«جەزقازعان – قىزىلوردا» ارالىعىنداعى 208 شاقىرىم اۆتوكولىك جولدىڭ قۇرىلىسى باستالاتىنى تۋرالى حابار تاراعالى وبلىس كاسىپكەرلەرى اراسىندا قوزعالىس تا كۇشەيدى. ويتكەنى ءۇيدىڭ ىرگەسىندەگى اۋقىمدى جوباعا قاتىسىپ, ورتاق ىسكە ۇلەس قوسىپ, ءوزىڭنىڭ دە پايداڭدى قاراستىرماساڭ بولا ما؟
اتالعان جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا جاريالانعان تەندەردىڭ جەڭىمپازدارى رەتىندە قىتايلىق 4 كومپانيانىڭ انىقتالعانى بەلگىلى. جەڭىمپاز كومپانيالار ماۋسىم ايىندا ۇلىتاۋ وبلىسىنىڭ اكىمى بەرىك ابدىعالي ۇلىنىڭ قابىلداۋىندا بولىپ, الداعى جۇمىستار جونىندە پىكىر الماستى. سول كەزدەسۋدە كومپانيالاردى تىركەۋ, جول قۇرىلىسىنا جەرگىلىكتى مامانداردى تارتۋ جانە ت.ب. ماسەلەلەر ءسوز بولعان ەدى. مىنە, سودان بەرى ءبىرشاما ۋاقىت ءوتتى.
وبلىستىڭ عانا ەمەس رەسپۋبليكانىڭ ەكونوميكالىق دامۋىندا الاتىن ورنى ايرىقشا جوبا بويىنشا قازىرگى كەزەڭدە نەندەي جۇمىستار اتقارىلدى؟ الداعى ۋاقىتتا قانداي شارۋالار قولعا الىنادى؟ جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەر مەن قىتاي كومپانيالارى اراسىندا قانداي ىسكەرلىك بايلانىستار ورناتۋعا بولادى؟
ۇلىتاۋ وبلىسى ۇلتتىق «اتامەكەن» كاسىپكەرلەر پالاتاسىندا جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەردىڭ ءبىر توبى جەزقازعان – قىزىلوردا باعىتىنداعى 208 شاقىرىم جولدىڭ قۇرىلىسى بويىنشا جاريالانعان 8 لوتتىڭ جەڭىمپازدارى بولىپ تابىلاتىن قىتايلىق «Stecol Corporation»,«CRCEG»,«China Civil Engineering Construction Corporation», «China Railway First Group» كومپانيالارىنىڭ وكىلدەرىمەن كەزدەستى.
كەزدەسۋ بارىسىندا «قازاۆتوجول» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ وبلىستىق فيليالى باستىعىنىڭ ورىنباسارى ن.ەنبەرگەنوۆ جول قۇرىلىسىن مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءوز نازارىندا ۇستاپ وتىرعانىنا توقتالدى. ويتكەنى بۇل جول ەلىمىزدەگى كولىك لوگيستيكاسىن دامىتۋعا وتە قاتتى اسەر ەتەدى. جولدىڭ ساپالى ءارى بەلگىلەنگەن مەرزىمدە ءبىتۋى تەحنيكالىق قاداعالاۋ, ۇلتتىق ساپا ورتالىعى تاراپىنان قاتاڭ باقىلاۋدا بولادى.
– قۇرىلىسقا نەگىزىنەن جەرگىلىكتى جۇمىس كۇشى تارتىلادى. سونداي-اق جول سالۋعا قاجەتتى ماتەريالداردى ءوندىرۋ, قىزمەت كورسەتۋ سالالارىنا دا قوسىمشا تاپسىرىس تۇسەدى. دەمەك جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلادى, – دەگەن ول ەكىجاقتى ارىپتەستىكتى نىعايتۋدىڭ تيىمدىلىگىنە توقتالدى.
دەسە دەگەندەي, قازىردىڭ وزىندە قىتايلىق كومپانيالار جەرگىلىكتى سالىق ورگاندارىنان تىركەۋدەن ءوتتى, وزدەرىنىڭ كەڭسە-وفيستەرىن جاساقتاپ الدى. كومپانيالار تاياۋ ۋاقىتتا ۆاحتالىق قالاشىقتار ورناتۋ, اينالما جول سالۋ ءتارىزدى جۇمىستارعا كىرىسە باستايدى.
– ءبىز قىس مەزگىلىندە ءتيىستى ماتەريالدار قورىن جاساپ العىمىز كەلەدى. كەلەر جىلى كۇن جىلىعان بويدا ىسكە كىرىسەمىز. جول قۇرىلىسىن 2026 جىلدىڭ سوڭىنا تامان بىتىرۋگە مىندەتتىمىز, – دەيدى ولار.
