قولجازبالار جانە سيرەك كىتاپتار ۇلتتىق ورتالىعىنىڭ قىزمەتكەرلەرى اباي وبلىسىنا عىلىمي ەكسپەديتسيامەن باردى. سەمەيدە ەكسپەديتسياعا قاتىسۋشىلار بىرنەشە تاريحي جەرلەردى ارالادى.
جەرگىلىكتى مەشىتتەن XIX–XX عاسىرداعى مىڭداعان سيرەك قۇندى قولجازبا تابىلىپ, ونىڭ 27-ءسى ورتالىققا تابىستالدى. كىتاپتار قاتارىندا ابدۋللا ءرۋميدىڭ «ەسكى تۇركى ءتىلى» كىتابى, «قىرىق حاديس» ءتارجىماسى, كەڭەس وداعىنداعى بارلىق مۇسىلمانعا ءمۇدجراح, توتە جازۋداعى ولەڭدەر مەن تاعى دا باسقا مۇرالار بار.
ەكسپەديتسيا مۇشەلەرى عالىم-تاريحشى امانتاي يسا ۇلىنىڭ جەكە عىلىمي كىتاپحاناسىمەن تانىسىپ, عالىمنىڭ قولىنان 15 قولجازبا مەن سيرەك كىتاپتاردى ۇلتتىق ورتالىق قورىنا الدى. ونىڭ ىشىندە 1888 جىلى جارىق كورگەن «عىلىم حالى» مەن 1891 جىلى باسىلعان ء«تارجىما عين ءال عالام» كىتاپتارى, حح عاسىردىڭ باس شەنىندە قازان, ورىنبور, ۋفا قالالارىنان شىققان سيرەك كىتاپتار بار.
«وسى مەشىتتە تابىلعان سيرەك كىتاپتار مەن قولجازبالاردىڭ مول قورى – ءوڭىر تاريحىنىڭ اجىراماس بولىگى رەتىندە بابالارىمىزدىڭ باعا جەتپەس مۇراسى. ونى ساقتاپ قالۋ – وتە ماڭىزدى», دەدى رەستاۆراتسيا جانە كونسەرۆاتسيا ءبولىمىنىڭ باسشىسى سىرىم بوتابەكوۆ.
اتالعان ءىسساپار ەل اۋماعىندا بار قازىرگى تاڭداعى قوجازبا مەن سيرەك كىتاپتاردىڭ ورتاق ءتىزىمىن جاساپ, ولاردى مەملەكەتتىك رەەسترگە الۋدى ماقسات ەتەدى.
الداعى ۋاقىتتا اتالعان قۇندى جازبالاردى زەرتتەۋ جانە رەستاۆراتسيالاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى.