از ۋاقىتتا كوپ جۇمىس اتقاراتىن شاق

ءۇيدى مەرزىمىندە ساپالى اياقتاۋ ماڭىزدى

ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ءمينيسترى قانات شارلاپاەۆ قازىرگى جاعداي تۋرالى باياندادى. قازاقستاندا سۋ تاسقىنى سالدارىنان 18 005 جىلجىمايتىن مۇ­­لىك ب ۇلىنگەن دەپ تانىلعان. ونىڭ 17 295-ءىنىڭ زەرتتەۋ ناتيجەسى دايىن. ءبىر اپتا­دا رە­سىم­دەلگەن قورىتىندىلاردىڭ ءوسىمى 1 375-ءتى قۇرادى. سونداي-اق 2 245 نى­سان قۇ­رى­لىسىن باستاۋ مەن جىلجىماي­تىن م ۇلىك نارىعىندا 5 235 ءۇي مەن پاتەر­دى ساتىپ الۋ جانە 9 819 تۇرعىن ءۇيدى جون­دەۋ جوسپارلانعان.

ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ءمينيسترى­نىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە ەلىمىزدە 1 828 ءۇيدىڭ قۇرىلىسى باستالدى, بۇل 81%-دى قۇراپ وتىر. وسى رەتتە باتىس قازاقستان وبلىسى مەن اقمولا وڭىرىندەگى جۇمىس قارقىنى تومەن ەكەنىن ايتقان ءجون. وكىنىشكە قاراي, اقتوبە مەن باتىس قازاقستاندا 2 122 ءۇي ءالى دە سۋ استىندا قالىپ وتىر ەكەن.

جىلجىمايتىن مۇلكى جارامسىز دەپ تانىلعان وتانداستارىمىز ءۇشىن 1 943 نىسان ساتىپ الىندى. بۇگىندە 1 772 ءۇيدىڭ يەسى تولەمدەرىن العان. احۋال جانە ەڭبەك رەسۋرستارىن دامىتۋ ورتالىعى eGov جانە «الەۋمەتتىك كومەك» ااج ارقىلى ازاماتتاردان وتىنىشتەردى قابىلداۋ مەن وڭدەۋ ۇدەرىسىن ۇنەمى باقىلاپ وتىر. تسيفرلاندىرۋ ەسەبىنەن ىسكە اسىرۋ كەزەڭدەرى بويىنشا مونيتورينگى قامتاماسىز ەتىلگەن. ءار وڭىردەگى قۇرىلىس الاڭدارىندا تاۋلىك بويى ونلاين قولجەتىمدىلىگى بار 52 كامەرا ورنالاستىرىلعان. الداعى اپتادا اقتوبە وبلىسىندا قوسىمشا تاعى 6 كامەرا قوسىلادى.

ۇكىمەت باسشىسى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى جوندەۋ جانە قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ قارقىنى جاقسى دەپ باعا بەردى. ايماقتا 53 وتباسىنا جاڭا ءۇيدىڭ كىلتى تابىستالدى.

«مەن وتكەن اپتادا سولتۇستىك قازاق­ستان وبلىسىنا باردىم. جوندەۋ جانە قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ قارقىنى جاقسى. باسقا وڭىرلەر ءالى قاجەتتى قار­قىندى الا الماي وتىر. تاعى دا ەسكە سالامىن – جاز مەزگىلى قىسقا, ءبارىن بەلگىلەنگەن مەرزىمدە, ءارى ساپالى ەتىپ جاساۋ تالاپ ەتىلەدى. وكىنىشكە قاراي, جەرگىلىكتى بيلىك ورگاندارىنىڭ جۇمىسىندا سالعىرتتىق, شەشىم قابىلداۋدا باياۋلىق, ۇيىمداستىرۋ ىسىندە السىزدىك بايقالادى. اسىرەسە باتىس قازاقستان جانە اتىراۋ وبلىستارىنىڭ بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋ قاجەت. بەلگىلەنگەن مەرزىمدى بۇزۋعا مۇلدەم بولمايدى. بىراق تەك مەرزىم ەمەس, ساپا جاعى دا وتە ماڭىزدى. وعان دا ءجىتى نازار اۋدارۋ كەرەك», دەدى و.بەكتەنوۆ.

سونداي-اق وڭىردەگى اۋماقتاردى ءتيىستى فورماعا كەلتىرۋ جونىندە تاپسىرما بەردى. ماسەلەن, بىرقاتار وڭىردە سۋ تاسقىنىمەن كۇرەسۋ ءۇشىن قۇم مەن سازدان ۇيىندىلەر جاسالدى, توپىراق سالىنعان قاپتار پايدالانىلدى. سوندىقتان اكىمدىكتەرگە ەكولوگياعا زيان كەلتىرمەۋ ءۇشىن بارلىق قاپشىقتى جيناپ الىپ, قايىرا كادەگە جاراتۋ تاپسىرىلدى.

حالىق تازا اۋىزسۋمەن قامتىلادى

وتىرىستا قالالىق جانە اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى سۋمەن جابدىقتاۋ قىز­مەت­تەرىمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى بويىنشا ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس ءمينيسترى ق.شارلاپاەۆ پەن سۋ رەسۋرس­تارى جانە يرريگاتسيا ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى بولات بەكنياز جانە بىرقاتار ءوڭىر اكىمىنىڭ بايانداماسى تىڭدالدى. وتكەن جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قالالاردا سۋمەن جابدىقتاۋ قىزمەت­تەرى 98,9% قولجەتىمدى بولدى. اۋىلدىق ەل­دى مەكەندەردىڭ تۇرعىندارى 96,6%-عا اۋىزسۋمەن قامتاماسىز ەتىلدى. بۇل رەتتە 9 ءوڭىر­دىڭ قالا حالقى 100% تازا اۋىزسۋمەن قام­تىلعان. بۇل ەلدىك شارادا ەڭ تومەنگى دەڭگەي اباي جانە پاۆلودار وبلىستارىندا بايقالادى.

بيىل سۋمەن جابدىقتاۋ جانە سۋ بۇرۋ جۇيەلەرىن سالۋعا جانە رەكونست­رۋك­تسيا­لاۋعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 324 جوبانى ىسكە اسىرۋعا 218 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. ونىڭ 106 ملرد تەڭگەسى قالالاردا, ال 112 ملرد تەڭگەسى اۋىل­دار­داعى جوبانى ىسكە اسىرۋعا بولىنەدى.

ۇكىمەت باسشىسى 2025 جىلدىڭ سوڭىنا قاراي حالىق 100% تازا اۋىزسۋمەن قام­تاماسىز ەتىلۋى كەرەك ەكەنىن ايتتى. «بۇل – ماڭىزدى الەۋمەتتىك مىندەتتىڭ ءبىرى. ۋاقىت تىعىز, نەبارى 1,5 جىل قالدى. اكىمدىك­تەر سۋمەن جابدىقتاۋ ىسىندە اۋىلدار مەن قالالاردا ءتيىستى ينفراقۇرىلىم­دى تارتۋ جۇمىستارىن كۇشەيتۋگە ءتيىس. سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ جۇمىسى باسىم­دىقپەن قارجىلاندىرىلۋعا ءتيىس. ەلدى مەكەن ىشىندە سۋ جەلىلەرىن جۇرگىزۋ جۇمىستارىن توپتىق سۋ قۇبىرلارىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن اۋىل شەكاراسىنا دەيىن تارتۋ جوسپارىمەن ۇيلەستىرۋ كەرەك», دەدى ول.

كەيبىر توپتىق سۋ قۇبىرلارىن سالۋ جوباسىى جىلدار بويى ىسكە اسىرىلىپ كەلە جاتقانىنا نازار اۋدارىلدى.ماسەلەن, اقمولا وبلىسىنىڭ تالاپ­كەر جانە قاجىمۇقان اۋىلدارىندا اۋىل ىشىندەگى جەلىلەر تارتىلعان. ال كەنجەباي جانە راقىمجانساي كەن ورىندارىنا توپتىق سۋ قۇبىرىن سالۋ جوباسى ءالى كۇنگە ىسكە اسىرۋ ساتىسىندا تۇر.

سونىمەن قاتار جۇمىس كەستەسىنىڭ ساقتالماۋىنا بايلانىستى وتكەن جىلى بولىنگەن 760 ملن تەڭگەنىڭ 500 ملن تەڭگەدەن استامى بيۋدجەتكە قايتارىلدى.

«بۇل – دۇرىس جوسپارلاماۋدىڭ سالدارى. اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمىنە اتالعان ماسەلەنى ەرەكشە باقىلاۋعا الۋدى تاپسىرامىن. مۇنداي جاعدايلارعا جول بەرمەۋ ماقساتىندا ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس, سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا مينيسترلىكتەرى جوبالاردىڭ ىسكە اسىرىلۋ بارىسىن اپتا سايىن قاداعالاپ, بۇزۋشىلىقتار انىقتالعان جاعدايدا ماعان تىكەلەي بايانداۋعا ءتيىس», دەدى پرەمەر-مينيستر.

