«ۋيمبلدون» باستالادى

«ۇلكەن دۋلىعا» ساناتىنا ەنىپ وتىرعان ەڭ مارتەبەلى ءتورت جارىستىڭ ءبىرى سانالاتىن – «ۋيم­بل­دوننىڭ» 147 جىلدىق تاريحى بار. بۇل ءتۋرنيردىڭ تۇساۋى سوناۋ 1877 جىلى كەسىلدى. تۇڭعىش چەمپيوننىڭ ەسىمى – سپەنسەر گور. 22 ۇمىتكەردىڭ قاتىسۋىمەن وت­كەن دودانىڭ اقتىق سىنىندا ول ۋيليامس مارشالدى 6:1, 6:2, 6:4 ەسەبىمەن ۇتىپ, باس جۇلدەنى ولجالادى. گور كەلەسى جىلى دا في­نالعا شىققان ەدى. بىراق شە­شۋشى باسەكەدە فرەنك حەدەۋگە ەسە جىبەردى. بۇل تەننيسشىلەردىڭ بار­لىعى دا – ۇلىبريتانيادان.

ءحىح عاسىردا لوندوندا ەڭ ناتيجەلى ونەر كورسەتكەن ويىنشى – ۋيليام رەنشوۋ. لاۋن-تەننيس قاۋىمداستىعىنىڭ تۇڭ­­عىش پرەزيدەنتى 1881-1889 جىل­دار ارالىعىندا جەتى رەت جە­ڭىمپاز اتاندى. ودان كەيىن اعايىندى دوحەرتيلەردىڭ ءداۋىرى ءجۇردى. وتباسىنىڭ تۇڭعىشى – رەدجينالد ءتورت تۋرنيردە (1897-1900) توپ جارسا, ونىڭ ءىنىسى – لوۋ­رەنستىڭ بەس مارتە (1902-1906) مەرەيى ۇستەم بولدى. حح عاسىردىڭ ەكىنشى جارتىسىندا بورن بورگتىڭ باق جۇلدىزى جارقىراي جاندى. شۆەتسيانىڭ ماقتانىشى 1976-1980 جىلدارى قاتارىنان بەس باسەكەدە شاشاسىنا شاڭ جۇقتىرمادى. وتكەن عاسىردىڭ سوڭىندا پيت سامپراستىڭ داڭقى دۇركىرەدى. اقش-تا تۋىپ-وسكەن گرەك جىگىتى جەتى بىردەي جارىستىڭ باس جۇل­دەسىن قانجىعاسىنا بايلادى.

جاڭا ءححى عاسىر تابالدى­رىق­تان اتتاعان تۇستا رودجەر فە­دەرەردىڭ «اتى» الىسقا شاپتى. شۆەي­تساريادان كەلگەن ءدۇلدۇلدىڭ ەكپىنىنە 2003-2007, 2009, 2012, 2017 جىلدارى ەشكىم شىدامادى. فەدەرەر بارلىعى 8 رەت دارا شىقتى. شامامەن سول ۋاقىتتا نوۆاك دجوكوۆيچ تە تورتكۇل دۇنيە جانكۇيەرلەرىن تەڭدەسسىز ونەرىمەن تامساندىردى. سەربيانىڭ ساڭ­لاعى 2011, 2014, 2015, 2019-2022 جىلدارى وتكەن جەتى جارىس­تا ال­دىنا جان سالمادى. وزدەرىڭىز باي­قاعانداي, سوڭعى 20 جىلدا وتكەن ءدۇبىرلى دودالاردىڭ 15-ىن­دە جوعارىدا ەسىمى اتالعان قوس تارلانعا تەڭ كەلەر ەشكىم تابىلمادى. داڭقى دۇركىرەپ تۇرعان فەدەرەر مەن دجوكوۆيچتى سول كەزدەرى تۇ­عىردان تايدىرۋعا ءۇش تەن­نيسشىنىڭ عانا شاما-شارقى جەتتى. ولار – يسپانيالىق رافاەل نادال مەن كار­لوس الكاراس جانە ۇلى­بريتا­نيالىق ەندي مار­رەي. نادال 2008 بەن 2010 جىلدارى تەڭدەسسىز دەپ تانىلسا, 2013 پەن 2016 جىلدارى ماررەيدىڭ مە­رەيى ۇستەم بول­دى. ال بىل­تىرعى ماۋ­­سىمدا الكاراس اتوي سالدى. اتال­عان جارىستا 20 جاستاعى جالىندى جاس فينالدا اتاعى الىسقا جايىلعان 36 جاستاعى دجو­كوۆيچتى جولىنان ىعىس­تىرىپ, ايدى اسپانعا ءبىر-اق شىعاردى. سول تۋرنيردە قازاقستاننىڭ تەننيسشىلەرى اراسىنان ەڭ جاقسى ناتيجەگە الەكساندر بۋبليك قول جەتكىزدى. وتانداسىمىز اقش-تىڭ قوس وكىلى – ماككەنزي ماكدونالد پەن دجەفري-دجون ۆۋلف جانە گەر­مانيالىق ماكسيميليان مارتەرەردى ۇتتى. بىراق ءتورتىنشى كەزەڭدە بۋبليك رەسەيلىك اندرەي رۋبلەۆتىڭ وسال تۇسىن تابا المادى.

ايەلدەر اراسىنداعى تۋر­نير 1884 جىلدان بەرى ۇيىمداس­تىرىلىپ كەلەدى. العاشقى ەكى جا­رىستى جەرگىلىكتى ويىنشى مود ۋوتسون ۇتتى. ودان كەيىن ۇلىبريتانيالىق بلانش بينگلي-حيليارد – 6 (1886, 1889, 1894, 1897, 1899, 1900), شارلوتا كۋپەر – 5 (1895, 1896, 1898, 1901, 1908), دوروتەيا لامبەرت-چامبەرس – 7 (1903, 1904, 1906, 1910, 1911, 1913, 1914), فرانتسيالىق سيۋزانن لەنگلەن – 5 (1919-1923, 1925), امەريكالىق حەلەن ۋيللز-مۋدي – 8 رەتتەن (1927-30, 1932-33, 1935, 1938) تەڭدەسسىز دەپ تانىلدى. وتكەن عاسىردىڭ الپىسىنشى جانە جەتپىسىنشى جىلدارى بيللي دجين كينگتىڭ قارقىنىنا توتەپ بەرۋ, تىپتەن مۇمكىن ەمەس ەدى. اقش-تىڭ ارۋى (1966-1968, 1972, 1973, 1975) التى تۋرنيردە ادام بالاسىن شىداتپادى. قازىرگى كەزدە تەننيستەن ايەلدەر اراسىنداعى كوماندالىق الەم چەمپيوناتى ءدال وسى كينگتىڭ ەسىمىمەن اتالادى.

بيللي دجين كينگ كورتتان كەتكەننەن كەيىن مارتينا ناۆراتيلوۆانىڭ ايى وڭىنان تۋدى. چەحوسلاۆاكيادا تۋىپ-ءوسىپ, ناعىز كەمەلدەنگەن شاعىندا اقش-قا قونىس اۋدارعان ول 9 دودادا (1978, 1979, 1982-1987, 1990) تالانتىمەن دارالاندى. ناۆراتيلوۆامەن يىق تىرەسە ونەر كورسەتكەن شتەففي گراففتىڭ دا اسقان شەبەرلىگىنە سۇيسىنبەگەن جانكۇيەر جوق-اۋ, ءسىرا. نەمىس سپورتشىسى جەتى رەت (1988, 1989, 1991, 1992, 1993, 1995, 1996) باس جۇلدەنى ەنشىلەدى. ءححى عاسىردا لوندون كورتتارىندا اپالى-ءسىڭ­لىلى ۋيليامستەر ۇستەمدىك قۇردى. ۆينۋس بەس تۋرنيردە (2000, 2001, 2005, 2007, 2008) قارسىلاس شىداپتاسا, اپكەسىنەن اسىپ تۇسكەن سەرەنا جەتى جارىستا (2002, 2003, 2009, 2010, 2012, 2015, 2016) جەڭىمپاز اتاندى.

