• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
ساياسات 24 ءساۋىر, 2024

كەمەرون ساپارىنان نە كۇتەمىز؟

120 رەت
كورسەتىلدى

استاناعا ۇلىبريتانيا جانە سولتۇستىك يرلانديا قۇراما كورولدىگىنىڭ سىرتقى ىستەر, دوستاستىق جانە حالىقارالىق دامۋ ءمينيسترى دەۆيد كەمەرون رەسمي ساپارمەن كەلەدى. د.كەمەرون الدىمەن پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى-سىرتقى ىستەر ءمينيسترى مۇرات نۇرتىلەۋمەن كەلىسسوزدەر وتكىزەدى, ودان كەيىن اقوردادا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆپەن كەزدەسەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىر.

ەلىمىزدىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى حابارلاعانداي, ۇلىبريتانيانىڭ بۇرىنعى پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ ساپارى اياسىندا ەكى ەل اراسىنداعى ساياسي, ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق سالا­لارداعى ەكىجاقتى ىنتى­ماقتاستىق ماسەلەلەرى بو­يىنشا كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلىپ, سونداي-اق ايماقتىق, اسىرەسە ورتالىق ازياداعى وزەكتى وڭىرلىك جانە حالىقارالىق تاقىرىپتار تالقىلانادى دەپ جوسپارلانعان. ساپار قورىتىندىسى بويىنشا بىرقاتار ەكىجاقتى قۇجاتقا قول قويىلماق.

جالپى بەس كۇندە ورتالىق ازيانىڭ 5 مەملەكەتى مەن موڭعولياعا بارۋدى كوزدەپ, تۇماندى البيوننان شىعىستى بەتكە العان بريتاندىق ساياساتكەر قازاقستانعا كەلگەنگە دەيىن ساپارىن تاجىكستاننان باستاپ, كەشە قىرعىز جانە وزبەكستان رەسپۋبليكالارىندا جالعاستىردى.

ۇلىبريتانيانىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى دۋشانبەدە تاجىكستان پرەزيدەنتى ەمومالي راحمونوۆپەن كەزدەسسە, كەشە قىرعىز ەلىنىڭ باسشىسى سادىر جاپاروۆپەن جانە وزبەكستان پرەزيدەنتى شاۆكات ميرزيوەۆپەن جولىقتى.

«The Independent» باسىلىمى حابارلاعانداي, كەزدەسۋلەردە بريتانيالىق ديپلومات الەمدىك تۇراقتىلىق, ەكونوميكا جانە ءبىلىم بەرۋ باعىتتارىنا ايرىقشا باسىمدىق بەرىپ وتىر. جاسالعان كەلىسسوزدەر دە, تالقىلانعان تاقىرىپتار دا وسى ءۇش نەگىزگى سالا توڭىرەگىندە ءوربىپ كەلەدى.

تاجىكستانداعى ساپارى بارىسىندا بىرىككەن كورولدىكتىڭ بۇرىنعى پرەمەر-ءمينيسترى قازىرگى تاڭدا كوپتەگەن ەل جالعىز ءوزى ەڭسەرە المايتىن قيىندىقتارعا تاپ بولىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. سوندىقتان دەۆيد كەمەروننىڭ ورتالىق ازياعا ساپارىنىڭ استارىندا وڭىردەگى ەلدەرمەن اراداعى ارىپتەستىكتى جەتىلدىرىپ, جاڭا بەلەسكە شىعارۋ جاتىر دەپ توپشىلاۋعا بولادى.

ويتكەنى بريتانيا پار­لامەنتىندەگى سىرتقى ىستەر جونىندەگى كوميتەتتىڭ «جول قيىلىسىنداعى ەلدەر: ۇلى­بريتانيانىڭ ورتالىق ازيا­داعى ءوزارا ارەكەتتەستىگى» بايان­داماسىندا وسى جاعدايلار اشىق ايتىلعان. ياعني باياندامادا دەپۋتاتتار ۇلىبريتانيا ۇكىمەتىنە ورتالىق ازياداعى وڭىرلىك ارىپتەستىكتى «ولاردىڭ تاۋەلس­ىزدىگىن ىقپالدى كورشى­لەرىنەن قورعاۋ» باعىتىندا ءوربىتۋدى جانە ساۋدا-ساتتىق, ادام قۇقىعى, مادەني بايلانىس, بالامالى قۋات كوزدەرى ءوندىرىسىن ىلگەرىلەتە ءتۇسۋدى ۇسىنىپ وتىر.

