جۋىردا اققايىڭ اۋدانى شاعالالى اۋىلىنداعى تاجىريبەلىك ستانسا بازاسىندا «دالا كۇنى» اگرارلىق ءىس-شاراسى وتكىزىلدى. ونىڭ جۇمىسى الداعى وراق ناۋقانىنا ارنالدى. شاراعا وبلىس اكىمى عاۋەز نۇرمۇحامبەتوۆ, اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ازات سۇلتانوۆ, اۋدان جانە اۋىل اكىمدەرى, اگروقۇرىلىم باسشىلارى, اۋىل ونىمدەرىن شىعارۋشى كاسىپورىن جەتەكشىلەرى قاتىستى. بۇل ۇلكەن وراقتىڭ الدىنداعى دايىندىقتى پىسىقتاعان ۇلكەن جيىن ەدى.
كوكتەمگى جاڭبىر كوز اشتىرمادى
بيىل اۋا رايىنىڭ قولايسىزدىعىنا قاراماستان سولتۇستىك ديقاندارى جاقسى استىق ءوسىردى. الايدا كۇنبە-كۇنگى نوسەر جاڭبىر, كۇننىڭ ىستىعىنىڭ كەم بولۋى ونىڭ پىسۋىنە كەدەرگى كەلتىرىپ-اق تۇر. وسىمەن ەكى جىل قاتارىنان اۋا رايى ديقانداردىڭ ادىمىن اشتىرماۋدا. كوكتەمگى ەگىس تە كۇن رايىنىڭ كەسىرىنەن ۋاقىتىندا اياقتالمادى. ەندى ديقان كوڭىلىندە تابيعات وراققا دا كەدەرگى كەلتىرمەس پە ەكەن دەگەن كۇدىك بار.
ماماندار پىكىرىنە قاراعاندا, بيىلعى ماۋسىمنىڭ قولايسىزدىعى بىلتىرعى كۇزدەن بەلگىلى بولعان. ەرتە سۋىتقان كۇندەر, كوز اشتىرماعان قالىڭ جاڭبىر توپىراقتى ابدەن «تويىندىرعان». ىلعالى ونسىز دا جوعارى تاناپقا قالىڭ تۇسكەن قار سۋى دا اياۋسىز قۇيىلدى. تابيعاتتىڭ كەسىرى مۇنىمەن دە تىنباي, ءدال ەگىس ناۋقانى قىزۋ جۇرە باستاعان شاقتا جاڭبىر توكتى. سينوپتيكتەردىڭ ايتۋىنشا, نورماداعى 30 مم ورنىنا كەي جەرلەردە 60 مم-گە دەيىن جاۋعان. وسىنىڭ ءوزى ەگىس ناۋقانىن كەم دەگەندە ءبىر اپتاعا دەيىن قوزعالتپادى. ال «كوكتەمنىڭ ءبىر كۇنى جىلعا ازىق» ەكەنى بەلگىلى – ەگىس ۋاقىتىندا بولماسا ءدان ورمەي, شىعىمى تومەندەپ قالادى.
ءسويتىپ, مامىردىڭ سوڭعى كۇندەرىندە اياقتالۋعا ءتيىس ەگىس ناۋقانىن كەي شارۋاشىلىقتار ماۋسىمنىڭ ورتاسىنا دەيىن اپاردى. سوعان قاراماي قاسيەتتى قارا جەر ديقان ەڭبەگىن ەش قىلماي, بىلتىرعىنىڭ 80 پايىزىنداي كولەمدە استىق شىعارىپ وتىر.
4,5 ملن گەكتارعا استىق ەگىلدى
تاجىريبە ستانساسى جەر يگەرۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ولەگ سولوۆەۆتىڭ پىكىرىنشە, بيىل گەكتارىنان 15 تسەنتنەردەن استىق الۋعا مۇمكىندىك بار. ال مايلى داقىلداردان گەكتارىنان 10 تسەنتنەردەن ءونىم جينارمىز دەگەن ءۇمىتىمىز بار دەيدى ول.
جالپى, وبلىس بويىنشا بيىل 4,5 ملن گەكتار جەرگە استىق ەگىلگەن. شاعالالىعا جينالعان ماماندار قازىر سونىڭ 80 پايىزدايى جاقسى, قالعانى قاناعاتتانارلىق جاعدايدا ەكەنىن ايتتى. ولار ۇلكەن جيىن باستالماي تۇرىپ اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارى مەن جابدىقتارىنىڭ كورمەسىن, وڭىرىمىزدە وندىرىلگەن اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارلارىنىڭ جارمەڭكەسىن تاماشالادى. ءوزارا دۋىلداسقان اڭگىمە بارىسىندا ديقاندار ءتۇرلى تەحنيكا مەن جابدىقتار تيىمدىلىگىن, سۇرىپتاردىڭ ساپاسىن, ەگىستىڭ اياقتالعان مەرزىمدەرىن, كۇزدىڭ بەرەكەلىلىگىن تالقىلاپ جاتتى.
مەملەكەت باسشىسى بيىل ديقاندار الدىنا 5 جىل ىشىندە اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىن جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىپ, جالپى ءونىم كولەمىن 2 ەسە ارتتىرۋ كەرەك دەگەن ناقتى مىندەت قويدى. وسى باعىتتا اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ ءاربىر باعىتىن قامتيتىن «جول كارتاسىن» ازىرلەگەن. ءوڭىر باسشىسى ع.نۇرمۇحامبەتوۆ سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا بۇل تاپسىرما قاناعاتتانارلىق دەڭگەيدە ورىندالىپ جاتقانىن ايتتى.