ارينە, ايتۋعا وڭاي. ويعا العاننىڭ ۇدەسىنەن شىعۋ ءۇشىن جۇمىستى اتقارىپ شىعۋعا قابىلەتتى تەحنيكالار, قۇرال-جابدىقتار, بىلىكتى ماماندار, جۇمىس كۇشى جانە تاعىسىن تاعىلار بولۋى كەرەك.
بۇل رەتتە قىتاي كومپانيالارى جەرگىلىكتى جەردىڭ مۇمكىندىكتەرىن پايدالانۋعا مۇددەلى. سوندىقتان دا ولار وبلىس كاسىپكەرلەرى تاراپىنان تۇسەتىن ۇسىنىستارعا قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر.
ءساتىن سالعاندا, جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەر اراسىنان الدەن-اق بىرنەشە ۇسىنىس ايتىلدى. ايتالىق, «جەزتەمىربەتون» جشس تەمىربەتون بۇيىمدارىن, ينەرتتى ماتەريالدار بەرۋگە قابىلەتتى. ولاردىڭ ساپاسى تالاپقا ساي كەلەدى. ارينە, ۇسىنىلعان ماتەريالداردىڭ قۇرىلىستى جۇرگىزۋشىلەر وزدەرىنىڭ زەرتحانالارى ارقىلى قايتا تەكسەرىستەن دە وتكىزە الادى. سول سياقتى «Gindlay Metals co.LTD» قيىرشىق تاسپەن قامتاماسىز ەتۋگە ءازىر. بۇل كومپانيانىڭ دا ساپا جونىنەن بارلىق ساتىدان وتكەن قۇجاتتارى بار. «رەمستروي» جشس جول قۇرىلىسىنا قاجەتتى ءارتۇرلى تەحنيكالاردى ۇسىندى. «يۋتاريا LTD» جشس جۇمىسكەرلەردى كيىم-كەشەكپەن قامتۋ ماسەلەسىندە ءوز قىزمەتىن ۇسىنۋعا ءازىر. كومپانيا جۇمىسكەرلەرگە, ماماندارعا قاجەتتى كيىمدەردى تىگىپ بەرىپ قانا قويماي, سونىمەن قاتار ولار كىرلەگەن كەزدە جۋىپ, تازالاپ تا بەرەدى.
بۇل كەزدەسۋ بارىسىندا ايتىلعان كەيبىر ۇسىنىستار عانا. ولاردىڭ قاتارى ۇلعايا تۇسەتىنى كۇمانسىز. مىسالى, كەزدەسۋ بارىسىندا قىتاي كاسىپكەرلەرى جاقسى زاڭگەردىڭ قىزمەتىن دە قاجەتسىنەتىندەرىن سەزدىرىپ قالدى. ازىق-ت ۇلىك, اس-سۋمەن قامتاماسىز ەتەتىن كاسىپكەرلەر دە ءوز ۇسىنىستارىن بىلدىرەتىنى كۇمانسىز.
– جەزقازعان – قىزىلوردا اۆتوجولىن جوندەۋ ءبىزدىڭ ءوڭىردىڭ حالقى قانشاما جىلدان بەرى كوتەرىپ كەلە جاتقان ماسەلە ەدى. وسى ماسەلەگە پرەزيدەنت تىكەلەي ارالاستى, نازارىنا الدى. اقىرى ماسەلە شەشىمىن تاپتى. قۇرىلىس باستالعالى جاتىر, حالىق سونداي قۋانىشتى. بۇل اۋقىمدى جوباعا جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەر دە اتسالىسۋعا ءتيىس. سوندىقتان, «اتامەكەن» كاسىپكەرلەر پالاتاسى ەكى جاقتىڭ ءوزارا بايلانىس ورناتۋىنا دانەكەرلىك جاساپ وتىر. بۇل رەتتە باعا ساياساتى, جۇمىستىڭ جەدەلدىگى, تيىمدىلىگى تۇرعىسىنان ەكى جاعىنا دا كومەك كورسەتكىمىز كەلەدى, – دەيدى ۇلىتاۋ وبلىستىق «اتامەكەن» فيليالىنىڭ ديرەكتورى گ.قاجەنوۆا.
حالىقتىڭ كوپتەن كۇتكەن شارۋاسى قولعا الىنعان ەكەن, ەندەشە, ودان تىسقارى قالۋعا بولمايدى. حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ءبىر جوبا قولعا الىنىپ ەدى, جەرگىلىكتى جەردەگى قانشاما كاسىپ قوزعالىسقا ءتۇستى. بۇل – نارىقتىڭ زاڭى, تالابى. سوعان ساي بولۋعا ۇمتىلعان كاسىپكەر ەشقاشان ۇتىلمايدى.
ۇلىتاۋ وبلىسى