سالىستىرمالى تۇردە الساق, قازىر ادامداردىڭ كوبى كۇيزەلىسكە ءجيى ۇشىرايدى. مۇنىڭ سەبەبى دە كوپ. جان تىنىشتىعىن ىزدەگەن پەندە ءتۇرلى امالعا دا جۇگىنەدى: مەديتاتسيا, اففيرماتسيا. ال جانعا داۋا ناعىز تەراپيا قازاق دالاسىندا سوناۋ سەگىز عاسىر بۇرىن پايدا بولعان. عالىمداردىڭ ايتۋىنشا, ۇرمەلى اسپاپ سازسىرناي – كۇيزەلىستەن قۇتقاراتىن تاپتىرماس ەم.
مۇنى بايىرعى قازاقتار ۋىلدەك دەپ بەسىكتىڭ باسىنا دا ءىلىپ قويعان. جەل سوقسا, دىبىس شىعارىپ, بالانى الداندىرادى.
«شىن مانىندە, سازسىرنايدىڭ دىبىسى ادامنىڭ جۇيكەسىن تىنىشتاندىرىپ, جۇرەگى ىرعاعىنىڭ بىركەلكى بولۋىنا اسەر ەتەدى. ءبىزدىڭ ەلدەگى دەمالىس ورىندارىندا, دەنساۋلىق ساقتاۋ شيپاجايلارىندا, ەمحانالاردا ءالى كۇنگە دەيىن قوبىز, سازسىرناي, دومبىرانىڭ كۇيلەرى سياقتى حالىق اسپاپتارىن مۋزىكا تەراپيا رەتىندە قولدانادى», دەيدى پروفەسسور, كۇيشى جانعالي ءجۇزباي.
كەز كەلگەن كاسىبي مامان سازسىرنايدى 50 سەكۋندتا جاساي الادى. ال جاڭادان ۇيرەنسەڭىز, 3 مينۋت قانا ۋاقىت جۇمسايسىز. ارنايى تاڭدالعان سازدى ءيى قانعانشا يلەپ, قالىپقا سالىپ كەپتىرىپ, كەيىن 1200 گرادۋستا كۇيدىرەدى.
ماسەلەن, شەبەر ازامات باقيا كۇنىنە 100-150 سازسىرناي جاسايدى. ونىڭ ايتۋىنشا, اسپاپتى دايىنداۋدىڭ ءوزى ەپتىلىككە ۇيرەتەدى, ويىڭ دەمالادى. «ول ادامنىڭ, بالانىڭ موتوريكاسىن دامىتادى. مىسالى, سۋرەتتە بىلاي بەينەلەنگەن سازسىرناي, 4 ويىعىن جاپساق 1,2,3,4,5,6. بۇل موتوريكا بولعاندا ۇساق موتوريكا جانە كوورديناتسيا ءجۇرىپ جاتادى. ءتىپتى كەيبىر عالىمدار وسى موتوريكانىڭ دامۋى ءتىلى شىقپاي جاتقان بالانىڭ ءتىلىنىڭ شىعۋىنا پايداسى بار دەيدى», دەدى شەبەر.
ءيا, ويماقتاي سازسىرنايدىڭ تەراپياسى مۇنشالىقتى پايدالى ەكەنىن كىم بىلگەن نەمەسە كوبىمىز بىلگەنىمىزبەن, سازسىرنايدان دىبىس شىعارا الۋىمىز ەكىتالاي. سازسىرنايدى ويناعاندا الدىمەن وكپەگە اۋانى كوبىرەك جينايسىز. كەيىن اقىرىنداپ شىعاراسىز. بۇل وكپە قاباتتارىنداعى شىرىشتى قابىقتى قاتايتادى. تامىردىڭ كىشكەنتاي كاپيليارلارىنا, وكپە مەن جۇرەككە دەيىن وتتەگىگە تولادى. ال وتتەگى از بولسا, ۆيرۋس ەنىپ, وكپە سۋلانىپ كەتۋى مۇمكىن.
كۇندەلىكتى ومىرگە قاجەتتى ءناردىڭ ءبارىن الامىز. بىراق ادامدار دۇرىس دەم الا المايدى دەيدى عالىمدار. تەرەڭ تىنىس الۋ تەحنولوگياسىنىڭ سىرى دا وسى سازسىرنايدا جاتىر. ماسەلەن, اۋانى ىشىڭىزگە تەرەڭ جيناپ الىپ ويناماساڭىز, جاقسى مۋزىكا شىقپايدى. تىنىستى تەرەڭ الىپ ويناعاندا ادام دەمالماي تۇرادى. سوندا دەنەگە وتتەگى, كومىرقىشقىل گازى كوپ تۇراقتاپ تۇرادى دەسەدى.
جالپى, قوڭىر – جايلىلىق, تىنىشتىق, تۇراقتىلىق ماعىناسىمەن استاسىپ جۇرەتىن ءسوز. قوڭىر ءتۇس بولسا دا, داۋىس, ءۇن بولسا دا... قوڭىر دالا, قوڭىر تىرشىلىك... سازسىرنايدىڭ ءۇنى دە قوڭىر, تىنىش, جۇمساق. اسپاپتان شىققان اكۋستيكالىق تەربەلىس جان تەرەڭىندەگى كىربىڭ, وكپە, ناز اتاۋلىنى وزىمەن بىرگە اۋاعا شىعارىپ, ءىشىڭدى بوساتىپ, ءبىر ءسات تىنىشتىق ورناعانداي كۇي سىيلايدى.