ەلىمىزدە ەكولوگياعا زالالى از تيەتىن گەولوگيالىق بارلاۋدىڭ جاڭا تاسىلدەرى زەرتتەلىپ جاتىر. جالپى قۇنى 2,6 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن زەرتتەۋ جۇمىستارىن «سامۇرىق-قازىنا» قورىنا قاراستى «سامعاۋ» عىلىمي-تەحنولوگيالىق باستامالار ورتالىعى قارجىلاندىرادى.
«قاراجانباسمۇناي» اق قورشاعان ورتانى قورعاۋ جانە جانۋارلار مەن وسىمدىكتەر الەمىن ايالاۋعا باعىتتالعان تىڭ عىلىمي زەرتتەۋ جۇرگىزۋدى جوسپارلاپ وتىر. كومپانيا جوبانى قارجىلاندىرۋ ءۇشىن «سامعاۋ» عتبو, سونداي-اق قازاق مۇناي جانە گاز ينستيتۋتى جانە «ازيمۋت ەنەردجي سەرۆيسەز» اق-مەن كەلىسىمگە قول قويدى.
قۇجاتقا سايكەس, عالىمدار جارىلىس ءادىسىنىڭ كومەگىنسىز كومىرسۋتەكتەردى ىزدەستىرۋدىڭ جاڭا ادىستەرىن زەرتتەيتىن بولادى. گەولوگيالىق بارلاۋدىڭ بۇل ءادىسى قورشاعان ورتاعا زالال تيگىزبەۋگە كومەكتەسەدى. ارنايى جاسالاتىن جارىلىستاردان باس تارتۋ بۇرىن ادامداردىڭ نەمەسە ينفراقۇرىلىمنىڭ بولۋىنا بايلانىستى عالىمدار قولجەتكىزە الماعان اۋماقتاردى بارلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سەبەبى مۇناي كەن ورىندارىنىڭ باسىم بولىگى كاسپي تەڭىزىنە جاقىن ماڭايدا ورنالاسقان. سوندىقتان جاڭا قازبالاردى ىزدەستىرۋ ءۇشىن جەردى جارۋ ءتيىمسىز, ويتكەنى پايدا بولاتىن تەربەلىستەر مەن شۋ جەرگىلىكتى فلورا مەن فاۋناعا كەرى اسەر ەتۋى مۇمكىن. سوندىقتان ارنايى قۇرىلعىنىڭ ەكولوگياعا اسەرىنە تالداۋ جۇرگىزىلەدى. جوبا 16 ايعا ەسەپتەلگەن.
«جوبا ەكولوگياعا زيان كەلتىرمەستەن بارلاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى دەپ بولجايمىز. بۇرىن-سوڭدى زەرتتەۋ جۇرگىزىلمەگەن كاسپي تەڭىزىنىڭ سولتۇستىك بولىگىندەگى قورىقتاردا ىزدەستىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ مۇمكىندىكتەرى تۋىپ وتىر. بۇعان قوسا زەرتتەۋ مەرزىمىن جانە قارجىلىق شىعىندى ارتتىرماۋ شارت. سونداي-اق كومپانيا جارىلىس جۇمىستارىنا تىيىم سالىنعان قولدانىستاعى كەن ورىندارىنداعى كومىرسۋتەكتىڭ قالعان قورلارىن بىلە الادى», دەيدى «قاراجانباسمۇناي» اق باس ديرەكتورى مارات ەلەۋسىنوۆ.
بۇگىندە الەمدەگى ەڭ ءتيىمدى گەولوگيالىق بارلاۋ ادىستەرىنىڭ ءبىرى – ەلەكتروماگنيتتىك تولقىنداردى قولدانۋ. بۇل جاعالاۋداعى جانە وتپەلى ايماقتار, شولدەر مەن سورتاڭ توپىراق سياقتى كۇردەلى جانە ەكولوگيالىق سەزىمتال ايماقتاردا جارىلعىش زاتتاردى قولدانباي ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. مۇنداي تولقىندار ءداستۇرلى ادىستەرگە قاراعاندا بىرقاتار ارتىقشىلىققا يە. بىرىنشىدەن, ولار قورشاعان ورتاعا اسەردى ازايتادى. بۇل ينفراقۇرىلىمى دامىعان ايماقتاردا جانە تۇرعىن ءۇي اۋداندارىنا جاقىن جەرلەردە وتە ماڭىزدى, سەبەبى جارىلىستىڭ اسەرى حالىققا قاۋىپ ءتوندىرىپ, قيراۋعا الىپ كەلۋى مۇمكىن. ەكىنشىدەن, بۇل ءادىس تاياز سۋدا بارلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
جالپى, كومپانيا جوبا قورشاعان تابيعاتقا زيان كەلتىرمەستەن جەر قىرتىسىنىڭ قۇرىلىمى مەن كومىرسۋتەكتىڭ قالدىق قورلارى تۋرالى ناقتى مالىمەتتەر الۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىنە سەنىمدى. جارىلىستى بولدىرماۋ ادىستەرىنە كوشۋ ارقىلى تابيعي رەسۋرستاردى تۇراقتى جانە ەكولوگيالىق قاۋىپسىز يگەرۋگە مۇمكىندىكتەر تۋماق.
وسى ورايدا قازاقستان مۇنايىنىڭ 125 جىلدىعى قارساڭىندا «قاراجانباس» كەن ورنىندا العاشقى مۇناي بۇرقاعىنىڭ اشىلعانىنا 50 جىل تولعانىن اتاپ وتكىمىز كەلەدى. بۇل جۇمىستاردىڭ ناتيجەسى اتالعان كەن ورنىنىڭ كەلەشەگى ءۇشىن وتە ماڭىزدى.