راسىندا بىرىككەن كورول­دىك ورتالىق ازيا ەلدەرىن «قامقورلىققا» الۋعا شىنداپ بەكىنگەن سياقتى. كەلىسسوز­دەردەگى د.كەمەروننىڭ سوز­دەرى­نىڭ استارىنا ۇڭىلسەك, ەگەمەن­دىك پەن اۋماقتىق تۇتاس­تىق سىندى قاعيداتتارعا قاۋىپ تون­دىر­مەيتىندەي تىعىز ارىپتەس­تىك ورناتۋدى ۇسىنادى. وسى ماقساتتا رەسمي لوندون 50 ميلليون فۋندستەرلينگ بولگەلى وتىر. سونداي-اق ساياساتكەردىڭ ساپارى بارىسىندا سانكتسيا ماسەلەسى دە قوزعالماق. ونىڭ ايتۋىنشا, ورتا ازيا اۋماعى سانكتسيانى بۇزۋشىلار اينالىپ وتەتىن «توتە جول» بولماۋى كەرەك.

كەزدەسۋ تاقىرىپتارى اراسىندا قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى دە بار. د.كەمەروننىڭ ايتۋىنشا, رەسمي لوندون رەسەيدەگى لاڭكەستىك ارەكەتتى قاتاڭ ايىپتايدى. سوندىقتان كەزدەسۋلەردە ءوڭىر حالقىنىڭ قاۋىپسىز­دىگى تۇرعىسىندا دا ماسەلەلەر قوزعالماق.

د.كەمەروننىڭ قازاقستانعا ساپارىنا كەلەتىن بولساق, ءبىزدىڭ ەلدە دە ەكونوميكالىق بايلانىستار, دەنساۋلىق, ءبىلىم سالالارىن جانە عالامدىق تۇراق­تىلىقتى دامىتۋ ماسەلەلەرى جان-جاقتى تالقىلانباق. شاعىن جانە ورتا بيزنەس ءۇشىن ورتالىق ازياداعى العاشقى تىكەلەي ينۆەستيتسيالىق قور (ۆەنچۋرلىق كاپيتال) قۇراتىنى دا بەلگىلى بولدى. قازاقستان سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, ءبىلىم سالاسىنىڭ وزىندە كەمىندە 3 كەلىسىمگە قول قويىلماق. سولاردىڭ ءبىرى – وكسفورد ۋنيۆەرسيتەتىندە قازاق ءتىلىن وقىتۋ كۋرسى­نىڭ اشىلۋى, ۋنيۆەرسيتەتتەر اراسىنداعى ارىپتەستىك كەلىسسوزدەرىن جۇرگىزۋ. بۇعان قوسا ۇلىبريتانيا مەن قازاقستان اراسىنداعى تاۋار اينالىمى دا قىزۋ تالقىلانباق. قازىر قوس ەل اراسىنداعى تاۋار اينالىمى جىلىنا 1,2 ملرد دوللاردى قۇراپ وتىر. بۇرىن ءبىزدىڭ ەلگە رەسەي ارقىلى كەلىپ وتىرعان ۇلىبريتانيا جانە ەۋروپالىق تاۋارلار بۇگىندە قازاقستانعا تىكەلەي جەتكىزىلىپ, ءبىز ارقىلى رەسەيگە رەەكسپورت تۇرىندە جونەلتىلىپ جاتىر. ەكىجاقتى كەزدەسۋ اياسىندا وسى ماسەلەلەر دە ءجىتى قامتىلىپ, ەلىمىز سانكتسيالىق شارالارعا ۇرىنىپ قالماۋ جاعى قاراستىرىلماق. 

سوڭعى جاڭالىقتار