مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ ءۇشىن ءمامس جۇيەسى مەن مەديتسينالىق مەكەمەلەردەگى كەمشىلىكتەردى قاتار رەتتەۋ قاجەت. قازىر ءمامس جۇيەسىن جەتىلدىرۋگە, تسيفرلاندىرۋعا باسىمدىق بەرە وتىرىپ, كەمشىلىكتەردى رەتتەۋگە كوڭىل ءبولىنىپ جاتقانىن بايقايمىز. مىسالى, ساقتاندىرۋ قورىندا مەديتسينالىق قىزمەتتى تسيفرلاندىرىپ, جۇيەدەگى مول دەرەكتەرمەن جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن سيتۋاتسيالىق-تالدامالىق ورتالىعى اشىلدى.
قارجىلاندىرۋ كولەمى ۇلعايىپ كەلەدى
بىرەر كۇن بۇرىن قور باسشىسى ابىلقايىر سقاقوۆ جۋرناليستەرگە سيتۋاتسيالىق-تالدامالىق ورتالىقتىڭ جۇمىسىن تانىستىرىپ, سالاعا قاتىستى كوپتىڭ جادىندا جۇرگەن سۇراقتارعا جاۋاپ بەرگەن ەدى. سيتۋاتسيالىق-تالدامالىق ورتالىقتا قازىردىڭ وزىندە Power BI, Superset جانە QlikSense سياقتى قۇرالداردى قولدانا وتىرىپ, مىڭنان اسا باسقارۋ تاقتاسىندا 500-گە تارتا باستى كورسەتكىشتەر ۇسىنىلىپتى. اقپاراتتىق-تالدامالىق جۇيە قور قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگى مەن اشىقتىعىن ارتتىرۋعا جانە قوردىڭ قارجىلىق تۇراقتىلىعىن نىعايتۋعا سەپتەسەدى ەكەن.
– ءمامس جۇيەسىن تسيفرلاندىرۋ ارقىلى ءبىراز ماسەلەنى رەتتەۋگە بولادى. جۇيەدەگى, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى احۋالعا توقتالماس بۇرىن تالدامالىق ورتالىق جونىندە كەڭىرەك ايتۋدى دۇرىس كورىپ وتىرمىز. سەبەبى مۇندا جيناقتالعان دەرەكتەر ءبىز ءۇشىن اسا قۇندى. وزدەرىڭىز كورىپ وتىرعانداي ءمامس-پەن كەلىسىمشارت جاساعان 2 مىڭنان اسا مەديتسينالىق ورتالىق بار. مۇنداعى قاراجات اينالىمى – جىلىنا 3 ترلن تەڭگەنىڭ شاماسىندا. تۇرعىندارعا 400 ميلليوننان اسا مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ ءتۇرى كورسەتىلگەن. ءمامس جۇيەسىنىڭ ماڭىزدى جەتىستىكتەرىنىڭ ءبىرىن قارجىلاندىرۋدىڭ ۇلعايۋىمەن بايلانىستىرۋعا بولادى. مىسالى, بيىل مەديتسينالىق كومەككە باعىتتالعان قاراجات كولەمى 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا 2,5 ەسە ءوسىپ, 2,5 ترلن تەڭگەگە جەتتى. وسىلايشا, سالاداعى بيۋدجەتتىڭ 40%-دان استامىن ءمامس تۇسىمدەرى قۇرايدى. جوعارى تەحنولوگيالىق مەديتسينالىق كومەكتى قارجىلاندىرۋ 4 ەسە, ال كونسۋلتاتسيالىق-دياگنوستيكالىق كومەك 15 ەسە ۇلعايدى. وسى رەتتە 2020 جىلدان باستاپ بۇل باعىتتارعا جۇمسالاتىن شىعىستاردىڭ 80%-ى ءمامس تۇسىمدەرى ەسەبىنەن جابىلاتىنىن ەكشەلەپ اتاپ وتكەنىمىز ءجون. قىسقاسى, ءبىز تالدامالىق ورتالىقتىڭ كومەگىمەن مەديتسينالىق قىزمەتتى قارجىلاندىرۋعا, وڭىرلەردەگى مەديتسينالىق احۋالعا جانە پاتسيەنتتەرگە قاتىستى باسقا دا اسا ماڭىزدى اقپاراتتاردى لەزدە الىپ وتىرمىز, – دەدى ءا.سقاقوۆ.