بىلتىر جىلدىڭ باسىنان بەرى تەك مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وزىنە تۇر­عىنداردان 43,5 مىڭعا جۋىق رەسمي ءوتىنىش كەلىپ تۇسكەن. كوپشىلىگى ابدەن توزىعى جەتكەن جەلىلەردىڭ ءجيى ىستەن شىعاتىنىنا شاعىمدانادى.

ۇكىمەت باسشىسى دايىن جوبالاردىڭ جوقتىعىنان مەملەكەت باسشىسى بەرگەن تاپسىرمالاردىڭ ورىندالماي قالۋ قاۋپى جوعارى ايماقتارعا توقتالدى. تۇركىستان, سولتۇستىك قازاقستان, اقمولا جانە باتىس قازاقستان وبلىستارىنىڭ اكىمدەرى وسى باعىتتاعى جۇمىستى كۇ­شەيتۋ كەرەك. سونداي-اق ماڭعىستاۋ وب­لى­سىنىڭ اكىمىنە سۋ تۇششىتۋ زاۋىتتارى مەن قوندىرعىلاردى سالۋ جوبالارىن جانداندىرۋدى تاپسىردى.

ءوز كەزەگىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى سۋدىڭ ساپاسى مەن تازالىعىنا باقىلاۋدى كۇشەيتكەنى ءلازىم.

و.بەكتەنوۆ سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ سالاسىن اۆتوماتتاندىرۋ مەن تسيفرلاندىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن دا نازاردان تىس قالدىرمادى. ولاردى ەنگىزۋ سۋ كانالدارىنىڭ جۇمىسىن جەڭىلدەتىپ, سۋ شىعىنى مەن اپات سانىن ازايتادى. بۇگىندە قىزىلوردا مەن اتىراۋدا دايىن اۆتوماتتاندىرۋ جوبالارى بار. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى ناقتىلاۋ كەزىندە قارجى مينيسترلىگىنە ونەركاسىپ جانە قۇرىلىس مينيسترلىگىمەن بىرگە, وسى جوبانى قارجىلاندىرۋدى تاپسىردى. ءوڭىر اكىمدىكتەرى جىل سوڭىنا دەيىن وندىرىستىك ۇدەرىستەردى تسيفرلاندىرۋ بو­يىنشا جسق ازىرلەۋدى اياقتاۋعا ءتيىس.

دەنساۋلىق سالاسىندا ماماندار تاپشى

ۇكىمەت قاۋلىسىمەن دەنساۋلىق ساقتاۋ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋدىڭ 2024-2030 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسى قابىلداندى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى ازىرلەگەن قۇجاتتى مينيستر اقمارال ءالنازاروۆا ۇسىندى.

كەيىنگى 5 جىلدا قازاقستاندا 400-گە جۋىق دەنساۋلىق ساقتاۋ نىسانى سالىندى. مەديتسينالىق جابدىقتاردى ساتىپ الۋعا 261 ملرد تەڭگەدەن استام قاراجات جۇمسالدى. دەسە دە ينفراقۇرىلىمنىڭ توزۋ دەڭگەيى جوعارى 50% كۇيىندە قالىپ وتىر. جۇمىس ىستەپ تۇرعان نىساندار­دىڭ جارتىسى 40 جىلدان استام ۋاقىت بويى پايدالانىلىپ كەلەدى. مينيستر ەلىمىزدە مەديتسينالىق جابدىقتارمەن جاراقتاندىرۋ دەڭگەيى 80%-دان اسسا دا, قىزمەت كورسەتۋ ساپاسى تەحنيكانى توزۋى سالدارىنان تومەندەپ تۇرعانىن ايتتى. دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ قوسىمشا پروبلەمالارى اۋرۋحانا توسەك قورىن ءتيىمسىز پايدالانۋ, سونداي-اق دارىگەرلەر مەن مەدبيكە تاپشىلىعى ەكەن.

