تاياۋ كۇندەرى الەۋمەتتىك جەلىدە بەلگىلى تەلەجۋرناليست «گازەت ءولدى» دەگەن ەكىاۋىز ءسوز جازىلعان پوست جاريالادى. ادەتتەگىدەي, ونىڭ استىندا ءباسپاسوزدىڭ جاناشىرلارى مەن گازەت-جۋرنالدىڭ جانازاسىن شىعارۋعا اسىعۋشىلار پىكىر جازىسىپ ايتىسقا ءتۇستى. ءبىرى گازەت ەشقاشان ولمەيتىنىن العا تارتسا, ەكىنشىسى قازىر حالىقتىڭ ءبارى ينتەرنەتكە كوشكەنىن, سول سەبەپتى ءداستۇرلى مەديانىڭ زامانى وتكەنىن دالەلدەۋگە تىرىسىپ باقتى.
بۇل پىكىرتالاس پەن تەكەتىرەستىڭ ءجۇرىپ جاتقانىنا كوپ جىل بولدى. ەڭ العاشقى سايتتار پايدا بولعاندا-اق كەيبىر جاڭا مەديا وكىلدەرى قولىنا كۇرەك-كەتپەنىن الىپ, گازەت پەن جۋرنالدى جەرلەپ تاستاعىسى كەلگەن ەدى. بىراق زامان قالاي تەز وزگەرگەنىنە قاراڭىز: باسپاسوزگە شەكەدەن قاراعان سايتتارىڭنىڭ ءوزى بۇگىندە سول گازەت پەن جۋرنالدىڭ كۇيىن كەشەدى دەپ كىم ويلاعان؟! الەۋمەتتىك جەلى مەن مەسسەندجەرلەر ومىرگە كەلگەلى سايتتى دا ىزدەپ ءجۇرىپ وقيتىن ادامدار قاتارى ازايىپ بارادى. قازىرگى تاڭدا كەز كەلگەن سايتقا ارنايى كىرەتىندەر جالپى وقىرمانداردىڭ 10 پايىزىنا دا جەتپەيدى. باسىم بولىگى google سەكىلدى ىزدەۋ جۇيەلەرى ارقىلى وتەدى. ءيا, ۆيرتۋالدى الەمنىڭ شىن قوجايىنىنا اينالعان جاڭا مەديانىڭ دامۋى ءداستۇرلى باسپاسوزگە ءوزىنىڭ سالقىنىن تيگىزگەنى جاسىرىن ەمەس. سوڭعى جىلدارى گازەت پەن جۋرنالعا جازىلىپ نەمەسە ساتىپ الىپ وقيتىن ادامدار كۇرت ازايدى. بىراق بۇل ءباسپاسوزدىڭ كۇنى بىتكەنىن بىلدىرە مە؟ الدە زامان اعىمىنا ساي ۋاقىتشا قۇلدىراۋ كەزەڭىن باستان وتكەرىپ جاتىر ما؟ ەرتەڭگى كۇنى الەۋمەتتىك جەلىنىڭ مي اينالدىرار مىڭ سان اقپاراتىنان شارشاعان جۇرت قايتادان ءداستۇرلى مەدياعا ورالىپ, گازەت پەن جۋرنالدىڭ ەكىنشى تىنىسىن اشا ما؟
بۇل سۇراققا جاۋاپ بەرمەي تۇرىپ ءبىر عاسىر بۇرىن سول زاماننىڭ جاڭا مەدياسى – تەلەديدار مەن تەاتر تەكەتىرەسى قالاي باستالعانىن ەسكە الساق. وعان دەيىن جۇرتتىڭ ءبارى تەاترعا بارىپ, ءتۇرلى قويىلىمداردى تاماشالايتىن. ەۋروپاداعى انتيكا زامانىنان ساقتالىپ قالعان اشىق اسپان استىنداعى تەاترلار, ياعني امفيتەاترلارعا قاراساڭىز, كادىمگى ستاديون دەرسىز. مىسالى, ريمدەگى 50-60 مىڭ ادام سىياتىن كوليزەيدىڭ ءوزى ءبىزدىڭ «استانا-ارەنا» ستاديونىنان 2 ەسە ۇلكەن. ياعني حالىق تاراپىنان سۇرانىس بولعاندىقتان, ول زاماننىڭ تەاترلارى دا وتە ۇلكەن ەدى.
