شاحمات تاستارىنىڭ اتاۋى قايدان شىقتى

چاتۋرانگا – ەكى تا­راپتىڭ سوعىس الا­ڭىن بەينەلەيتىن ينتەللەكتۋالدىق ويىن ەسەبىندە دۇنيەگە كەلگەن. ۇندىلەر ونىڭ باستى تاسىن (فيگۋراسىن) «رادجا» دەپ اتاعان. كەيىن پارسىلار ونى «شاح» دەپ وزگەرتكەن. ال ويىن الەمگە ايگىلەنگەن كەزىندە «جوعارعى بۇيرىق بەرۋشىنى» ءار ەل ءوز تىلىندە ايدارلادى. ما­سەلەن, ەۋروپالىقتار بۇل فيگۋرانى «كورول» دەسە, سلاۆياندار «تسار» دەيتىن بولعان.

بۇدان كەيىنگى ورىندا تۇرعان ماڭىزدى ويىنشى – فەرز. بەلگىلى ءبىر سەبەپتەرمەن ەۋروپادا كورول بولاتىن بولسا, ونىڭ قاسىندا كورولەۆا دا بولۋ كەرەك دەپ ۇيعارىلعان. بىر­اق ۇندىلەردە بۇل فيگۋرا كەڭەسشى («manri» – حاكىم) ەسە­بىندە ءارى ونىڭ قوزعالىس اياسى وتە تار بولعان. سەبەبى ول جاۋىنگەر ەمەس ەدى. فەرزدىڭ ەۋروپادا نەلىكتەن ايەل بەينەسىندە سومدالاتىنى ءارتۇرلى سەبەپپەن تۇسىندىرىلەدى. زەرتتەۋشىلەر مۇنى اۋليە ماريا كۋلتىمەن بايلانىستىرادى.

لاديا. ۇندىلەردە بۇل فيگۋرا «راتحا» سوزىمەن, ياعني سوعىسقا ارنالعان اربا دەپ تۇسىندىرىلەدى. پارسىلار ونى «روح» (كەمە) دەپ اتاسا, ارابتار ونى ۇلتتىق ميفولوگياداعى «رۋح» قۇسىمەن شەندەستىرگەن.

ءپىل. بۇل – اتاۋى ەڭ كوپ في­گۋرانىڭ ءبىرى. فرانتسۋزداردا – «fou», ء«ازىل» نەمەسە «ماسقا­راپاز» دەگەندى بىلدىرسە, نەمىس­تەردە ول – «جۇگىرۋشى» دەگەن ماعىنانى ۇستەيتىن «läufer». بولگارلار مەن بەلورۋستاردا ول – «وفيتسەر». اعىلشىندار مەن پورتۋگالداردا – «ەپيس­كوپ» بىراق پارسىلاردا بۇل في­گۋرا ءپىل بولىپ ساقتالعان. شى­عىستىڭ كەي مەكەندەرىندە ونى «تۇيە» دەپ تە جاتادى. باستاپقىدا اۋىر ءپىل تەك ءبىر ورىستىگى دياگونال بويىنشا سە­كىرە الاتۇعىن, بىراق شىدامسىز ەۋروپالىقتار ەرەجەلەردى جىلدامدىققا قاراي وزگەرتتى. بىراق ولار ونى باسقا فيگۋرالاردان سەكىرۋ مۇمكىندىگىنەن شەكتەدى.

ال «ات» قاي زاماندا دا «ات» بولعان. ول ءۇندىستاندا «اشۆا» دەپ اتالدى, سودان كەيىن بۇل فيگۋرانىڭ اتىن بارلىعى وز­گەرىسسىز اۋداردى. ونىڭ قوزعالىس ءتۇرى وزگەرگەن جوق. تەك سيتسيليادا عانا بۇل فيگۋرا ەسەك دەپ اتالادى. قىزىق.

ويىننىڭ نەگىزگى جاۋىن­گەرلەرى – پەشكالار. ۇندىشە بۇل فيگۋرا «پاداتام» دەپ اتالادى, بۇل جاياۋ سارباز دەگەندى بىلدىرەدى. كەيىن ەۋروپالىقتار جورعىن جاۋىنگەرگە فەرز بولا الاتۇعىن الەۋەت سىيلادى.