2022 جىلى جالاۋى جەلبى­رەگەن «ۋيمبلدون» ءتۋرنيرى قا­زاقستاننىڭ ءار جانكۇيەرىنىڭ جادىندا ماڭگى ساقتالىپ قال­دى. ويتكەنى ءدال وسى جارىس­تا ەلەنا رىباكينا جا­سىن­داي جار­قىلدادى. كوكو ۆان­دەۆەي (اقش), بيانكۋ اندرەسكۋ (كا­نادا), چجەن تسين­ۆەن (قىتاي), پەترا مارتيچ (حورۆاتيا), اي­لا تومليانوۆيچ (اۋس­ترا­ليا), سيمونا حالەپ (رۋ­­مىنيا) جانە ونس جا­بەردى (مىسىر) جەڭگەن جەرلەسىمىز باس جۇلدەنى ولجالادى. ءسويتىپ, ەلە­­نانىڭ ەسىمى «ۇلكەن دۋلىعا» سا­ناتىنداعى تۋرنير­دە توپ جارعان قا­زاقستاننىڭ تۇڭعىش تەننيسشىسى رەتىندە تاريحتا قالدى. ال بىل­تىرعى جارىستا ەلەنا رىباكينا شي­رەك فينالعا دەيىن جەتتى. بۇل مەجەدە ول ونس جابەرگە ەسە جىبەردى. مى­سىر­لىق ويىنشى اق­تىق سىنعا دەيىن القىنباي جەت­كەنىمەن شە­شۋشى تۇستا چەحيا­لىق مار­كەتا ۆوندروۋشوۆاعا ەسە جىبەردى.

ساناۋلى كۇندەردەن كەيىن شىمىلدىعى تۇرىل­گەلى وتىرعان «ۋيمبل­دونعا» قازاقستاننىڭ ءتورت تەن­نيسشىسى بىردەن جولداما الدى. ولار – ەلەنا رىباكينا, يۋليا پۋتينتسەۆا, الەكساندر بۋبليك جانە الەكساندر شەۆ­چەنكو.

لوندونداعى ءتۋرنيردىڭ جۇلدە قورى بيىل 50 ميلليون فۋنت-ستەرلينگتى (63,6 ملن دول­لار) قۇراپ وتىرعانىن جوعارىدا ايتتىق. بىلتىرعى جىل­­مەن سالىستارعاندا ول 11,9 پايىزعا ارت­قان. ەرلەر مەن ايەلدەر ارا­سىنداعى جەكەلەگەن سايىس­تاردىڭ جەڭىمپازدارى 2,7 ميلليون ەۋرو (3,4 ملن دوللار) السا, فيناليستەرگە سول سوممانىڭ تەڭ جارتىسى بۇيى­رادى. تىپتەن «ۋيمبلدونعا» قا­تىسىپ, ال­عاش­­قى اينالىمنان اسا ال­ما­عان ويىنشىنىڭ ءوزى ەلىنە قۇرقول ورالمايدى. تۇساۋكەسەر كەزدەسۋىندە ۇتىلعان تەننيسشىگە 60 مىڭ ەۋرو (76,3 مىڭ دوللار) تيەسلى.

«ۋيمبلدوندا» ولجاعا كەنەلگەن مەملەكەتتەر (ەرلەر)

ۇلىبريتانيا – 37, اقش – 33, اۋستراليا – 21, شۆەيتساريا – 8, سەر­بيا, فرانتسيا. شۆەتسيا – 7, گەرمانيا, جاڭا زەلانديا – 4, يسپانيا – 3, مىسىر, نيدەرلاند, حورۆاتيا جانە چەحوسلوۆاكيا – 1.

«ۋيمبلدوندا» ولجاعا كەنەلگەن مەملەكەتتەر (ايەلدەر)

اقش – 57, ۇلىبريتانيا – 36, گەرمانيا – 9, فرانتسيا – 8, اۋس­تراليا – 6, چەحيا, برازيليا – 3, يسپانيا – 2, شۆەيتساريا, رەسەي, رۋمىنيا جانە قازاقستان – 1.