ءار مەكتەپتىڭ وقۋشىلارعا جاقىن مۇعالىمدەرى بولادى. مۇمكىن ولاردىڭ بۇل قاسيەتىن تاعدىر قالىپتايدى. ۇستازدار كوبىنەسە ساباقتان تىس كەزدە, اسىرەسە ماقتاتەرىمدە نەمەسە ۇجىمشار جۇمىسىنا كومەككە شىققاندا اشىلا سويلەسەتىن.
الاقانداي اۋىل. ءبارى ءبىرىن-ءبىرى بىلەدى. ءتىپتى ءبىر-ءبىرىنىڭ اقساق-توقساق مالىنا دەيىن تانيدى. ونى ايتاسىز, توي-تومالاقتا, ءولىم-جىتىمدە ءسال بوي تاسالاعانىمىز بولماسا, مۇعالىمدەردىڭ جانىندامىز. سونداي وقۋشىعا مەيىرىمدىلەۋ ۇستازىمىز جاپپار سۇلەيمەن ۇلى ەدى. ءبىز, ارينە, اتىنا «اعاي»-دى قوسامىز.
ءيا, كۇزگى ماقتاتەرىمگە وزبەكستانمەن شەكارالاس اۋدانعا بارعانبىز. ەكى ايداي ەرتەلى-كەش بەل جازباي قالعان-قۇتقان ماقتا جينايمىز. جاپپار اعاي وسى ەڭبەگىمىزدى باعالاي ما, جوق كوڭىلىمىز كوتەرىلسىن دەي مە – تۇسكى ءھام كەشكى ۇزىلىستە وقىعان-توقىعانىن, ۇلكەندەردەن ەستىگەنىن ايتىپ وتىرادى. بىردە ول كىسى: «اينالايىندار, ءۇش-ءتورت جىلدا دارداي جىگىت بولاسىڭدار. جار تاڭداۋ دەگەندى بىلەسىڭدەر مە؟ جاقسى كەلىن اكە-شەشەلەرىڭە عانا ەمەس, اۋىلعا دا كەرەك» دەپ ءبىر اڭىزدى باستاپ كەتتى. ءبارىمىز اۋزىمىزدى اشىپ تىڭدايمىز...
«... باياعىدا ءبىر دانىشپان وتكەن ەكەن. ونىڭ جارى دا اقىلدى بولىپتى. ول زاماندا دانالاردىڭ جانىندا شاكىرتتەرى جۇرەدى. سولار ۇستازىنان ۇيرەنگەنىن جان-جاققا تاراتادى ەكەن. شاكىرتتەرىنىڭ نەگىزىنەن سۇرايتىنى ءبىلىم-ءىلىم ۇقسايدى. ءبىر كۇنى بىرەۋى باتىلى جەتىپ: «ۇستاز, وسى اقىلدى جاردى قالاي تاپتىڭىز؟» دەپ سۇراپتى. سوندا دانىشپان ءبۇي دەيدى: ء«يا, مەن دە سەندەردەي كەزىمدە ۇستازداردان وسىنى سۇرايتىنمىن. جار ىزدەۋ – اللا قوساتىن ايەل زاتىن تاڭداۋ. ۇستازدار «جاردى اقىلىڭ تاۋىپ بەرەدى» دەپ قىسقا قايىراتىن. مەن ەلىمنىڭ ءتورت تاراپىن ارالاپ, ءبىر جاقسى جانعا كەزىگىپ, «تاڭداۋىم – وسى!» دەگەنىمدە, سانا تۇكپىرىندەگى ءبىر سەكەمشىل وي: «بالكىم, بۇل ەمەس شىعار» دەپ اينىتىپ جىبەرەتىن. تاڭداۋىم تۇسكەن ارۋلار بىرىنەن-ءبىرى وتەتىن. اقىلى, سابىرى, كوركى... ءسويتىپ ءسال ۇزاق ءجۇرىپ قالىپپىن. بىردە قۇداي ساناما سالدى ما – بىلمەيمىن, «بۇگىن-ەرتەڭ ۇناعان جانعا ءسوز سالامىن» دەپ شەشتىم. ءشول قىسىپ, بۇلاق باسىنا بارسام, ءبىر بويجەتكەن اككىشپەن سۋ الۋعا كەلىپتى. مەنى كورىپ, باس يزەپ امانداسىپ, سۋ ءىشۋىمدى كۇتتى. «راحمەت, قاراعىم!» دەگەنىمدە, قىز «قايىرى بولسىن!» دەپ ءبىراۋىز عانا ءتىل قاتتى. ەندى مەن ونىڭ ىدىسقا سۋ تولتىرۋىن توستىم. كوزبەن شىعارىپ سالىپ, بويجەتكەننىڭ ارتىنان ءىلبىپ وتىردىم. نە كەرەك, سول كۇنى اكە-شەشەسىمەن تانىسىپ, وزىمەن قايتا تىلدەسىپ, ءبىر جۇما ىشىندە قۇدا تۇسە باردىق. مىنە, سول جارىممەن ءاي-ءشاي دەسپەي, قىرىق جىل بىرگە باقىتتى عۇمىر كەشىپ كەلەمىز», دەيدى.
شاكىرتتەرى اڭ-تاڭ. مىنە, وسى مەزەتتە دانىشپان ولاردان: «سوندا مەنىڭ جار ىزدەۋىمنىڭ ءمانى نەدە؟» دەپ سۇرايدى.
ءبىر شاكىرتى: «اقىل – تەرەڭ, سابىر – تياناق. ءسىز ەكەۋىن دە تەڭ ۇستاۋعا تىرىستىڭىز», دەسە, ەكىنشى شاكىرتى: ء«ومىردىڭ ءمانى – باقىتتى ءاپ-ساتتە تابۋدا ەمەس, ىزدەۋدە. ءسىز ارقاشان سول باقىتتىڭ ۇشقىنىن سەزىنىپ ءجۇردىڭىز», دەيدى.
دانىشپان ەكەۋىنە: «جاۋاپتارىڭ دۇرىس, بىراق بۇگىننەن باستاپ شاكىرت ەمەسسىڭدەر!», دەپتى. پاتۋاعا تۇسىنبەگەن قوس شاكىرت: «بۇل نە دەگەنىڭىز؟» دەيدى تاڭعالىپ. سوندا دانا اقساقال: «بۇگىنگى جاۋاپتارىڭا كوڭىلىم تولدى. سەندەر شاكىرتتەن ءوسىپ, ۇستاز دەڭگەيىنە جەتىپسىڭدەر. سوعان ريزاشىلىعىم عوي. جاراتقان جولدارىڭدى وڭعارسىن!» دەگەن ەكەن».
9-سىنىپتىڭ وقۋشىلارىمىز. جاپپار اعايدىڭ مىنا ءاپساناسىن ءبىز دە كەرەمەت تۇسىنبەيمىز. ۇستازىمىز ەرىنبەي الگى جاۋاپتاسۋلاردى قايتا بايىپتاتادى. سويتسەك, ەل ءداستۇرىن ءاز تۇتقان مۇعالىم جاقسى اڭگىمە جوعارى سىنىپتاعى ۇل-قىزدىڭ ەسىندە مىقتاپ قالسىن دەيدى ەكەن عوي.
ايتۋعان دوسبي