«كرەاتيۆتى يندۋستريانىڭ مۇمكىندىگى زور»

– اۋەلى, شىعارماشىلىق ورتالىق تۋرالى كەڭىنەن ايتىپ بەرسەڭىز. يدەيا قالاي پايدا بولدى, قالاي جۇزەگە استى, كىمدەر ۇلەس قوستى؟

– ءسات سايىن وزگەرگەن الەمدە ەسكىرمەي, كەرىسىنشە جاڭاشىل سيپاتقا يە بولىپ, جاڭا مۇمكىن­دىكتەر بەرىپ وتىرعان قۇندىلى­عىمىز – مادەنيەت. ادامنىڭ شىعارماشىلىق جانە زياتكەرلىك الەۋەتىنە نەگىزدەلگەن بۇل قۇندى­لىق دامۋدىڭ جاڭا ساتىسىنا شىقتى. بۇگىندە مادەنيەت ۋاقىتپەن بىرگە تۇرلەنىپ, كرەاتيۆ جانە مادەني يندۋستريا دەگەن اتپەن جاڭا سيپاتقا يە بولدى.

جاڭا يندۋستريا ءوز الەۋەتىن تولىق دالەلدەپ, الەمدىك ەكونو­ميكانىڭ ەڭ جىلدام دامىپ كەلە جاتقان سەكتورلارىنىڭ بىرىنە اينالدى. بۇل سالانىڭ كاپيتاليزاتسياسى 2,3 تريلليون دوللاردى قۇرايدى. كرەاتيۆ يندۋستريا الەمدىك ىشكى جالپى ءونىمى­نىڭ 3 پايىزىن يەلەنسە, بۇل كورسەتكىش 10 پايىزعا جەتەتىن ەلدەر دە پايدا بولدى. ماسەلەن, 2013 جىلى «شىعارماشىلىق ەكونو­ميكا» ۇعىمىن اينالىمعا ەنگىزىپ, وسى باعىتتا مەملەكەت­تىك باعدارلامالاردى قولعا العان وڭتۇستىك كورەيا الەم الدىندا بۇل يندۋستريانىڭ مۇمكىندىكتەرى شەكسىز ەكەنىن كورسەتتى. بۇگىندە تەك «BTS» توبى ەل ەكونوميكاسىنا جىلىنا 4 ميلليارد دوللارعا جۋىق تابىس اكەلەتىن جاعدايعا جەتتى.

ەلىمىزدىڭ دە بۇل باعىتتا دامۋعا زور مۇمكىندىگى بار: حالقى­مىزدىڭ زياتكەرلىك الەۋەتى ۇتىمدى ستراتەگيا قۇرا بىلگەن جاعدايدا, ەل ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزگى دراي­ۆەرىنە اينالادى. ەندىگى رەتتە ءدال وسى زياتكەرلىك قۇندىلىق – ادى­لەتتى قازاقستاننىڭ باستى سيپاتى بولۋعا ءتيىس.

الەمدىك يندۋسترياداعى دامىتۋداعى كرەاتيۆ حابتاردىڭ ءرولىن زەردەلەي وتىرىپ, 2019 جىلى ەلىمىزدە العاشقى رەت «ÓzgeEpic» كەڭىستىگى قۇرىلدى. مادەني يندۋستريا ۇعىمى ءالى دە كەڭ تارالماعان تۇستا مەديا جانە ارت مەنەدجەر ماقپال جۇماباي ەكەۋمىز باستاماشى بولىپ اشقان «ÓzgeEpic» كرەاتيۆ حابى قازىرگى كۇنى الماتى قالاسىمەن قاتار, مادەني استانامىز – تۇركىستان جانە استانا قالاسىندا جۇمىسىن جۇرگىزىپ جاتىر. اتاپ ءوتۋ كەرەك, قازىرگى تاڭدا «ÓzgeEpic» قازاق­تىلدى كرەاتورلارعا قىزمەت ەتەتىن ءارى تولىقتاي قازاق تىلىندە كونتەنت وندىرەتىن جالعىز حاب بولىپ وتىر.

