كەشە, 9 قىركۇيەكتە Energo University-دە (گۋماربەك داۋكەەۆ اتىنداعى الماتى ەنەرگەتيكا جانە بايلانىس ۋنيۆەرسيتەتى) اتوم ەنەرگەتيكاسىنىڭ دامۋى تاقىرىبىندا دوڭگەلەك ۇستەل ءوتتى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
ءىس-شاراعا بەيىندىك مامانداردى دايارلاۋعا جاۋاپتى عالىمدار مەن وقىتۋشىلار, قر ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ ساراپشىلارى, بيزنەس جانە قوعامدىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى, سونداي-اق ۋنيۆەرسيتەت ستۋدەنتتەرى قاتىستى.
دوڭگەلەك ۇستەل قاتىسۋشىلارى كەلەسى ماسەلەلەردى تالقىلادى:
اتوم ەنەرگەتيكاسى ءۇشىن كادرلار دايارلاۋ; قازاقستاندا اتوم ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋ; ەلدەگى اتوم ەنەرگەتيكاسىنىڭ قازىرگى جاعدايىن زەرتتەۋ جانە تالداۋ; قازاقستانداعى اتوم ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋعا ارنالعان وڭتايلى جولدار مەن ستراتەگيالاردى ىزدەۋ; اتوم ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋ جانە وسى سالاداعى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ساراپشىلار, عالىمدار جانە مۇددەلى تاراپتاردى تارتۋ; اتوم ەنەرگەتيكاسى سالاسىنداعى قاۋىپسىزدىك, ەكولوگيا جانە قوعامدىق پىكىر.«اتامەكەن» ۇكپ باسقارۋشى ديرەكتورى جاقىپ عالي ۇلى حايرۋشەۆ قۇتتىقتاۋ ءسوز سويلەپ, ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى اەس سالۋ ماسەلەسى بويىنشا رەسپۋبليكالىق رەفەرەندۋم وتكىزۋ تۋرالى شەشىمدى العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ قولداعانىن اتاپ ءوتتى. اتوم ەلەكتر ستانتسياسىنىڭ قۇرىلىسى ەلدەگى ەنەرگيا قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جانە جەتكىلىكتى ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرۋ ءۇشىن قاجەتتىگىن تىلگە تيەك ەتتى.
سونىمەن قاتار ءىس-شارادا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ينجەنەر-ەنەرگەتيكتەر وداعى» زتب باس ديرەكتورى مارات تۇرعانبەك ۇلى دۋلكايروۆ شاقىرىلعان سپيكەر رەتىندە ءسوز سويلەدى. ول قازىرگى تاڭدا رەسپۋبليكا بويىنشا ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ تاپشىلىعىنا بايلانىستى جاڭا گەنەراتسيا كوزدەرىن ىزدەستىرۋ قاجەتتىگىن ايتتى. سونداي-اق ەلەكترمەن جابدىقتاۋ تۇراقتى, ساپالى جانە سەنىمدى بولۋى كەرەك جانە ءدال وسى تالاپتارعا جاۋاپ بەرەتىن اتوم ەلەكتر ستانتسيالارى جانە ولاردىڭ قازاقستاندا سالىنۋى ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ تاپشىلىعى ماسەلەسىن جاۋىپ تاستايتىنىن اتاپ ءوتتى.
«بارلىق جۇمىس ىستەپ تۇرعان جىلۋ جانە ەلەكتر ستانتسيالارىنىڭ توزۋ دارەجەسى شامامەن 70% قۇرايدى. ەلدىڭ ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ ءبىر جولى-بەيبىت اتومدى پايدالانۋ. اتوم ەلەكتر ستانتسياسىندا ەنەرگيا ءوندىرۋ كەزىندە قورشاعان ورتانىڭ لاستانۋى بولمايدى. اتوم ەلەكتر ستانتسياسىنىڭ جۇمىس ءپرينتسيپى جەس-كە ۇقساس, تەك جىلۋ وتىندى جاعۋ كەزىندە ەمەس, يادرولىق رەاكتسيا ناتيجەسىندە بولىنەدى. اتوم ەنەرگەتيكاسى-بولاشاقتىڭ ەنەرگيا كوزى», دەدى «سامۇرىق-ەنەرگو» اق بۇرىنعى باسقارما توراعاسى سەرىك سۇيىنبەك ۇلى تيۋتەباەۆ.
ۋنيۆەرسيتەتتىڭ پروفەسسور-وقىتۋشىلار قۇرامى ءوز سوزدەرىندە كەز-كەلگەن كەزەڭدە قورشاعان ورتانىڭ راديواكتيۆتى لاستانۋ قاۋپىن بارىنشا ازايتاتىن, مۇلدەم قاۋىپسىز ستانتسيا قۇرۋ ماقساتىندا اتوم سالاسى ءۇشىن جوعارى بىلىكتى مامانداردى ساپالى دايارلاۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ كەتتى.
«ەلدىڭ ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىگى: سىن-تەگەۋرىندەر مەن پەرسپەكتيۆالار» اتتى بايانداماسىندا Energo University پروفەسسورى ۇمبەتقۇلوۆ ەرجان قوجاعۇل ۇلى: «جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرى قاجەت, ولار داميدى, بىراق ولار ءالى دە جەتكىلىكسىز. ولاردىڭ تىكەلەي جۇمىس رەجيمى جالپى ەلەكتر ەنەرگەتيكاسى جۇيەسىنىڭ تۇراقتى جۇمىس ىستەۋىنە مۇمكىندىك بەرمەيدى. ەڭ جوعارى جۇكتەمە كەزىندە بىزدە ەلەكتر قۋاتى بەس ەسە قىمباتتايدى. مىنە, وسى باعامەن ءبىز كورشىلەردەن, اتاپ ايتقاندا رەسەي فەدەراتسياسىنان قىستا ساتىپ الامىز. وتكەن عاسىردا سالىنعان ستانتسيالار ەسكىرگەن. ەندى جاڭا كوزدەردى ىزدەۋ كەرەك. ال كوزدەردىڭ ءبىرى-اتوم ەلەكتر ستانتسياسى», دەپ اتاپ ءوتتى Energo University پروفەسسورى ۇمبەتقۇلوۆ ەرجان قوجاعۇل ۇلى.
بۇگىندە ع.داۋكەەۆ اتىنداعى الماتى ەنەرگەتيكا جانە بايلانىس ۋنيۆەرسيتەتىندە «اتوم ەلەكتر ستانتسيالارى» ماماندىعى بويىنشا ستۋدەنتتەر ءبىلىم الۋدا. ۋنيۆەرسيتەت يادرولىق فيزيكا ينستيتۋتىمەن اەس ءۇشىن كادرلاردى بىرلەسىپ دايارلاۋ تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويدى.
سونىمەن قاتار حاتتاماعا سايكەس, بولاشاق ماماندار وسى ينستيتۋتتىڭ بازاسىندا وسى ماماندىقتار بويىنشا پراكتيكادان وتەدى, وندا ولارعا ستاتسيونارلىق زەرتتەۋ رەاكتورىن پايدالانا وتىرىپ پراكتيكالىق ساباقتار وتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرىلەتىنى حابارلاندى.