دەگەنمەن حح عاسىردىڭ باسىندا تەلەديدار ومىرگە كەلگەن سوڭ تەاترعا باراتىن ادامدار سانى كۇرت ازايدى. ولار «بيلەت ساتىپ الىپ, سپەكتاكل كورگەنشە نەگە ۇيىمدە وتىرىپ-اق تەلەديداردان تەگىن كينومدى كورە بەرمەيمىن» دەيتىن بولدى. تەاتردىڭ جانازاسىن شىعارۋعا اسىققان ءتۇرلى ساۋەگەيلەر پايدا بولىپ, «تەاتر ءولدى» دەپ جاھانعا جار سالعانى بەلگىلى. بىراق ولاردىڭ بولجامى جوققا شىعىپ, تەاتر ولمەگەنى بىلاي تۇرسىن, ءتىپتى زامان تالابىنا ساي جاڭعىرىپ, دامىعانىنا كۋا بولىپ وتىرمىز. ويتكەنى تەاتر – ونەردىڭ شىڭى ەمەس پە؟ ال ونەرسۇيەر قاۋىم بار كەزدە, ونەر ەشقاشان ولمەك ەمەس. ءتىپتى ء«ومىر الما-كەزەك» دەگەندەي, بۇرىن تەلەۆيزيا وكىلدەرى تەاتردى كەۋدەدەن يتەرگەن بولسا, قازىر ەندى يۋتۋبەرلەر «تەلەديداردىڭ زامانى ءوتتى» دەپ ولاردىڭ وزدەرىن شەتكە ىسىرىپ جاتىر.
سول سەكىلدى قازىرگى تاڭدا ءباسپاسوزدى دە ىزدەپ ءجۇرىپ وقيتىن ادام قاراسى ازايعانىمەن, بۇل ونىڭ زامانى وتكەنىن استە بىلدىرمەسە كەرەك. ويتكەنى جازۋ دا – تەاتر سەكىلدى ونەر. ونى باعالايتىن كوزىقاراقتى وقىرمان بار كەزدە گازەت حالىقتىڭ كوزى, قۇلاعى ءھام ءتىلى بوپ قالا بەرمەك. ودان بولەك, گازەت-جۋرنالدىڭ جاڭا مەديادان كەيبىر ارتىقشىلىقتارى دا بار. ينتەرنەتتە جەدەلدىك كەرەك بولسا, گازەتتە تەرەڭدىك قاجەت. سايت پەن الەۋمەتتىك جەلىدەگى جىلت ەتپە جاڭالىقتى ەمەس, تەرەڭنەن تالدانىپ جازىلعان سۇبەلى ماقالانى ىزدەگەن جۇرت ونى گازەت بەتىنەن تابادى. الداعى ۋاقىتتا گازەت-جۋرنال تالداما, ساراپتاماعا تۇپكىلىكتى مويىن بۇرىپ, ءوزىنىڭ ومىرشەڭدىگىن جوعالتپايدى دەپ سەنەمىز.
ءسوز سوڭىندا ايتارىمىز, بۇگىندە «گازەت ءولدى» دەپ جۇرگەن كەيبىر ادامدار گازەت تە, كىتاپ تا وقىمايتىندار دەپ ايتۋعا سەبەپ بار. مىسالى, ينتەرنەت جەلىسى بىزدەن الدەقايدا العا وزىپ كەتكەن جاپونيا مەن وڭتۇستىك كورەيادا ءالى كۇنگە ميلليونداعان تارالىممەن گازەتتەر شىعادى. جاس بالالارىنا دەيىن كوشەدە, قوعامدىق كولىكتە كىتاپ وقىپ وتىرادى. بۇل وقىمىستى جۇرتتاردا ءباسپاسوز ەشقاشان جوعالمايتىنىن كورسەتسە كەرەك. ال ءبىز بولساق, جاڭا مەديانى سىلتاۋ قىلىپ باسپاسوزدەن باس تارتۋ ارقىلى ءوزىمىزدىڭ كىتاپ وقىمايتىن قاۋىمعا اينالعانىمىزدى جاسىرعىمىز كەلەتىن سەكىلدى...