ورتالىق حالىقارالىق دەڭ­گەيدە زاما­ناۋي باسەكەگە قابى­لەتتى وتان­دىق ونەردى دامىتۋ مەن قوعامنىڭ مادە­ني ساناسىن ارتتىرۋدى, وعان قوسا دارىندى, زياتكەر جاس­تار­عا قولداۋ ءارى تالىمگەرلىك كور­سەتۋدى ماقسات ەتەدى. حاب مۋزىكا, ادەبيەت, كينو, انيماتسيا, كرەا­تيۆتى ءبىلىم, تەاتر, مەديا, كورمە, كوركەمونەر, فوتو ونەرى, عىلىم سالاسىندا ءونىمدى قىزمەت ەتىپ, كونتەنت وندىرۋمەن, كرەاتور ماماندار دايارلاۋمەن اينالىسادى. سونىمەن قاتار «ÓzgeEpic creative hub»-ى وسى كۇنگە دەيىن 1000-نان اسا مامانعا مەنتورلىق جاساپ, ونداعان جوبانىڭ اكسەللەراتسياسىن ءساتتى جۇزەگە اسىردى.

– ەلورداداعى كرەاتيۆ حاب تۇجىرىمداماسىنىڭ وزىندىك ەرەكشەلىكتەرى بار ما؟

– ءيا, كرەاتيۆ كەڭىستىكتەردى قۇرۋدا جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ مەنتاليتەتىنەن باستاپ, الەۋمەتتىك مىنەز-قۇلقىنا دەيىن ساراپتاۋ قاجەت. جەرگىلىكتى حالىقتىڭ رۋحا­ني-مادەني قاجەتتىلىكتەرى مەن كرەاتورلاردىڭ كاسىبي الەۋەتى دە ەسكەرىلۋگە ءتيىس. ءبىز ەلوردادا وسى تالاپتارعا سايكەس ازىرگە ونەردىڭ 20 جانرى بويىنشا قىزمەت اتقارامىز. كەڭىستىگىمىزدە وسى سالالار بويىنشا 6 الاڭ جۇمىس ىستەيدى. ولار – مادەني ءىس-شارالار, كەزدەسۋلەر, كونتسەرتتەر, بي باتل­دارى وتە­تىن ترانسفورمەر الاڭ, وتاندىق باسپا­لاردىڭ ونىمدەرىن ۇسىناتىن كىتاپ دۇكەن-كافەسى, ەتنومۇراجاي مەن قولونەر شەبەرحانالارى, زاماناۋي ونەر گالەرەياسى, تەاتر ساحناسى جانە smart nomad games الاڭى.

استانا قالاسىندا تۇراقتى 25 رەزيدەنت (ۇيىم) جۇمىس ىستەيدى دەپ جوسپارلانعان. ودان بولەك, جەكەلەگەن ونەر تۇلعالارىمەن, مادەنيەت مەكەمەلەرىمەن, باسقا دا ۇجىمدارمەن بايلانىس ورناپ, شارتتار جاسالعان. قازىرگى كەزدە وسى كۇنگە دەيىن جۇيەلى تۇردە ۇيىم­داستىرىلعان 50 تۇراقتى جو­با جالعاسىپ كەلەدى. ماسەلەن, ءبىر عانا شەبەرحانادا 14 قولونەر تۇرىنەن شەبەرلىك سىنىبى ۇيىمداستىرىلادى. اتاپ ايتقاندا, كىلەم توقۋ, الاشا توقۋ تەحنولوگيالارى, جۇننەن باسكيىم, قۋىرشاق, بوبەكتەرگە اياقكيىم جاساۋ, بىلعارىدان بەلدىك, تيىن قاپ جانە كىلت قاپ جاساۋ تەحنولوگيالارى ت.ب. ۇيرەتىلەدى. كرەاتيۆ كەڭىستىگىمىزدىڭ 2 تەاترى ءوز جۇمىسىن باستادى. قازاقستان­نىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى ايگۇل يمانباەۆانىڭ «ا.ي تەاترى» باسقارۋىمىزعا ءوتتى. تامىزدىڭ 23-ىنەن باستاپ, تەاتردا «مومىنداردىڭ زىندانى» قويىلىمى ساحنالانا باستايدى. وسى كەزدە زاماناۋي گالەرەيا­مىزدا سۋرەتشىلەر وداعىنىڭ مۇشەسى, «تۇستەردىڭ ماەستروسى» دەپ تانىلعان باقىتنۇر بۇردەسبەكوۆ­تىڭ «تىنىس» اتتى كورمەسى ءوتىپ جاتىر. ودان بولەك, ترانسفورمەر زالىمىزدا ء«بىر تولقىندا» حالىقارالىق زاماناۋي بي چەمپيوناتى ۇيىمداستى­رىل­دى. كۇز ايلارىندا كەڭىستىگىمىز­دىڭ قۇرامىندا جاڭا مۇراجاي بوي كوتەرمەكشى. بۇعان قوسا قالا تۇرعىندارى مەن قوناقتارى, شەتەلدىك تۋريستەرگە, ءارتۇرلى جاس ساناتىنا ارنالعان ەكسكۋرسيالار وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. از عانا مەرزىمدە تۇراقتى جۇمىس رەجىمىن قالپىنا كەلتىردىك.