قور باسشىلىعى وڭىرلەردەگى مەديتسينالىق مەكەمەلەرمەن 2,5 ترلن تەڭگەگە شارت جاساعان. جىل باسىنان بەرى 200 ميلليوننان اسا مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ ءتۇرىن كورسەتكەن. ءمامس جۇيەسى ەنگىزىلگەلى قارجىلاندىرۋعا جەكەمەنشىك ەمحانالار جيىرەك قاتىسا باستاپتى. ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا تۇرعىنداردان تۇسكەن شاعىمداردىڭ سانى 14 مىڭنان اسقان. بۇل دەرەكتەر دە تالدامالىق ورتالىقتان اپ-انىق كورىنىپ تۇر. ەلدە حالىق سانى 20 ميلليوننان اسسا, تۇرعىندارىڭ 16,8 ميلليوننان استامى ساقتاندىرىلعان. مۇنى پايىزعا شاقسا, 84 پايىزدى قۇرايدى. مەديتسينالىق كومەككە ءجيى جۇگىنەتىندەردىڭ اراسىندا بالالار مەن ەگدە جاستاعىلار كوپ. مۇنى ءبىز ەڭبەككە قابىلەتتى ازاماتتاردىڭ بالالار مەن زەينەت جاسىنداعى قاريالارعا قامقورلىعى دەپ تۇسىنسەك بولادى. تالداۋ ورتالىعىندا جوعارى تەحنولوگيالىق مەديتسينالىق كومەك العان جەكەلەگەن ازاماتتاردىڭ دا دەرەكتەرىن كورۋگە بولادى. ارينە, بۇل جەكە دەرەكتەر ەكىنىڭ بىرىنە ەمەس, باسشىلىققا عانا ءمالىم. ال ولار دەربەس دەرەكتەردى رۇقساتسىز پايدالانىپ, تاراتا المايدى. وسى اقپارتتاردىڭ بارلىعى دا ءمامس-كە قولدا بار رەسۋرستاردى ءتيىمدى پايدالانىپ, مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا سەپتەسەدى. ويتكەنى قور بۇل اقپاراتتاردى مەديتسينالىق مەكەمەلەرمەن, جەرگىلىكتى اكىمدىكتەرمەن ءبولىسىپ, ورتاق ماسەلە بويىنشا بىرلەسىپ شەشىم قابىلداي الادى. ورايى كەلگەندە ءا.سقاقوۆ قوردىڭ ميسسياسىنا, جۇمىس قاعيداسىنا تاعى ءبىر مارتە توقتالىپ, تىلشىلەرگە تۇسىندىرۋگە تىرىستى.
– جوعارىدا كەلتىرىلگەن مىسالدىڭ ناتيجەلەرىن ەسكەرە وتىرىپ, كەيبىر نەگىزگى قىزمەت تۇرلەرى بويىنشا شىعىندار مەن تۇسىمدەردىڭ اراقاتىناسىنا زەرتتەۋ جۇرگىزدىك. سيتۋاتسيالىق-تالدامالىق ورتالىقتىڭ ساراپتاماسى بويىنشا جۇيەنىڭ نەگىزگى قاراجات قۇيۋشىلارى ەڭبەككە قابىلەتتى ازاماتتار بولىپ قالا بەرەدى. كوبىنە-كوپ ەگدە جاستاعى ادامدار مەديتسينالىق كومەككە مۇقتاج. بۇل ءمامس-ءتىڭ باستى قاعيداتى ازاماتتاردىڭ ورتاق جاۋاپكەرشىلىگى ەكەنىن ايعاقتايدى. ياعني بۇگىن ءسىز ەمگە مۇقتاج پاتسيەنتتەرگە ءوز جارناڭىزبەن كومەكتەسسەڭىز, ەرتەڭ ءسىز جانە ءسىزدىڭ جاقىندارىڭىز قۇنى قىمبات ەمشارالاردى تەگىن الادى, – دەيدى ءا.سقاقوۆ.
ءيا, ءمامس-ءتىڭ جۇمىس ىستەۋ قاعيداسى تۋرالى بۇعان دەيىن تالاي مارتە ايتىلعانىمەن, ءالى دە بايىبىنا بارىپ تۇسىنە بەرمەيتىندەر كەزدەسەدى. مىسالى, قازىر قۇنى 10 ملن تەڭگەدەن اساتىن ەمشارالاردى تەگىن الىپ وتىرعان پاتسيەنتتەر بار. ولاردىڭ ورنىندا ەرتەڭ ءبىزدىڭ دە جاقىنىمىز بولۋى مۇمكىن عوي. قازىر ايما-اي اۋدارىپ وتىرعان جارنانى وزىمە بولسىن, وزىمە عانا جۇمسالسىن دەپ ۇسىنىس ايتاتىندار تابىلادى. بەتى اۋلاق, وقىس جاعدايدا ءسىزدىڭ الگى اي سايىن اۋدارىپ وتىرعان جارناڭىز كۇردەلى ەمشاراعا جەتەر-جەتپەسىنە كىم كەپىلدىك بەرەدى؟ ال مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسىنا قاتىستى ماسەلەلەرگە جاۋاپتى – ءوزىڭىزدىڭ تىركەلگەن مەديتسينالىق ۇيىم. دەمەك, ساپاعا قاتىستى سۇراققا تىكەلەي ەمحانا جاۋاپ بەرەدى.
سيتۋاتسيالىق-تالدامالىق ورتالىقتىڭ جۇمىسىنا قانىققان سوڭ, كەزەك سۇراق-جاۋاپقا كەلدى. مۇندا ءبىرىنشى ساۋال جۋىردا ءمامس جۇيەسىن وزگەرتۋ تۋرالى جاريالانعان پەتيتسياعا قاتىستى بولدى. وعان اپتا ىشىندە 1 700-دەن اسا ازامات قول قويىپ ۇلگەرىپتى.
– ءبىز پەتيتسيامەن تانىستىق. پەتيتسيانى قاراۋدىڭ ارنايى بەكىتىلگەن ءتارتىبى بارىن بىلەسىزدەر. وندا بەلگىلى ءبىر ۋاقىت شەڭبەرىندە 50 مىڭنان اسا داۋىس جينالۋى شارت. كەيىن جۇمىس توبى قۇرىلىپ, مينيسترلىك پەتيتسيانى قاراستىرادى. سوندىقتان قازىردەن پەتيتسياعا قاتىستى پىكىر بىلدىرگەنىمىز ورىنسىز دەپ ويلايمىز. قالاي دەگەندە دە بارلىعى ۋاقىت ساتىمەن, ەرەجەگە ساي وتكەنى دۇرىس. كەزى كەلگەندە بارلىعىمىز سول وتىرىسقا قاتىسىپ, ماسەلەنى ونلاين رەجىمدە اشىق تالقىلايمىز دەپ ويلايمىز, – دەپ قىسقا قايىردى قور باسشىسى.
