكتە داۋىس بەرۋ الاڭىندا كەلۋشى ازاماتتاردى مەرەكەلىك كوڭىل كۇيگە بولەۋ ءۇشىن قاجەت. وسىنىڭ اياسىندا كەلۋشىلەردىڭ بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا جوعارىدا اتالعان «تۇركىستان» سارايىنداعى №231 ۋچاسكەدە العاشقى ءۇش داۋىس بەرۋشىگە كادە رەتىندە سىيلىقتار, ياعني, كىتاپتار تابىس ەتىلدى. بۇل البەتتە داۋىس بەرۋگە كەلگەن قالا تۇرعىندارى ءۇشىن كۇتپەگەن جاعداي بولدى. ولار وسى سىيلىقتى العاندارىنا ەرەكشە قۋانىپ, رەفەرەندۋمعا قاتىسۋعا بارلىق جاقىندارىن ۇگىتتەيتىندەرىن جەتكىزدى. وسىنداي ىنتالاندىرۋ شارالارى مەن ەرەكشە توسىن سىيلار بارلىق داۋىس بەرۋشى ۋچاسكەدە قولعا الىندى. ول ازاماتتاردىڭ بەلسەندىلىكتەرىن ارتتىرۋ مەن مۇنداي ەل بولاشاعىنا ماڭىزدى وقيعادا ەشبىر سانالى ادام شەت قالىپ كەتپەۋىن سەزدىرۋ ءۇشىن قاجەت.
رەسمي مالىمەت بويىنشا شىمكەنتتە رەفەرەندۋم وتكىزۋ ءۇشىن بارلىعى 344 ۋچاسكە جۇمىس ىستەپ تۇر. تاڭعى جەتىدەن كەشكى سەگىزگە دەيىن داۋىس بەرۋگە قۇقىعى بار 660 563 تۇرعىننىڭ ارقايسىسى وسى داۋىس بەرۋ ۋچاسكەلەرىنە كەلىپ, ماڭىزدى تاڭداۋعا وراي ءوز شەشىمدەرىن قابىلداي الادى. ۋچاسكەلەردە ءتارتىپتى قاداعالاپ وتىرعان باقىلاۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا, داۋىس بەرۋگە كەلىپ جاتقان ادامدار لەگى تاڭنان بەرى ۇزىلگەن جوق. ءار ازامات بۇل كۇنى كەشكى سەگىزگە دەيىن قاي ۋاقىتتا بارسا دا ءوز تاڭداۋىن جاساپ ۇلگەرەدى. سونىمەن بىرگە داۋىس بەرۋشىلەردىڭ رەفەرەندۋمعا قاتىسۋدا ەشقانداي كەدەرگىگە تاپ بولماس ءۇشىن بارلىق قاجەتتى جاعدايلار قاراستىرىلعان.
شىمكەنت