– شىعارماشىل جاستاردىڭ باسىم بولىگى مەگاپوليستەردە شوعىرلانعان. وسىنداي حابتاردى ايماقتارداعى قالالارمەن بىرگە اۋدانداردا دا اشۋ جوس­پاردا بار ما؟ 

– ءبىزدىڭ كەڭىستىكتەرىمىز ۇجىمنىڭ تاباندىلىعى مەن كاسىبي الەۋەتىنىڭ ارقاسىندا ءوز كۇشىمەن اشىلىپ, التىنشى جىل نارىق جاعدايىندا جۇمىس ىستەپ كەلەدى. ەلىمىزدە كرەاتيۆ حابتاردى باسەكەلەستىك ورتادا العاشقى بولىپ اشقانىمىزدى ماقتان ەتەمىز. مەملەكەتىمىزدىڭ كرەاتيۆ يندۋستريانى دامىتۋ باعىتىنداعى باستامالارىن قولداپ, ساراپشىلىق تانىتامىز. بيىل مەملەكەتتىك ورگاندارمەن سەرىكتەستىكتە جۇمىس ىستەي باستادىق. ماسەلەن, مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى جانە باتىس قازاقستان وبلىسى اكىمدىگىنىڭ باس­تاماسىمەن ورال قالاسىندا كرەاتيۆ حاب قۇرۋعا ۇسىنىس ءتۇستى. بۇل ءىرى مادەني ءىس-شارا پرەزيدەنتتىڭ ايماقتاردا كرەاتيۆ حابتار قۇرۋ تاپسىرماسىنىڭ نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقانى بىزگە سەنىم بەردى.

قازىرگى كۇنى بۇل باستاما «Samruk Kazyna Trust» قورى مەن «قارا­شىعاناق پەترولەۋم وپەرەيتينگ» كومپانيالارىنىڭ دەمەۋشىلىگىمەن جۇزەگە اسا باستادى. ورال قالاسىنداعى جاستار مادەنيەت سارايىندا ورنالاساتىن حابىمىزعا كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇل سالا ماماندارى مەن ءتيىستى مەكەمەلەر بىرلەستىكتە جۇزەگە اسىرىپ جاتقان ەرەكشە جوبا بولادى.

– ۇلتتىق بولمىستى ساق­تاۋ­داعى كرەاتيۆتى يندۋستريا جوبالارى­نىڭ ماڭىزىنا توقتالساڭىز.

– الەمدىك, حالىقارالىق تاجىريبە كورسەتكەندەي, كرەاتيۆ يندۋستريا تۇتاس مەملەكەتتەردىڭ بولمىسىن ايقىندايتىن, ۇشتاي­­تىن بىرەگەي سالاعا اينالىپ كەلە­دى. بۇگىندە بارلىق ەل كرەاتيۆ سالالاردى دامۋ ستراتە­گيا­سى­نىڭ ماڭىزدى بولىگى رەتىندە بەكى­تىپ, ەكونوميكالىق تابىس كوزى رەتىندە دامىتىپ جاتىر. سوندىق­تان دا ۇلتتىق بولمىستى ساقتاۋ­داعى بۇل يندۋستريانىڭ ورنى ايقىن. مەملەكەتتەر كرەاتيۆ يندۋست­ري­يانىڭ باسىم باعىتتارىن ءتۇزۋ ارقىلى ءوز بولمىستارىن اي­قىنداۋدا. مەنىڭشە, كرەاتيۆ يندۋست­ريا­نىڭ ۇلتتىق بولمىسقا دەگەن ىقپالى وسى.

«ÓzgeEpic» حابىنىڭ ماقساتى – باسەكەگە قابىلەتتى زاماناۋي قازاق ونەرىن دامىتۋ جانە قوعام­نىڭ مادەني ساناسىن ارتتىرۋ, سونىمەن قاتار دارىندى, زياتكەر جاستارعا قولداۋ ءارى تالىمگەرلىك كورسەتۋ. كرەاتيۆ حاب وسىعان دەيىن 15 مىڭنان اسا جاستىڭ قاتىسۋىمەن 1500-دەن استام مادەني ءىس-شارا جۇزەگە اسىردى. ونەردىڭ ءتۇرلى سالاسى بويىنشا جۇزدەگەن ماماننىڭ كرەاتيۆ نارىققا قوسىلۋىنا ىقپال ەتتى. اتاپ ايتساق, كرەاتيۆ حاب 30-دان استام زاماناۋي ورىنداۋشى­نىڭ شىعارماشىلىعىن كوپشىلىك­كە ۇسىندى, رەزيدەنت رەتىندە كەڭىستىككە ءار كەزدە شوعىرلانعان تەاترلار سانى 10-نان اسىپ, حابتىڭ ءوز 2 تەاترى قۇرىلدى. «ÓzgeEpic» بۇگىندە 50-دەن اسا تۇراقتى جوبانى جۇزەگە اسىرىپ جاتىر.

– شىعارماشىلىق ارقىلى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسىن كوتەرۋدە «ÓzgeEpic» ونەر كەڭىستىگىنىڭ ۇلەسى قانداي؟

– جالپى, ارت كەڭىستىگىمىز قازاق تىلىندەگى زاماناۋي ونەردى دامىتۋ الاڭى رەتىندە قۇرى­لىپ, ءوز ماقساتىن بارىنشا ورىنداپ كەلەدى. بارلىق جوبامىز قازاق تىلىندە جاسالادى جانە قازاق ءتىلىنىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋدى كوزدەيدى. 

وسى كۇنگە دەيىنگى ءار جوبامىز قازاق ءتىلىن جۇيەلى تۇردە دامىتۋعا قىزمەت ەتتى. كرەاتيۆ حاب كومانداسى بالالار مەن جاستارعا وتاندىق جانە شەتەلدىك بەينە كونتەنتتى قازاق تىلىندە قولجەتىمدى ەتۋ ماق­ساتىندا العاشقى وتاندىق ستيريمينگ سەرۆيسى «Özinşe» پلاتفورماسىن جاساپ شىعاردى. قازىرگى ۋاقىتتا پلاتفورما «Android» جانە «IOS» جۇيەلەرىندە قول­جەتىمدى. ونلاين كينوتەاتر بۇگىندە كورەيا­لىق انيمە كومپانيا­لارىمەن, TIJI, Nickeledeon تەلەارنالارىمەن سەرىكتەستىك ورناتىپ كەلەدى. سونى­مەن قاتار پلاتفورما جاسوسپى­رىمدەرگە ارنالعان ءوز سيتكومدارىن ءتۇسىرۋدى قولعا الدى. بۇل با­عىتتاعى باستاما دا قوعام تارا­پى­نان وڭ باعاسىن الادى دەپ سەنەمىز.

سونىمەن قاتار «ÓzgeEpic» ۇجىمى 2019 جىلدان باستاپ «Jangyryq» جوباسىن ىسكە اسىرا وتىرىپ, ەلىمىزدە العاشقى بولىپ زاماناۋي قازاق مۋزىكاسىنىڭ جاڭا تولقىنىن قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتتى. مۋزىكالىق جوبا اياسىندا 50-دەن استام جاڭاشىل مۋزىكانت نارىققا قوسىلدى. بۇل جوبا ينتەرنەت كەڭىستىكتەگى, شىعارماشىلىق الاڭدارداعى قازاق مۋزىكاسىنىڭ كولەمىن ەداۋىر ارتتىردى.