كەزدەسۋدە قور باسشىسىنا تىلشىلەر قويعان نەگىزگى ساۋالداردىڭ ءبىرى مەديتسينالىق مەكەمەلەردى قارجىلاندىرۋعا قاتىستى بولدى. سەبەبى قازىردە قارجىلاندىرۋ باياۋ ءجۇرىپ جاتقان سوڭ, كەيبىر مەديتسينالىق مەكەمەلەرگە سالماق تۇسە باستاعانعا ۇقسايدى. بۇل اقپاراتتى ءا.سقاقوۆ تا راستاپ, كەمشىلىكتىڭ ءبىرىنشى سەبەبىن جىل باسىندا تولەم جاسايتىن اقپاراتتىق جۇيەنىڭ بولماۋىنان دەپ ءتۇسىندىردى. ەندى اقپاراتتىق جۇيە ىسكە قوسىلعان سوڭ, قازىر دە ول جۇيە بويىنشا كىنارات جوق ەكەن. دەسەك تە ەكىنشى ماسەلە, قارجىنىڭ جەتىسپەۋى دە بار. قور باسشىلىعى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قارجى تۇسكەن سوڭ, بىرەر ايدىڭ كولەمىندە مەديتسينالىق مەكەمەلەردىڭ الدىنداعى بەرەشەكتى تولىق وتەۋگە نيەتتى ەكەنىن ايتىپ سەندىردى. ياعني قوردا جىل باسىندا تولەم جاسايتىن قۇرال بولماسا, كەيىنگى ايلاردا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن قارجى الۋ ءبىراز قيىندىق تۋدىرىپتى.
جۇيەنى تاعى قالاي جەتىلدىرۋگە بولادى؟
كەيىنگى ساۋال وسىعان دەيىن تالاي مارتە ايتىلعان مەديتسينالىق ۇيىمدارداعى «جالعان جازبا» تۋراسىندا ءوربىدى.
– ءيا, مۇنداي قاتەلىك بارلىق ەمحانادا تىركەلدى دەمەسەك تە, بولعانى راس. سوندىقتان ءبىز اي سايىن ساراپتاما جۇرگىزەمىز. كورسەتىلگەن ءاربىر قىزمەتتىڭ شىنايىلىعىن ناقتىلاۋعا تىرىسامىز. مىسالى, مونيتورينگ ناتيجەسىندە تۇرعىندارعا كورسەتىلگەن 400 ميلليوننان اسا مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ ىشىنەن 66 مىڭى مۇلدە كورسەتىلمەگەن قىزمەت ەكەنىن بىلدىك. ءبىز بۇل شارۋانى مىقتاپ قولعا الىپ جاتىرمىز. بىزدىڭشە, مۇنى تۇبەگەيلى رەتتەۋ ءۇشىن ءالى دە بولسا تسيفرلاندىرۋدى كۇشەيتۋ قاجەت. اۋەلى پاتسيەنتتەردىڭ وزدەرى ىقتيات بولسا دەپ ويلايمىز. ويتكەنى كورسەتىلگەن قىزمەتتىڭ رەتىن پاتسيەنتتەن ارتىق ەشكىم بىلمەيدى. ايتپاقشى, بۇگىندە قاناتقاقتى جوبا رەتىندە بىرەر جۇمىستار ىسكە اسىپ جاتىر. كەلەر جىلدارى ءبىز بيومەتريا, الاقان, FACE ID-ءدى ەنگىزە باستايمىز دەپ وتىرمىز. بۇل ەندى بۇكىل ەمحانادا ءا دەگەننەن ەنگىزىلمەسە دە كەزەڭ-كەزەڭىمەن ءبارى وسىعان قوسىلۋى كەرەك. «جالعان جازبالاردان» قۇتىلۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى تسيفرلاندىرۋ دەپ ويلايمىز, – دەيدى ءا.سقاقوۆ ءسوزىن جالعاپ.
ءيا, بايقاپ وتىرعاندارىڭىزداي, مەديتسينالىق مەكەمەلەردەگى كەيبىر كەمشىلىكتەر توتە ءمامس-كە تيەدى. قور باسشىلىعى ايتقانداي, حالىق دەنساۋلىعى قوس تاراپتىڭ دا نەگىزگى مىندەتىنە كىرەتىنىن ەسكەرسەك, ەكى جاق بىرىنەن ءبىرى ءمىن ىزدەمەي, بارلىق شارۋانى بىرلەسىپ, ۇيلەسىمدى ىسكە اسىرعاننان ارتىعى جوق.
كەزدەسۋدە قور باسشىسىنا «Egemen Qazaqstan» گازەتىنەن دە بىرەر سۇراق قويىپ, جاۋاپ العان ەدىك. ءبىرىنشى ساۋالىمىز مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسىن تاعى قالاي جەتىلدىرەمىز دەگەن سيپاتتا وربىسە, ەكىنشىسى, ەمحانادا ەسىكتەن-ەسىككە سابىلىپ دارىگەرلەرگە توتە كىرە الماي جۇرگەن پاتسيەنتتەر تۋرالى بولدى. اقىرى ساۋالدىڭ بارلىعى ءمامس-كە كەلىپ جاتقان سوڭ, الداعى جىلدارى مەديتسينالىق مەكەمەلەردى قوردىڭ قاتاڭ باقىلاۋىنا قۇزىرەت بەرۋ كەرەك شىعار دەگەن ۇسىنىسىمىزدى دا قوسىپ قويدىق. ءا.سقاقوۆتىڭ ءبىزدىڭ ساۋالعا قاتىستى جاۋابىن تومەندە كەلتىرىپ, سونىمەن تۇيىندەگەندى ءجون كوردىك.
– مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسى تۋرالى ساۋالعا توقتالسام, بۇل – ۇلكەن ماسەلە. ساپانى قامتاماسىز ەتۋگە قوردىڭ قۇزىرەتى جەتكىلىكسىز. حالىققا تىكەلەي قور ەمەس, مەديتسينالىق مەكەمەلەر قىزمەت كورسەتەدى عوي. سوندىقتان مۇندا مەديتسينا مامانىنىڭ بىلىكتىلىگىنە قاتىستى سۇراقتار تۋادى. ارينە, ءبىرىنشى كەزەكتە مەديتسينالىق ۇيىمدا كەرەك-جاراقتىڭ بارلىعى تۇگەل بولۋى كەرەك. ءبىزدىڭ مەديتسينالىق مەكەمەلەرمەن جاساعان كەلىسىمشارتتا بىرنەشە مىندەت كوزدەلگەن. بىزدىكى – مەملەكەتتىك باقىلاۋ ەمەس. ءبىز كەلىسىمشارت بويىنشا مەديتسينالىق ۇيىمدارمەن سەرىكتەس رەتىندە تىزە قوسىپ جۇمىس ىستەيمىز. ارينە, قاتە-كەمشىلىكتەردى بايقاساق, تۇزەتۋىن سۇرايمىز. الايدا ءبىز كوبىنە قارجى مونيتورينگ جاعىنا باسىمدىق بەرەمىز. ال مەديتسينالىق, كلينيكالىق تەكسەرىسپەن مينيسترلىك, مينيسترلىكتىڭ ىشىندەگى كوميتەت اينالىسادى. ولارعا دا وتانداستار ارىز-شاعىم قالدىرىپ, ءوز قۇقىن قورعاۋعا بولادى. نەگىزى شاعىمدار تۋرالى تالداۋدى كورسەتتىك قوي. «يلەگەنىمىز ءبىر تەرىنىڭ پۇشپاعى» بولعان سوڭ وسى شاعىمداردى باسشىلىققا الىپ, مەديتسينالىق مەكەمەلەرمەن بىرلەسىپ, الدىمەن مەديتسينالىق كومەكتىڭ قولجەتىمدىگىن ارتتىرۋعا كۇش سالۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيمىن. ەكىنشى, كورسەتىلەتىن كومەكتىڭ ساپاسى جوعارى بولۋى شارت دەپ تالاپ قويىپ وتىرمىز. سوندىقتان سالاداعى كەمشىلىكتەردى تۇزەتەمىز دەسەك, ەكى جاقتان كەمشىلىك ىزدەمەي, ناقتى ناتيجەگە, ساپاعا جۇمىس ىستەۋ قاجەت. ءارى بارىنشا وسى قاعيدامەن جۇمىس ىستەپ كەلەمىز», دەدى ءا.سقاقوۆ.