ۇكىمەت باسشىسى دەنساۋلىق ساق­تاۋ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا كەشەن­­­دى كوزقاراس قاجەت ەكەنىنە نازار اۋدارت­تى. جاڭا تۇجىرىمداماعا سايكەس, مەديتسينالىق مەكەمەلەردىڭ قۇرى­لىسىنا ارنالعان ورىنداردى انىقتاۋ ۇدەرىسى ۇزاقمەرزىمدى بولجامدار مەن حالىقتىڭ ءارتۇرلى كومەك تۇرىنە قاجەتىن ەسكەرە وتىرىپ قايتا قارالادى.

بۇعان دەيىن مينيسترلىك 2,5 مىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ نىسانىن جاڭعىرتۋ قاجەت ەكەنىن انىقتادى. ءبىرىنشى كەزەڭ, 11 440 توسەك ورىندى 34 نەگىزگى جوبا قۇرىلىسىن قامتيدى. بۇل جۇيە قۇراۋ­شى مەديتسينالىق مەكەمەلەر – اتاپ ايتقاندا, ۇلتتىق بالالار ونكولوگيا­سى مەن گەماتولوگيا جانە بالالار كار­ديوحيرۋرگيالىق ورتالىعى, سونداي-اق وڭىرلەردەگى كوپسالالى ۋنيۆەرسيتەتتىك اۋرۋحانالار. ەكىنشى كەزەڭدە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن بىرلەسىپ, دەن­ساۋلىق نىساندارىن جاڭعىرتۋدى جال­عاستىرۋ جوسپارلانعان.

پرەمەر-مينيستر جوبالاردى ىسكە اسىرۋ بارىسىندا قۇرىلىس ماتەريالدارىن, جيھازدار مەن جابدىقتاردى الۋ شاراسىنا وتاندىق وندىرۋشىلەردى بارىنشا تارتۋ ماڭىزدى ەكەنىن ەسكە سالدى. بۇل يگىلىكتى ءىس جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەردىڭ ءىسىن ىلگەرىلەتىپ, وڭىرلەردىڭ ەكونوميكاسىنا وڭ اسەرىن تيگىزەدى. دەگەنمەن حالىق­ارا­لىق ساپا ستاندارتتارى ساقتالۋى كەرەك.

«JCI (Joint Commission International) حالىقارالىق ستاندارتىنا قازاقستاندا تەك 9 مەديتسينا ۇيىمى سايكەس كەلەدى. ولاردىڭ قاتارىندا «ۇلتتىق عىلىمي كار­ديوحيرۋرگيا», «انا مەن بالا» ۇلت­تىق ورتالىعى جانە باسقالارى بار. وسى ستان­­­دارتتار بويىنشا اككرەديتتەلۋ دەن­­ساۋلىق ساقتاۋ ساپاسىنىڭ «جوعارى دەڭ­گەيىن» كورسەتەدى. بارلىق دەنساۋلىق ساق­­تاۋ مەكەمەلەرى وسىنداي دەڭگەيگە ۇمتى­­لۋى كەرەك. سوندىقتان نەگىزگى وبەك­تىلەر­دى جوبالاۋ كەزەڭىنەن باستاپ JCI حا­لى­ق­ارالىق ستاندارتىنىڭ تالاپتارى ەسكە­رى­­لىپ, كوزدەلۋگە ءتيىس», دەدى ۇكىمەت باسشىسى.

دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا جەكە ينۆەس­تيتسيا تارتۋ بويىنشا الەمدىك تاجىريبەنى قولدانۋدىڭ كەرەگى دە اتاپ ءوتىلدى. تاياۋ بولاشاقتا مەديتسينالىق نىسانداردى جاراقتاندىرۋ مەن باسقارۋداعى مۇنداي ءادىس ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ­دىڭ باسىم شاراسى بولۋعا ءتيىس. ۇكىمەت باسشىسى ماڭعىستاۋ, ۇلىتاۋ, جەتىسۋ وبلىستارى اكىمدەرىنىڭ نازارىن وسى ماسەلەگە اۋداردى. ينۆەستيتسيانىڭ باسىم بولىگى استانا مەن الماتىعا, سونداي-اق تۇركى­ستان جانە اتىراۋ وبلىستارىنا تيەسىلى.

تۇجىرىمدامانى ىسكە اسىرۋ قورى­­­تىن­­­دىسىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ وبەكتى­لەرىنىڭ توزۋ دەڭگەيىن 30%-عا دەيىن تومەندەتۋ, جاراقتاندىرۋدى 88%-عا دەيىن ۇلعايتۋ جانە نورماتيۆتەرگە سايكەس مەديتسينا ماماندارىمەن جەتكىلىكتى قامتاماسىز ەتۋ جوسپارلانعان.