پرەزيدەنت تاپسىرماسى ورىندالىپ جاتىر
«مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىمەن ەگىس القاپتارىن ءارتاراپتاندىرۋ قولعا الىندى. قازىر مايلى داقىلدار مەن الەۋمەتتىك ماڭىزى بار داقىلدار كولەمى ەسەلەپ ارتقان. داقىلداردىڭ سۇرىپ ساپاسىن ارتتىرۋ مەن اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جەتىلدىرىلگەن تەحنيكالارىن ساتىپ الۋ دا بارىنشا ۇلعايدى. بيىل بىزدە توپىراق قۇنارىن ارتتىرۋ ماقساتىندا 3 ملن گەكتار اۋماققا 257 مىڭ توننا مينەرالدى تىڭايتقىش سەبىلدى. بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا الدەقايدا كوپ. جالپى, وبلىستىڭ ەگىس القابى 4,5 ملن گەكتار جەردى قۇرايدى. ونىڭ ىشىندە 3,4 ملن گەكتارعا ءداندى داقىل, 751 مىڭ گەكتار جەرگە مايلى داقىل, 379 گەكتارعا مال ازىعى ەگىلدى, 26 مىڭ گەكتارعا كارتوپ جانە 5 مىڭ گەكتار جەرگە كوكونىس وتىرعىزىلدى», دەدى ءوڭىر باسشىسى.
بيىل مەملەكەت تاراپىنان اۋىل شارۋاشىلىعىن سۋبسيديالاۋعا 60 ملرد تەڭگەدەن استام قاراجات بولىنگەن. بۇگىندە وبلىس تاناپتارىنا ەنۋگە 7,5 مىڭعا جۋىق كومباين دايىندىق ساپىندا تۇر. ونىڭ 4 مىڭعا جۋىعى – جوعارى ءونىمدى كومباين. تەحنيكالاردىڭ ناۋقانعا دايىندىعى 100 پايىزدى قۇرايدى. ايتا كەتەيىك, 2024 جىلعا اگراريلەرگە 59 مىڭ توننا ارزان باعاداعى جانار-جاعارماي بەرىلگەن.
ء«بىزدىڭ شارۋاشىلىقتار سۋ ۇنەمدەۋگە ارنالعان تەحنولوگيالاردى دا كوپتەپ قولدانباق. وسى ماقساتتا بيىل جالپى قۇنى 13,6 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 13 جوبانى ىسكە اسىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. بۇل ءداندى داقىل مەن مال ازىعىنىڭ اۋماعىن 9,4 مىڭ گەكتارعا دەيىن ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى اكىم.
كورمە-جارمەڭكە – كوپكە پايدالى
وبلىس بويىنشا استىق قابىلدايتىن بارلىعى 46 ەلەۆاتور بار. ولاردىڭ سىيىمدىلىعى – 3,2 ملن توننا. اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ازات سۇلتانوۆ ۇكىمەت التىن وراققا جان-جاقتى قولداۋ كورسەتۋ ماقساتىندا كوپتەگەن شارا جاساعانىن ايتتى.
«بيىل ەگىن شارۋاشىلىعىنا ءبىرىنشى رەت 580 ملرد تەڭگەنىڭ ارزانداتىلعان نەسيەسى ءبولىندى. بۇل ساپالى سۇرىپتار ساتىپ الۋعا, وسىمدىكتى قورعاۋ پرەپاراتتارىن الۋعا دا جۇمسالادى. فەرمەرلەردىڭ جاڭا تەحنيكالار ساتىپ الۋىنا 5 پايىزدىق نەسيە بەرىلدى. ونىڭ دا العاشقى جارناسىن تولەۋ كەيىنگە قالدىرىلدى. وسىعان بايلانىستى ديقانداردان جاقسى ءونىم كۇتەمىز», دەدى ول.
ۇيىمداستىرىلعان كورمە-جارمەڭكەگە اۋىل شارۋاشىلىعى شيكىزاتىن وڭدەيتىن جانە دايىن ونىمدەر شىعاراتىن كاسىپورىندار دا ءوز تاۋارلارىن قويعان. سونىڭ ءبىرى – پەتروپاۆلدىڭ نان-توقاش كومبيناتى. كوممەرتسيالىق مەنەدجەرى ەرلان ماحمەتوۆ ءوز كاسىپورنى ونىمدەرىنىڭ دامدىلىگى بيدايدىڭ ساپاسىنا تىكەلەي بايلانىستى بولعاندىقتان, ديقاندارمەن تىزە قوسىپ ەڭبەك ەتەتىندەرىن ايتتى.
ء«بىزدىڭ كاسىپورنىمىز – پەتروپاۆلدىڭ بايىرعى ءوندىرىس ورىندارىنىڭ ءبىرى. بىلتىر وعان 90 جىل تولدى. ءبىز كۇنىنە 20 تونناداي ءونىم شىعارىپ, ونى ەلىمىزدىڭ بارلىق وبلىسىنا ساتامىز. مىنا جەردە ديقانشىلارمەن جاسالاتىن كەلىسىمشارتتارىمىزدى ناقتىلاي تۇسۋگە مۇمكىندىك تۋىپ وتىر. سوندىقتان بۇل جيىن ءبىز ءۇشىن پايدالى», دەيدى.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى