عالام عاجاپتارى: كيبورگ-قوڭىز

كيبورگ-قوڭىزدارى قاشىقتان بە­رىلگەن بۇيرىقتارعا باعىنىپ, قيمىلداپ, ءتىپتى ۇشا الادى. مۇنىڭ ءبىر مىسالى رە­تىندە «DARPA» عىلىمي-زەرتتەۋ اگەنت­تى­گىنىڭ روبوت-جاندىكتەرىن ايتا الامىز. ەڭ العاشقى تاجىريبەدە زەرتتەۋشىلەر مينياتيۋرالىق سحەمالار قۇرىپ, ولاردى قوڭىزدارعا قوسىپ, بوس جىبەردى. يم­پۋلستەر اياقتاردىڭ, قاناتتاردىڭ,تومەنگى جاق سۇيەكتەرىنىڭ قوزعالىسىنا جاۋاپ بەردى. جارىق ديودتى جولاقتىڭ كومەگىمەن ولار قوزعالىس باعىتىن انىقتاي الدى. عالىمداردىڭ ايتۋى بويىنشا, بۇل قوڭىز­دىڭ كىشكەنتايى – 2-2,5 سم. ونى تابيعي اپات ورىندارىنداعى ۇساق جۇيەلەر مەن وزگە دە نىساندارعا جىبەرۋگە بولادى.

سەيبل ارالى

عالامدا قۇپيا كوپ. تابيعات جاسى­رىنباق ويناۋعا قۇشتار. اتلانت مۇحيتىنداعى سەيبل ارالى – سونىڭ دالەلى.

سەبەبى ارالدىڭ ۇزىندىعى – 42 كم, ەنى نەبارى – 1,5 كم. ارالدىڭ كەز كەلگەن نۇك­تەسىنەن مۇحيتتىڭ ەكى جاعىن دا كورۋگە بو­لادى. قۇمدى مەكەندە 1 800 جىلدان بەرى 350-دەن اسا كەمە سۋعا باتىپ, قانشا ادام ءىزىم-عايىم جوعالعان. ارالدىڭ اتاۋى اعىل­شىن تىلىنەن اۋدارعاندا «جوق­تاۋ, قارا» دەگەندى بىلدىرەدى. جاڭا شوت­لان­ديادان وڭتۇستىك-شىعىسقا قاراي 180 كم قاشىقتىقتاعى بۇل جەر كاناداعا تيە­سىلى. كىشكەنتاي عانا ارال بىلاي قا­را­عاندا يرەلەڭدەگەن قۇرتقا ۇقسايدى. مۇندا اعاش­تار دا, ءداندى داقىلدار دا, جا­نۋارلار دا تا­مىر جايماعان. تەك جابايى جىلقىلار عانا وسى قۇم توبەلەرىن مەكەندەيدى. 300 جىل بويى جىلقىلاردىڭ تۇقىمى مۇحيتتىڭ ورتاسىندا قالاي امان قال­عانىن بىلگىڭىز كەلسە, «Egemen Qazaqstan» گازەتىندە جاريالانعان «سەيبل جىل­­قىلارى» ماقالاسىن وقىڭىز (10.01.2024).

ەڭ قارت تۇلەك

ديپلومىن 96 جاستا العان جاپون­دىق سيگەمي حيراتا جوو-نىڭ ەڭ قارت تۇلەگى اتانعان.

جاپون ازاماتى ۋنيۆەرسيتەتكە ءتۇسۋ-تۇسپەۋى جايىندا ءومىر بويى ويلانعان ەكەن. اقىرى 85 جاسىندا بالالارى مەن نە­مەرەلەرى ونى وقۋعا تۇسۋگە كوندىرەدى. ەگدە جاستاعى ستۋدەنت كيوتونىڭ ديزاين ۋنيۆەر­سيتەتىندە 11 جىل بويى پوەزيانى وقىپ, اقىر سوڭىندا ءبىتىرىپ شىعادى. جوعارى وقۋ ورنىن 96 جاسىندا بىتىرگەن جاپوندىق ازامات گيننەستىڭ رەكوردتار كىتابىنا دا ەندى. ول بۇل جەتىستىگىمەن شەكتەلمەي, 100 جاسىنا عىلىمي دارەجە الۋدى جوسپارلاپ وتىرعانى تىپتەن تاڭ قالدىرادى.