كاسىبي كينولوگ

نارعىز مەكەباەۆانىڭ كينولوگيا سالاسىندا جۇرگەنىنە 20 جىلعا جۋىقتاعان. كاسىبي مامان كە­يىنگى جەتى جىلدا «ايبات» ەسىمدى بەلگيالىق وۆ­چاركا­مەن قويان-قولتىق قىزمەت ەتىپ, نەبىر قىلمىستىڭ اق-قاراسىن انىقتاعان.

– جۇمىسىمىز ساعات 8.30-دا ­باستالادى. تاڭعى جينالىس­تا كەس­تەگە ساي تاپسىرمالار بەرى­لەدى. كەيىن كينولوگتەر يتتەرمەن كۇندەلىكتى دايىندىقتى باس­تاي­­دى. ۋچاسكەنى اينالىپ, سەر­گى­تىپ الادى. جالپى, قىزمەت ۋاقى­­تىندا بەكىتىلگەن ءيتتى كۇتىپ-باپ­تاۋ, تۇرعان ورنىن تازالاۋ, ونىڭ دۇ­رىس تاماقتانۋىنا كوڭىل ءبولۋ ارقايسىمىزعا مىن­دەت­تەلەدى. يت­تەر ۋاقتىلى ۆەتە­رينارلىق تەكسەرۋدەن ءوتىپ تۇرادى. جانۋار­لار قامقورلىقتى قاجەت ەتەدى, ولاردى قالاي باپتاساڭ, سا­عان دا سولاي ادال بولادى. «ايبات» جارىلعىش زاتتاردى ىز­دەۋ­گە ارنالعان يتتەردىڭ ساناتىنا كىرەدى. بەلگيالىق وۆچاركانىڭ ەرەكشە­لىگى, ولار وتە ءتوزىمدى كە­لەدى. جۇمىسقا دا قابىلەتى ­زەرەك. بۇل تۇ­قىمنىڭ يتتەرى قىزمەتتە وتە كەڭ تارالعان ء­ارى قىراعى, – دەپ اڭگىمەسىن باستادى استانا قالا­لىق پوليتسيا دەپارتامەنتىنە قاراستى كينولوگيالىق قىز­مەت ورتالىعىنىڭ اعا ينسپەكتورى, پوليتسيا ­مايورى ن.مەكەباەۆا.

قىلمىسقا قاساقانا بارعان ادام ارنايى قولعاپ نە بەتپەردە تاعىپ, ىلىك قالدىرماۋعا تىرىسادى. ءتىپتى تابان ىزدەرىن جاسىرىپ باعادى. بىراق مۇنى ءيىس سەزۋ قابىلەتى ادامنان 10 مىڭ ەسە زور قاۋىپسىزدىك قىزمەتىنىڭ يتتەرىنەن جاسىرۋ مۇمكىن ەمەس. مۇندا ءتونىپ تۇرعان قاتەردى بولجاپ, قۇتقارۋ­عا اسىق ءيىسشىل يتتەر كۇشىك كەزى­نەن تاڭدالادى ەكەن. اۋەلى ءبىر-ەكى ايىندا موينىنا شىنجىر تاعىپ, باعىتتار ۇيرەتىلەدى. كەيىن 9 ايىنان 2 جاسقا دەيىن ارنايى ­دا­يىندىقتارعا ماشىقتايدى.

