ەل قۇمارتقان «ەسسىز باقتاشى»

«Folies Bergère» فرانتسۋز تىلىندە «ەسسىز باقتاشى» دەگەن ماعىناعا سايا­دى. نەگە ەسسىز, سەبەبى مۇندا جانى ەركىن ەسەرلەردىڭ ەسەرسوق ويلارى گۇلدەي قاۋىز جارادى. پاريجدەگى ايگىلى كابارە ءالى دە تۋريستەردى قۇپياعا تولى الەمىنە تارتادى. 1890 جىلدان 1920 جىلعا دەيىن قوعام اراسىندا وتە تانىمال بولدى. سول تۋرالى جۇزدەگەن كارتينا جازىلدى, ءتىپتى اقىن بىتكەننىڭ ۇياسىنا اينالدى. عيماراتتى ساۋلەتشى پليۋمەرا وپەرا زالى رەتىندە سالعان. سول ءداۋىردىڭ قولتاڭباسىنا اينالعان ار-دەكو ءستيلى مەنمۇڭدالاپ تۇر. ايتپاقشى, داڭقتى سۋرەتشى ەدۋارد مانەنى ىزدەگەن جان سول جەردەن تابادى.

قىلقالام شەبەرى جان قۇساسى مازا بەرمەگەندە فولي-بەرجەر شاراپحاناسىنا اسىعاتىن. اۋىر ويدىڭ قۇرساۋىنان بوساي الماعان سانانى لەزدە سۇلۋ سايتاندار الەمىش بوياۋعا ورايدى. ءبىر قۇرىعىنا ىلىكسەڭىز وڭايلىقپەن قۇتىلا المايسىز. مانە سول مەزەتتى كەنەپكە ءتۇسىردى. سۇيىكتى ورنى شەدەۆرلەرىنىڭ ءبىرىن جازۋعا يتەرمەلەدى. نەلىكتەن پاريجدىكتەر سول جەردى جاقسى كوردى دەيسىز عوي؟ سەبەبى مۇنداعى سەرگەك ءومىر استانانىڭ بىرسىدىرعى كۇندەر تىنىشتىعىن تاس-تالقان ەتەدى.

مانە رەاليست, ول قوعامنىڭ كەلبەتىن ادامداردىڭ كەسكىنىمەن بەينەلەيدى. ايقىن ءھام ءدال, كوڭىلگە جىلى تيەدى. اتالعان كارتينانى سۋرەتكەر شاراپحانانىڭ ىشىندە جازادى. كابارە ساحناسىنىڭ وڭ جاعىندا وتىرىپ, دايىن ەسكيزدەردىڭ كومەگىمەن جىلدام جازىپ شىعادى. سودان كەيىن داياشى قىز بەن دوسىنان شەبەرحاناسىنا كەلىپ كەتۋىن سۇرايدى. قالىڭ شۋ اراسىندا ادامنىڭ بەت-بەينەسىندەگى ەموتسيالاردى قاعىپ الۋ قيىن. سوندىقتان سۋرەتشى وسىنداي قارەكەتكە بارسا كەرەك.

كومپوزيتسيانىڭ نەگىزگى بولىگى ەكىنشى پلانعا ىعىسقانىمەن, شىعارمادا قاراما-قارسى تۇرعان مانەنىڭ دوسى مەن داياشى ارۋ كوزگە وتتاي باسىلادى. ولار ءبىر-بىرىمەن سويلەسۋگە قۇمار. مانەنىڭ ارحيۆىنەن تابىلعان ەسكيزدەر ءبىزدىڭ ءسوزىمىزدى راستايدى. دوسىنىڭ ىنتىزار سەزىمىن اشىق ءارى شىنايى جەتكىزگەن. بۇل فولي-بەرجەرگە ءتان قۇبىلىس. سەبەبى ەسترادالىق شوۋعا تولى عيمارات ىشىندە الىپ-ۇشپا كوڭىلدىڭ سىپايى ءھام جابايى تۇرلەرىن كەزدەستىرە الاسىز.

ورتاداعى اينا ارقىلى سۋرەتكەر قىز بەن جىگىتتىڭ ديالوگىنە ەرەكشە ءمان بەرەدى. سول كورىنىستى اينالاداعى ءتۇرلى قىزىقتان ارتىق قويادى. ارتقى جاعىندا شاراپحانا ءىشىن تولتىرعان تۇتىنۋشىلاردىڭ قاراسى قالىڭ. بىراق وندا داياشىنىڭ شارۋاسى جوق, جىگىتتىڭ كوڭىلىن باعىپ تۇر. اينانىڭ بەرگى بەتىندە ارۋدىڭ كەلبەتى انىق كورىنەدى. سوندا اينا ىشىندەگى كورىنىس وتكەن مينۋتتاردىڭ اسەرى بولعانى ما؟ داياشىنىڭ جانارىنان كۇرسىنىس بايقالادى, دەمەك ول بىرنەشە مينۋت بۇرىن بولعان اڭگىمەنى ويلاپ تۇر. بىزدىڭشە, ارتتاعى وقيعا سول شىرايلى ءساتتىڭ جەمىسى.

كارتينادا ءمارمار ۇستەلدەگى قۇمىرالار مەن اينا ىشىندەگى بوتەلكەلەر بىركەلكى ورنالاسپاعان. شىندىق پەن رەفلەكسيا ءبىر-بىرىنە سايكەس كەلمەيدى. كارتينانىڭ سيۋجەتى وتە قاراپايىم بولعانىمەن, وقىرماندى تەرەڭگە تارتادى. اۆتور كوڭىلدى كوپشىلىك پەن كوپ ىشىندەگى جالعىزدىڭ اراسىنداعى قاراما-قايشىلىقتى جەتكىزگەن.

سونداي-اق تۋىندىدان سۋرەت­شى­لەردى, ولاردىڭ مۋزالارىن, ەستەتيكتەردى كورۋگە بولادى. بۇل ادامدار كەنەپتىڭ سول جاق بۇرىشىنا جايعاسقان. ءبىر ايەل ءدۇربىنى ۇستاپ تۇر. بۇل باسقالارعا قاراپ, ولاردىڭ الدىندا ءوزىن تانىتقىسى كەلەتىن قوعامنىڭ ءمانىن كورسەتەدى. جوعارعى سول جاق بۇرىشتا اكروباتتىڭ اياقتارىن كورۋگە بولادى. اكروبات تا, كوڭىل كوتەرگەن قالىڭ جۇرت تا داياشىنىڭ جالعىزدىعىن اشا المايدى.

قاراڭىزشى, كەنەپتەگى قارا تۇستەردىڭ ويىنى قايران قال­دى­را­دى. ءبىر تۇستەن بىرنەشە وبراز ءتۇزۋ وڭاي ەمەس, بىراق بۇل مانەنىڭ قولىنان كەلدى. شەبەردىڭ كارتينانى جازعان كۇنى مەن قولى تومەنگى سول جاق بۇرىشتا ورنالاسقان بوتەلكەلەردىڭ ءبىرىنىڭ جاپسىرماسىندا كورسەتىلگەن.

بۇل كارتينانىڭ ەرەكشەلىگى ونىڭ تەرەڭ ماعىناسىندا عانا ەمەس, رامىزدەردىڭ قۇپيالى ارەكەتىندە. ادەتتە, ونىڭ تۋىندىلارىنا مۇنداي سيپاتتامالار بەرىلمەيدى. بىراق وسى ساتتە ادام ويىنا ءتۇرلى يدەيالار كەلەدى. كابارەدە شىعۋ تەگى مەن مارتەبەسى جوعارى ءارتۇرلى ساناتتاعى ادامدار بار. بىراق مۇندا بارلىق جان كوڭىل كوتەرۋگە جانە جاقسى ۋاقىت وتكىزۋگە بىردەي ۇمتىلادى, تەك داياشى عانا بۇل اسەردەن جىراق.