ءداستۇرلى ءان ونەرىن ناسيحاتتاۋ جانە تسيفرلاۋ ماقساتىندا «Jauhar» جوباسى جۇزەگە اسىرىلىپ, ماڭعىستاۋ جىر مەكتەبىنىڭ ون ۇزدىك وكىلى تاسپالاندى. قازاق جىرلارىن ساپالى اۋديونۇسقادا تىڭداپ, بەينەسىن تاماشالاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن بۇل جوبا بار ايماقتى قامتيدى دەپ كوزدەپ وتىرمىز.

– كرەاتيۆتى يندۋستريا – ادامي كاپيتالدىڭ ساپاسىن كورسە­تەتىن نەگىزگى فاكتوردىڭ ءبىرى. قازىرگى تاڭدا وسى سەكتوردىڭ ەل ەكونوميكاسىنداعى ۇلەسىن ارتتىرۋ ءۇشىن تاعى نە ىستەۋ قاجەت؟ قازىرگى دەڭگەيىمىز قاي شامادا؟

– كرەاتيۆ يندۋستريانى دامىتۋشى تەتىك – بىلىكتى, حالىقارالىق دەڭگەيدە ساراپشىلىق الەۋەتى بار ماماندار. بۇل رەتتە جوعارى اكادە­ميالىق ءبىلىمنىڭ, سونىمەن قاتار ارنايى ءبىلىم باعدارلامالارىنىڭ ورنىن اتاپ ءوتۋىمىز كەرەك. ەلىمىزدە جوعارى ءبىلىم جۇيەسىنەن تىس, قىسقا مەرزىم ىشىندە سالا ماماندارىن جۇيەلى تۇردە دايارلايتىن, سونىمەن قاتار كرەاتيۆ سالا مەنەدجەرلەرى مەن كۋراتورلارىن دايارلايتىن باعدارلامالار جوق. بۇگىندە كرەاتيۆ ماماندىقتار­عا ماقساتتى تۇردە بەيىمدەلگەن كەشەندى وقىتۋ جوباسىن جۇزەگە اسىراتىن كەز كەلدى دەپ سانايمىز. وسى رەتتە «ÓzgeEpic» حابى باستاماشى رەتىندە وقۋ پلاتفورماسىن, وقۋ ءمودۋلىن قۇرۋ, ۇيىمداستىرۋ, سەرتيفيكاتتاردى حالىقارا­لىق ستاندارتتارعا بەيىمدەۋ جۇمى­سىن ءوز موينىنا الۋعا, جوباعا ءىرى حالىقارالىق ماماندار مەن كومپانيالاردى تارتۋعا دايىن. كرەاتيۆ سالا ماماندارىن دايارلاۋدا ەلىمىزدىڭ نارىعىن عانا ەمەس, ورتالىق ازيا, جالپى ازيا ەكونوميكاسىن, الەمدىك سۇرانىستى نىساناعا الۋ كەرەك دەپ سانايمىز.

قازىرگى كەزدە «ÓzgeEpic Oral» كرەاتيۆ كەڭىستىگىنىڭ بازاسىندا 2025 جىلى 200 كرەاتيۆ مامان دايار­لاۋدى كوزدەپ وتىرمىز. بۇل كرەاتيۆ ءبىلىم بەرۋ جوباسى الەۋەتى­مىز بەن كەشەندى جۇمىسىمىزدىڭ ناتي­جەسىن كورسەتەرىنە ءۇمىتتىمىز. ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى ءوز ەلىمىزدە عانا ەمەس, الىس-جاقىن شەتەلدەر­دە ناسيحاتتاساق دەگەن جۇيەلى جوسپارى­مىز دا بار. وسى كۇنگە دەيىن بىرنەشە حالىقارا­لىق جوبانى جۇزەگە اسىردىق. ءبىز الەمدىك ورە سايىسىندا قازاق حالقى­نىڭ دا زياتكەرلىك الەۋەتى تانىلۋى ءۇشىن ەڭبەك ەتەمىز.

– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.

اڭگىمەلەسكەن –

زەيىن ەرعالي,

«Egemen Qazaqstan»