– ءيتتى كۇشىك كەزىندە ۇيرەتۋ وڭايىراق. باستى تالاپ – كۇشىك ويىنپاز جانە ىزدەنىمپاز بولۋى قاجەت. ول ءۇشىن ادام كوپ شوعىر­لاناتىن اۋماقتاردا ەركىن جۇرۋگە, قاتتى داۋىستاردان ۇركىپ قالماۋعا, بيىكتىككە ءمىنىپ-سەكىرۋىنە دەيىن ۇيرەتىلەدى. ارينە, بۇل ۇدەرىس ۇزاق ۋاقىتتى الادى. ءارى ۇزدىكسىز وقۋ-جاتتىعۋدى تالاپ ەتەدى. ويتكەنى يت ار­قاشان كەز كەلگەن جاعدايعا دايىن­ بولۋى كەرەك. تاعى ءبىر ماڭىزدى تا­لاپتىڭ ءبىرى – تىڭداي ءبىلۋ. ءتورت اياق­تىلاردىڭ نۇسقاۋشىنىڭ كەز كەلگەن بۇيرىعىن بۇلجىتپاي ورىن­­داۋى ءۇشىن كوپ كۇش جۇم­سا­لادى. ماسەلەن, پاۆلوۆ ءادىسى بار. تاپسىرمانى دۇرىس ورىنداعان كەزدە داۋىستاپ «جارايسىڭ» دەپ ماقتاۋ ايتاسىڭ. كەيدە ءتاتتىسىن, ويىنشىعىن بەرىپ ماشىقتايسىڭ. سونداي-اق اۋستريالىق ءتاسىل دە قولدانىلادى. ياعني كينولوگتىڭ قو­لىنداعى ارنايى قۇرىلعى ارقىلى تاربيەلەيسىز. يت نەعۇرلىم كوپ كوماندانى ورىنداسا, ونىڭ قارىم-قابىلەتى شىڭدالىپ جات­قانىن كورسەتەدى. قىزمەتتىك يتتەر كوبىنە ءوزىن ۇيرەتكەن ءبىر عانا ادامنىڭ بۇيرىعىن ورىندايدى. سوندىقتان مۇندا ءبىر مامانعا ءبىر يتتەن بەكىتىلەدى. بۇل ۇدەرىس تە جاي بولمايدى. اۋەلى كينو­لوگ ماماننىڭ مىنەز-قۇلقى زەردە­لەنىپ, ونىڭ پوزيتسياسى ناقتى­لانادى. سايكەسىنشە ەگەر مامان بەلسەندى بولسا, وعان سالماقتى يت بەرىلەدى. ال كەرىسىنشە كينولوگ مومىن بولسا, ءىس-قيمىلى شيراق يت ۇسىنىلادى. تاعى ءبىر ماڭىزدى تۇسى – يت اشۋشاڭ بولسا, مىسى باسىپ تۇراتىن ادامعا بەكىتىلەدى. وسىلايشا, ءبىر-ءبىرىن تولىقتىرىپ تۇرۋى قاجەت. بۇل ۇيلەسىمدىلىك قىز­­مەت بارىسىندا وتە ماڭىزدى. سون­داي-اق كينولوگتەردىڭ ءارتۇرلى جاع­دايلارعا بايلانىستى يتپەن جۇمىس ىستەۋدە ءادىس-تاسىلدەرى بو­لۋى مىندەتتى, – دەيدى كينولوگ.

ماماننىڭ ايتۋىنشا, ءيىسشىل يتتەر ورتا ەسەپپەن 8 جىل, جۇمىس­تى ىستەۋ دەڭگەيى تومەندەمەسە, ودان دا كوپ جىل قىزمەت ەتەدى. ءارى ولار بىرنەشە باعىت بويىنشا جۇمىس ىستەيدى. اتاپ ايتساق, ەسىرتكى, جارىلعىش زاتتاردى, وق ءدارى مەن قارۋ-جاراقتى ىزدەۋ, ودورو­لوگيا, شابۋىلداۋ باعىتى, ار­نايى مەكەمەلەردى كۇزەتۋ دە قۇزىرەتتەرىنە كىرەدى.

كينولوگيا قىزمەتىنە ۇمىت­كەر­لەر قاتال ىرىكتەۋدەن وتكەننەن كەيىن عانا قابىلدانادى. كوبىنە شەكارالىق قىزمەت جانە اسكەر قاتارىندا پارىزدارىن وتەگەن­دەر­گە, قىزمەتتىك يتتەردىڭ ينسترۋكتورلارى بولعاندارعا باسىمدىق بەرىلەدى. بىراق ءبىر بايقاعانى­مىز, كينولوگ بولۋ ءۇشىن جانۋارلار­عا دەگەن ماحاببات جەتكىلىكسىز. شىدامدىلىق, ءبىلىم-بىلىك سىندى قاسيەتتەر بولۋى قاجەت. ءيتتىڭ مىنەزىن ابدەن زەرتتەۋ كەرەك. ويت­كەنى قىراعى ءتورت اياقتىلار ادام­نىڭ كوزقاراسى ارقىلى نەنى ايت­قىسى كەلگەنىن بىردەن سەزەدى.