قازاقى ولشەم

– قارا قوستان ءدام تاتىپ كەتىڭدەر, – دەدى قويشى, – باراتىن جەرلەرىڭە سوسىن دا جەتەسىڭدەر عوي. ەندى الىس ەمەس. قۇنانشاپتىرىم جەر قالدى. قازىر وسى جولمەن تۋرا ءجۇرىپ وتىرساڭدار, قوزىكوش جەردەن جول ەكىگە ايىرىلادى. سىزدەر وڭ جاقتاعى جولعا تۇسىڭىزدەر. سول جولمەن جۇرسەڭىزدەر, قوي ورىسىندەي جەردەن اۋىل كورىنەدى.

جونەپ بەردىك. دالا جولى شىم-شى­تىرىق. وڭى قايسى, سوڭى قايسى, ايىرا الماي قالعانبىز.

– قۇنانشاپتىرىم, قو­زىكوش جەر دەگەنشە, شا­قىرىمداپ ايتپاي ما؟ – دەپ رەنىش ءبىلدىردى ىشىمىزدەگى كوپ وقى­عان ءبىر اعايىن, – ارحايزم. وسىنداي سوزدەردى نەگە قولدانادى ەكەن؟

– ونىكى دۇرىس, – دەگەن قۇنانباي اقساقال, – ەسكى سوزدەردى ەشكىم ايتپاسا, جو­عالىپ كەتپەي مە؟ قايتا ءتول سوز­دە­رىمىزدى ءتىرىلتىپ, قولدانىسقا ەنگىز­گەن دە دۇرىس شىعار.

– قۇنانشاپتىرىمىن كىم ءتۇسىنىپتى؟ – دەپ جە­ڭىستىك بەرمەيدى الگى اعايىن.

– قۇنانشاپتىرىم شامامەن 9-10 شاقىرىم, – دەيدى قۇنانباي اقساقال, – ىلكىدەگى قازاق تايشاپتىرىم دەپ 4-5 شاقىرىمدى, اتشاپتىرىم دەپ 20-25 شاقىرىمدى, كۇنشىلىك جەر دەپ 100 شا­قىرىمدى, اراقونىم جەر دەپ شامامەن 200 شاقىرىم قاشىقتىقتى ايتقان. ال ءبىر باۋىر جەر دەگەنىڭىز 5 شا­قىرىم. داۋىس جەتەتىن جەرى 300 مەتردىڭ توڭىرەگىندە, تاياقتاستامىڭىز 10-15 مەتر, قولسوزىمىڭىز 80 سانتيمەتر شاماسىندا.

اڭگىمەگە اينالىپ وتىرىپ اداستىق. الدەن ۋاقىتتا الدىمىزدان ماناعى كوك بوتكە قايتا شىققان. دالا جولىمەن ءبىر توڭىرەكتى شيىرلاپ اينالىپ جۇرە بەرىپپىز عوي.

– دامنەن اتتاپ كەتتىڭدەر, – دەگەن قويشى, – ءجون بىلەتىن قازاق ولاي جاساماسا كەرەك ەدى. ءدام جىبەرمەدى, جۇرىڭدەر قارا قوسقا.

ءپىسۋى جەتكەن, ءدامدى قىمىز­دان اۋىز تيدىك. نارتتاي بولىپ قىزارىپ پىسكەن جۇمساق باۋىرساق قولىمىزدا.

الدەن ۋاقىتتا قويشى دالاعا شىققان. توبىلعى ساپتى قامشىسىمەن نۇسقاپ كورسەتىپ:

– اناۋ ەلەكتر باعانا­لارىنىڭ اس­تىنداعى جالعىز اياقجولمەن توتەلەپ جۇر­سەڭدەر, يەك استىنان وزدەرىڭ ىزدەگەن اۋ­ىل­دىڭ ۇستىنەن تۇ­سەسىڭدەر, – دەدى قوي­شى.

بۇل جولى تابان جولىمىزدى اينىتپاي تاپتىق. شىنىمەن العاشقىدا ءدام جىبەرمەگەن شىعار-اۋ.

كوكشەتاۋ